Du khách làm thủ tục hành hương tại Khu Di tích Yên Tử. Ảnh: Minh Đức

Đây là mùa lễ hội đầu tiên kể từ khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7/2025, vì vậy được kỳ vọng tạo sức hút lớn với người dân và du khách thập phương.

Nhiều hoạt động mới chào đón du khách

Lễ hội Xuân Yên Tử vốn là một trong những lễ hội truyền thống lâu đời của Quảng Ninh, gắn với vùng núi Yên Tử - nơi vua Trần Nhân Tông xuất gia, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn tôn vinh tinh thần nhập thế, sự hòa quyện giữa đạo và đời của Phật giáo Việt Nam. Diễn ra suốt ba tháng đầu năm, đây cũng là lễ hội lớn nhất đầu xuân của địa phương, góp phần quảng bá giá trị nổi bật toàn cầu của quần thể di sản tới bạn bè trong và ngoài nước.

Theo Ban Tổ chức, lễ khai hội năm nay được nâng quy mô với nhiều hoạt động đặc sắc, tái hiện không gian hội xuân truyền thống. Mở đầu là nghi thức rước kiệu trang nghiêm do Nhân dân thực hiện. Sau diễn văn khai hội, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh sẽ chủ trì nghi thức chúc phúc đầu năm, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Dòng người đổ về Yên Tử trong đêm du xuân đầu năm. Ảnh: Minh Đức

Điểm nhấn được mong chờ là nghi thức gióng trống, thỉnh chuông chính thức khai hội Xuân Yên Tử. Tiếp đó là các nghi lễ tâm linh như dâng hương cầu nguyện, đóng dấu thiêng Yên Tử - nét văn hóa quen thuộc mỗi dịp đầu xuân.

Sau phần lễ, đoàn đại biểu và Nhân dân sẽ hành hương leo núi chiêm bái hệ thống chùa, am, tháp cổ giữa không gian thiên nhiên hùng vĩ của đất tổ Phật giáo Việt Nam.

Đi cùng với phần lễ, phần hội tại Quảng trường Minh Tâm được tổ chức sôi động với các màn múa rồng, lân, biểu diễn nhạc cụ dân tộc, trò chơi dân gian và hoạt động trải nghiệm văn hóa ẩm thực của đồng bào Dao Thanh Y. Không gian này hướng tới gắn kết cộng đồng, giúp du khách vừa hành hương chiêm bái vừa thưởng thức giá trị văn hóa truyền thống trong những ngày đầu xuân.

Trong chuỗi sự kiện, từ 25/2 đến 4/3 sẽ diễn ra Triển lãm Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử, trưng bày cổ vật thời Trần cùng nhiều tư liệu, hình ảnh, hiện vật quý. Cùng thời điểm, Hội chợ OCOP và Liên hoan ẩm thực các vùng miền quy mô hơn 100 gian hàng cũng được tổ chức, giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đặc sản Quảng Ninh và nhiều địa phương.

Một số hoạt động trải nghiệm đã và sẽ diễn ra trước ngày khai hội như khóa tu "Yên Tử suối nguồn tuệ giác" (24 - 26/2) với khoảng 3.000 người tham gia; chương trình "Xuân di sản - Tết làng Nương" (10 - 24/2) với nhiều hoạt động văn hóa dân gian, trình diễn ngựa, múa lân, võ thuật, trải nghiệm làng nghề…

Đáng chú ý, ngày 7/3 (19 tháng Giêng) sẽ diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt quy mô khoảng 10.000 người, truyền hình trực tiếp trên các kênh QTV1 và QTV3 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh. Chương trình được dàn dựng công phu, kết hợp nghệ thuật truyền thống với ngôn ngữ trình diễn hiện đại nhằm tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm, qua đó khắc họa Yên Tử như một biểu tượng tinh thần của dân tộc.

Năm nay, để tri ân Nhân dân, tăng ni, phật tử và du khách, tỉnh Quảng Ninh áp dụng chính sách thu phí tham quan 0 đồng đối với khu di tích đến hết ngày 31/12/2028 (không bao gồm vé cáp treo). Đồng thời miễn phí trông giữ ô tô, xe máy tại bến xe Hạ Kiệu đến hết năm 2026, mua bảo hiểm miễn phí cho toàn bộ du khách và lắp đặt hệ thống AI nhận diện tự động người ra vào khu di tích.

Theo thống kê, chỉ trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán (14 - 22/2), Khu Di tích danh thắng Yên Tử đã đón khoảng 171.000 lượt khách, tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Các chính sách kích cầu cùng chuỗi hoạt động văn hóa tâm linh đang được kỳ vọng tạo cú hích mạnh cho mùa du xuân năm nay, đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh Quảng Ninh với thông điệp "Một điểm đến, hai di sản thế giới".

Đậm sắc Trúc Lâm, tăng sức hút du lịch

Hiện, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đã thành lập Ban Tổ chức và các tiểu ban phục vụ lễ hội; phối hợp cùng Công ty cổ phần Phát triển Tùng Lâm và Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh rà soát, chỉnh trang hạ tầng hành hương, sửa chữa bậc đá, vệ sinh môi trường, kiểm tra hệ thống điện, loa phát thanh, camera an ninh và hạ tầng internet.

Không khí hành hương nhộn nhịp trên đỉnh Yên Tử ngày đầu năm. Ảnh: Minh Đức

Ông Mạc Xuân Tú, Chủ tịch UBND phường Yên Tử (tỉnh Quảng Ninh), cho biết địa phương đang tăng cường kiểm tra an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và quản lý môi trường kinh doanh du lịch; đồng thời yêu cầu các cơ sở dịch vụ nâng cao chất lượng phục vụ.

Trước đó, kiểm tra công tác chuẩn bị ngày 19/2, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Hạnh yêu cầu các đơn vị thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự để du khách tham quan, hành hương an toàn, thuận lợi; đồng thời tổ chức lễ hội quy mô, bài bản, lan tỏa sâu rộng giá trị Di sản văn hóa thế giới Yên Tử.

"Việc tổ chức Lễ hội Xuân Yên Tử cần phải thực hiện quy mô, bài bản, mang đậm màu sắc của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, lan tỏa giá trị của Di sản văn hóa thế giới Yên Tử đến sâu rộng người dân, du khách trong và ngoài nước", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hạnh yêu cầu.

Nhiều ý kiến cho rằng, với sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, sản phẩm văn hóa và chính sách kích cầu, mùa Xuân Yên Tử 2026 được kỳ vọng không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân mà còn tạo động lực thúc đẩy du lịch Quảng Ninh phát triển bền vững gắn với bảo tồn di sản.