Cần tổng kiểm tra, đánh giá chất lượng các cây cầu sau bão lũ. Ảnh: TQ

Bão, lũ ảnh hưởng hạ tầng giao thông

Theo số liệu thống kê của Cục Đường bộ Việt Nam, trong thời gian bão số 3 đổ bộ vào đất liền gây mưa lũ trên diện rộng ở các tỉnh phía Bắc đã đe dọa an toàn đối với 50 cầu bắc qua các con sông. Đáng chú ý, bão lũ đã làm sập 2 nhịp cầu Phong Châu, tỉnh Phú Thọ (nhịp 6 và 7) vào sáng ngày 9/9/2024. Vụ việc khiến 3 ô tô, 6 xe máy, 1 xe điện rơi xuống sông; 3 người được cứu sống, 8 người mất tích.

Ngày 19/9/2024 cầu Ngói Móng (km 0+250) trên đường tỉnh 445, phường Kỳ Sơn đi xã Hợp Thành, TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình cũng bị sụt lún và sập phần đầu cầu. Vụ việc không có thiệt hại về người, nhưng giao thông bị đình trệ, tê liệt trong thời gian dài.

Các cầu còn lại như: Cầu Long Biên, cầu Chương Dương bắc qua sông Hồng, cầu Đuống bắc qua sông Đuống thuộc địa phận TP Hà Nội; cầu Vĩnh Phú bắc qua sông Lô, thuộc địa bàn tỉnh Phú Thọ - Vĩnh Phúc; cầu Đò Quan, cầu Nam Định bắc qua sông Đào, Nam Định; cầu Đáp Cầu, sông Cầu, Bắc Ninh; cầu Bình, sông Kinh Thầy, tỉnh Hải Dương; cầu Triều Dương, sông Luộc, Thái Bình; cầu Khuể, sông Văn Úc, thành phố Hải Phòng; cầu đường sắt Bắc Giang, sông Thương, Bắc Giang; cầu Bồng Lạng, sông Đáy, tỉnh Hà Nam; cầu Nông Tiến, sông Lô, tỉnh Tuyên Quang… đã được các cơ quan chức năng cấm hoàn toàn hoặc hạn chế giao thông qua các cây cầu bằng đường bộ và đường thủy nhằm bảo đản an toàn cho người và phương tiện.

Nguyên nhân ban đầu dẫn đến sự cố, theo báo cáo của Sở Giao thông Vân tải (GTVT) tỉnh Phú Thọ, bão số 3 đã gây mưa lũ lớn, khiến nước sông Hồng dâng cao. Lưu tốc dòng chảy xiết đã làm thay đổi địa hình lòng sông, kéo đổ trụ T7 và làm sập 2 nhịp dàn chính của cầu Phong Châu.

Đối với cầu Ngói Móng, nguyên nhân dẫn đết sụt lún và sập phần đầu cầu là do mưa lớn kéo dài, nước sông dâng cao…

Theo đánh giá của các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông, bão lũ sẽ làm ảnh hướng trực tiếp và lâu dài đối với cơ sở hạ tầng giao thông nói chung và những cây cầu bắc qua sông, suối nói riêng, đặc biệt là đối với những cây cầu được xây dựng từ lâu, chưa được áp dụng biện pháp thi công tiên tiến.

Cầu Phong Châu bị sập vào sáng ngày 9/9/2024 do nước lũ dâng cao. Ảnh: TQ

Sau vụ sập cầu ở Phong Châu, một số chuyên gia đã đưa ra những nhận định và lời khuyên. Theo ông Nguyễn Hà Nam - nguyên giảng viên bộ môn Cầu Hầm của Trường Đại học GTVT, nguyên nhân dẫn đến vụ sập cầu Phong Châu khả năng cao là do cầu đã cũ (được xây dựng và đưa vào sử dụng năm từ năm 1995), mưa bão lớn khiến trụ cầu bị lũ cuốn trôi kéo theo 2 nhịp cầu sập xuống chứ không phải sụt mố cầu như nhiều người nhận định. Vì vậy, hiện nay, để bảo đảm an toàn cho người dân, việc rà soát, kiểm tra lại các cây cầu cũ để kịp thời tu bổ, sửa chữa là vô cùng quan trọng.

PGS. TS Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng khuyến nghị các bộ, ngành liên quan cần tổ chức khảo sát, đánh giá một cách khoa học nguyên nhân của các sự cố, tổng kết thành các bài học về công tác nghiên cứu khoa học, xây dựng tài liệu kỹ thuật, khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý vận hành các công trình nói chung và công trình giao thông nói riêng để có thể xây dựng các công trình tương tự nhưng không bị sự cố lặp lại trong tương lai.

Các cơ quan chuyên môn của Bộ GTVT và Bộ Xây dựng đã đưa ra một số khuyến cáo về đảm bảo an toàn giao thông cho người và phương tiện khi tham gia giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt nói chung và hệ thống hạ tầng cầu cống nói riêng, đặc biệt là sau bão lũ.

Rà soát tất cả hệ thống cầu qua sông, suối

Bộ GTVT yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam khẩn trương chỉ đạo kiểm tra, rà soát các cầu bắc qua sông bị ảnh hưởng của mưa, lũ, đặc biệt là cầu yếu, cầu đã xây dựng lâu năm, các khu vực có nguy cơ ngập lụt, sụt lở đất, lũ quét để có phương án xử lý và phân luồng giao thông từ xa nhằm đảm bảo an toàn cho người và phương tiện khi tham gia giao thông.

Điều 3 Thông tư số 37/2018/TT-BGTVT ngày 07/6/2018 của Bộ GTVT về quản lý, vận hành khai thác và bảo trì công trình đường bộ quy định:

Công trình đường bộ khi đưa vào khai thác, sử dụng phải được quản lý, khai thác và bảo trì theo quy định của pháp luật về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng, pháp luật về giao thông đường bộ và quy định tại Thông tư này.

Quy trình quản lý, vận hành khai thác, quy trình bảo trì công trình đường bộ được lập phù hợp với các bộ phận công trình, thiết bị lắp đặt vào công trình, loại công trình (đường, cầu, hầm, bến phà, cầu phao và công trình khác), cấp công trình và mục đích sử dụng công trình.

Việc quản lý, vận hành khai thác, bảo trì công trình đường bộ phải đảm bảo duy trì tuổi thọ công trình, bảo đảm giao thông an toàn và thông suốt, an toàn cho người và tài sản, an toàn công trình, phòng, chống cháy nổ và bảo vệ môi trường.

Mục b, Điều 4 Thông tư số 37/2018/TT-BGTVT quy định: Kiểm tra công trình đường bộ bao gồm kiểm tra theo quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình bảo trì được duyệt; kiểm tra thường xuyên, định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện các dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng của công trình, thiết bị lắp đặt vào công trình làm cơ sở cho việc bảo trì công trình.

Như vậy theo quy định nội dung bảo trì công trình đường bộ ngoài việc kiểm tra thường xuyên, định kỳ còn có kiểm tra đột xuất nhằm phát hiện các dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng của công trình, thiết bị lắp đặt vào công trình làm cơ sở cho việc bảo trì công trình.

Nhằm quản lý, vận hành khai thác, bảo trì công trình đường bộ phải đảm bảo duy trì tuổi thọ công trình, bảo đảm giao thông an toàn và thông suốt, an toàn cho người và tài sản, an toàn công trình, sau sự cố sập cầu Phong Châu, một số địa phương đã tổ chức kiểm tra hạ tầng giao thông nói chung và các cây cầu bắc qua sông, suối nói riêng, đặc biệt là các cây cầu đã được xây dựng nhiều năm, ứng dụng khoa học chưa tiên tiến.

Nhiều cây cầu sau bão lũ đã bị trơ móng cần được kiểm tra, đánh giá chất lượng. Ảnh: VnExpress

Sở GTVT TP Hà Nội đã rà soát, đưa ra số liệu với 55 công trình cầu do thành phố quản lý đã xuống cấp nghiêm trọng, mất an toàn giao thông sẽ xử lý ngay trong năm 2024 - 2025. UBND các quận, huyện, thị xã cũng đã kiểm tra, rà soát, đánh giá hiện trạng các cầu do quận, huyện, thị xã quản lý; trong đó đề xuất đầu tư xây dựng mới, thay thế, cải tạo 89 công trình cầu yếu, cầu tạm.

Sở GTVT kiến nghị hỗ trợ bằng nguồn vốn ngân sách thành phố để đầu tư xây dựng mới các công trình này theo cơ cấu 50% ngân sách thành phố và 50% ngân sách địa phương.

Đối với các cây cầu bắc qua sông Hồng, sông Đuống cũng đang được Sở GTVT Hà Nội kết nối với các cơ quan chức năng để tiến hành kiểm tra khi điều kiện cho phép.

Tại các tỉnh phía Bắc vừa bị ảnh hưởng của bão lũ như: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai… cũng đã lên phương án kiểm tra trên diện rộng đối với hạ tầng giao thông nói chung và hệ thống cầu cống nói riêng nhằm sớm phát hiện nguy cơ mất an toàn để đưa ra phương án ứng phó.

Tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Thừa Thiên Huế, Hà Tĩnh đã có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra mức độ an toàn đối với các cây cầu bắc qua sông, suối.

Việc tổng kiểm tra, đánh giá chất lượng các cây cầu sau bão lũ là việc làm cấp bách, cần thiết, khẩn trương nhằm duy trì tuổi thọ công trình, bảo an toàn cho người và phương tiện giao thông… tránh được những sự cố đáng tiếc xảy ra.