Toàn cảnh Nhà máy Núi Pháo. Ảnh: MSR

Việt Nam đặt chế biến sâu vào trọng tâm chiến lược vật liệu

Định hướng nâng cao giá trị tài nguyên của Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới, khi trọng tâm không chỉ nằm ở khai thác mà ngày càng dịch chuyển sang chế biến và phát triển các sản phẩm vật liệu có giá trị cao hơn. Theo Kết luận 83 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam, công nghiệp vật liệu được xác định là nhiệm vụ chiến lược quốc gia, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và tự cường.

Theo đó, khoáng sản chiến lược được xem xét trên toàn bộ hành trình tạo ra giá trị, từ thăm dò, khai thác đến tinh chế, sản xuất vật liệu ứng dụng, tái chế và dự trữ chiến lược. Song song với việc hạn chế tối đa xuất khẩu khoáng sản thô, Việt Nam hướng tới hình thành các chuỗi công nghiệp vật liệu khép kín.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, vật liệu bán dẫn và vật liệu pin, đồng thời phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa một số vật liệu chiến lược lên 50%. Khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài cũng được xác định là nguồn lực quan trọng để tiếp cận công nghệ và phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Nghiên cứu và phát triển sản phẩm tại Masan High-Tech Materials. Ảnh. MSR

Điều này cho thấy lợi thế khoáng sản của Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở nguồn tài nguyên, mà còn ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ tài nguyên đó. Đây cũng là bối cảnh để nhìn vào những năng lực chế biến đã được xây dựng trong nước, trong đó có nền tảng vonfram của Masan High-Tech Materials.

MSR đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị mới?

Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR) là một trường hợp đáng chú ý bởi doanh nghiệp không chỉ khai thác vonfram mà đã xây dựng năng lực chế biến để đưa nguồn tài nguyên này thành các sản phẩm phục vụ thị trường công nghiệp toàn cầu.

Nền tảng đầu tiên là mỏ đa kim Núi Pháo, một trong những mỏ vonfram lớn đang vận hành ngoài Trung Quốc. Bên cạnh nguồn tài nguyên hiện hữu, Núi Pháo Mở Rộng và Núi Chiếm có tiềm năng bổ sung khoảng 115 triệu tấn tài nguyên vonfram đa kim. Nếu hoàn tất các thủ tục cần thiết, nguồn tài nguyên này có thể kéo dài hoạt động khai thác và chế biến thêm khoảng 20–30 năm.

Quan trọng hơn, MSR đã đầu tư hơn một thập kỷ để xây dựng năng lực chế biến ngay tại Việt Nam. Thông qua Masan Tungsten Chemicals (MTC), doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm vonfram như APT, YTO và BTO để cung cấp cho nhiều ngành công nghiệp trên thế giới. MSR cũng đang hướng tới nâng công suất oxide vonfram lên 8.000 tấn mỗi năm vào năm 2027.

Nguồn nguyên liệu cho hệ thống này cũng đang được mở rộng ra ngoài Núi Pháo. Sau khi được cấp giấy phép gia công, MSR có thể tiếp nhận thêm tinh quặng từ bên ngoài để tận dụng tốt hơn năng lực nhà máy. Hợp tác với GB Innovation (GBI) của Hàn Quốc là một ví dụ, khi nguồn vonfram từ Hàn Quốc có thể được đưa tới Việt Nam để MSR chế biến. Trong dài hạn, tái chế có thể bổ sung thêm một nguồn nguyên liệu cho hệ thống.

Moong khai thác tại mỏ Núi Pháo. Ảnh: MSR

Năng lực này đã bắt đầu thể hiện rõ hơn trong kết quả kinh doanh. Trong quý II/2026, sản lượng vonfram tinh luyện của MSR đạt 1.430 tấn, tăng 91% so với cùng kỳ. Doanh thu thuần đạt kỷ lục 8.138 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần cùng kỳ; EBITDA đạt 2.492 tỷ đồng, tăng 337%; lợi nhuận sau thuế trước lợi ích cổ đông thiểu số đạt 1.666 tỷ đồng, mức cao nhất trong một quý kể từ khi doanh nghiệp đi vào hoạt động.

Kết quả kinh doanh và khả năng tạo dòng tiền cải thiện cũng đang mở ra một bước chuyển mới trong câu chuyện cổ đông của MSR. Ngày 28/8/2026, doanh nghiệp lấy ý kiến cổ đông về việc tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền với tỷ lệ 10%, tương đương 1.000 đồng/cổ phiếu. MSR cũng hé lộ định hướng hướng tới cổ tức thường xuyên trong tương lai, khi dòng tiền ngày càng được hỗ trợ bởi sản lượng theo các hợp đồng dài hạn.

Trước đó, MSR cho biết tỷ lệ nợ ròng/EBITDA đã giảm xuống 2,1 lần vào cuối quý II/2026. Nếu mặt bằng giá vonfram duy trì thuận lợi và quá trình giảm nợ tiếp tục theo kỳ vọng, doanh nghiệp nhìn thấy khả năng tiến tới trạng thái tiền mặt ròng trong giai đoạn 2027–2028, qua đó hỗ trợ khả năng chi trả cổ tức trong tương lai.

Những chuyển động này cho thấy câu chuyện chế biến sâu của MSR không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô hoạt động, mà còn ở khả năng chuyển hóa nền tảng đã đầu tư thành dòng tiền và từng bước tạo giá trị cho cổ đông./.