(Thanh tra) - Tại Hội thảo góp ý các dự thảo Nghị định hướng dẫn về khiếu nại, tố cáo và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, nhiều đại biểu đã tập trung phân tích những vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện theo hướng rõ ràng, khả thi, phù hợp với bối cảnh hiện nay.
Góp ý đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định số 31/2019/NĐ-CP, ông Nguyễn Duy Tuyên, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai cho rằng cần hoàn thiện quy định theo hướng tránh cách hiểu cứng nhắc, thiếu linh hoạt.
Cụ thể, ông đề xuất bổ sung từ “trường hợp” tại quy định về rút tố cáo nhằm làm rõ việc rút tố cáo có thể được thực hiện bằng đơn hoặc biên bản ghi nhận, thay vì hiểu là phải đồng thời có cả hai hình thức.
Đáng chú ý, ông Tuyên kiến nghị làm rõ hơn quy định về các trường hợp người tố cáo rút tố cáo nhưng vụ việc vẫn phải tiếp tục giải quyết. Theo đó, chỉ nên áp dụng trong trường hợp hành vi bị tố cáo gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Từ thực tiễn, ông nêu ví dụ về các vi phạm mang tính kỹ thuật như sai thể thức văn bản hoặc ghi ngày ban hành chưa đúng quy định. Những vi phạm này không gây thiệt hại thực tế, người tố cáo đã rút đơn nhưng vẫn phải tiếp tục giải quyết theo quy định hiện hành là chưa hợp lý. Vì vậy, cần có quy định rõ để phân định trường hợp tiếp tục giải quyết và trường hợp có thể đình chỉ.
Ở góc độ khác, ông Vũ Duy Ninh, Phó Chánh Thanh tra Hải Phòng cũng đề nghị bổ sung quy định về rút tố cáo trong trường hợp nhiều người cùng tố cáo, yêu cầu việc rút phải được lập thành văn bản hoặc biên bản có xác nhận nhằm bảo đảm tính pháp lý, tránh phát sinh tranh chấp.
Ngoài ra, ông Ninh kiến nghị làm rõ khái niệm “cổng thông tin điện tử” trong việc công khai kết luận tố cáo; không quy định lặp lại các hình thức kỷ luật đã có; đồng thời bổ sung quy định bảo vệ danh tính người tố cáo theo hướng tôn trọng quyền lựa chọn công khai hoặc giữ bí mật.
Liên quan đến trình tự xem xét lại, ông Hoàng Huy Trung, Phó Vụ trưởng Vụ I, Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho rằng cần có quy định rõ hơn nhằm tránh tình trạng một nội dung tố cáo bị lặp lại dưới nhiều hình thức khác nhau, gây khó khăn cho cơ quan giải quyết. Theo ông, đối với những vụ việc đang được cơ quan có thẩm quyền thụ lý, cần hạn chế xem xét lại, trừ trường hợp có căn cứ cho thấy quá trình giải quyết có dấu hiệu vi phạm về trình tự, thủ tục.
Bên cạnh đó, ông Trung bày tỏ băn khoăn về hướng xử lý trong trường hợp vẫn tiến hành giải quyết tố cáo khi người tố cáo không tham gia, đặc biệt là việc thông báo kết quả cho đối tượng nào, cần được nghiên cứu làm rõ để bảo đảm tính khả thi.
Đáng chú ý, ông cũng đề cập thực trạng một số trường hợp lợi dụng quyền tố cáo để vu khống, xuyên tạc, gây khó khăn cho cơ quan, tổ chức, trong khi chế tài xử lý hiện nay còn hạn chế. Từ đó, ông kiến nghị cần hoàn thiện quy định theo hướng tăng cường trách nhiệm của người thực thi công vụ, đồng thời có cơ chế xử lý phù hợp đối với hành vi tố cáo sai sự thật.
Liên quan đến dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật khiếu nại, các đại biểu tập trung nhiều vào tính khả thi và những khoảng trống pháp lý trong thực tiễn.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục VI, Thanh tra Chính phủ đề nghị quy định chặt chẽ hơn về ủy quyền khiếu nại, theo hướng một nội dung không ủy quyền cho nhiều người và giới hạn tối đa người được ủy quyền.
Bên cạnh đó, ông Bình kiến nghị bổ sung quy định hướng xử lý đối với trường hợp người khiếu nại đã được mời hợp lệ lần hai nhưng không tham gia đối thoại. Ông cho rằng, nếu không có lý do chính đáng thì vẫn tiếp tục giải quyết; nếu có lý do chính đáng thì tạm đình chỉ, bảo đảm vừa linh hoạt vừa chặt chẽ.
Cùng quan điểm hoàn thiện quy trình, ông Nguyễn Duy Tuyên (Lào Cai), đề xuất bổ sung quy định cho phép người chủ trì đối thoại được đình chỉ buổi đối thoại khi người tham gia vi phạm nội quy, đồng thời cần có quy chế đối thoại thống nhất do UBND cấp tỉnh ban hành để làm căn cứ thực hiện.
Một nội dung đáng chú ý khác được ông Tuyên nêu là thực tiễn tồn tại nhiều trường hợp đã thụ lý khiếu nại nhưng không đủ điều kiện thụ lý. Theo kinh nghiệm địa phương, nếu mới ban hành thông báo thụ lý thì có thể hủy thông báo; nếu đã ban hành quyết định xác minh thì cần đình chỉ. Ông cho rằng cần luật hóa nội dung này để tạo cơ sở pháp lý thống nhất.
Chỉ ra thách thức lớn hiện nay là các vụ việc khiếu nại đông người, phức tạp, kéo dài nhiều năm do yếu tố lịch sử, ông Nguyễn Duy Đông, Phó Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ nêu điển hình là các trường hợp giao đất trái thẩm quyền trước đây hoặc thay đổi chính sách dẫn đến phát sinh khiếu kiện.
Từ đó, ông đề nghị nghiên cứu cơ chế đặc thù hoặc quy định giao thẩm quyền cụ thể để xử lý dứt điểm các vụ việc tồn đọng. Bên cạnh đó, cần có cơ chế xử lý trường hợp người khiếu nại cố tình không tham gia đối thoại.
Liên quan đến dự thảo Nghị định về cơ sở dữ liệu quốc gia trong công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo, các đại biểu thống nhất cao về sự cần thiết nhưng đồng thời chỉ ra nhiều vấn đề cần hoàn thiện.
Ông Nguyễn Trọng Hòa, Phó Chánh Thanh tra thành phố Hà Nội cho biết, địa phương đã triển khai hệ thống từ cuối năm 2025 và chính thức vận hành từ ngày 1/3/2026. Đến nay, 100% xã, phường đã sử dụng hệ thống, bước đầu đáp ứng yêu cầu quản lý và theo dõi tiến độ xử lý đơn thư.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn khó khăn như hạn chế về năng lực công nghệ của cán bộ cơ sở, sự khác biệt giữa quy trình giấy và số, việc đăng nhập qua VNeID còn phức tạp, khối lượng dữ liệu lớn trong khi yêu cầu nhập liệu nhiều.
Từ thực tiễn địa phương, ông Hòa kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng nâng cao tốc độ xử lý, tăng khả năng tìm kiếm và bổ sung chức năng tự động tổng hợp, phân tích số liệu, tích hợp với hệ thống báo cáo quốc gia.
Về nội dung này, ông Vũ Duy Ninh (Hải Phòng) nhấn mạnh hướng phân loại dữ liệu theo cấp độ an toàn, kiểm soát dữ liệu nhạy cảm, quy định rõ thời hạn lưu trữ và phạm vi thông tin được tra cứu. Đồng thời, bổ sung cơ chế xử lý sự cố rò rỉ dữ liệu, làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý.
Ngoài ra, các đại biểu cũng đề xuất các giải pháp mang tính hệ thống như xây dựng mã định danh thống nhất cho từng vụ việc, đẩy mạnh số hóa toàn bộ quy trình xử lý, tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan và bảo vệ cán bộ thực thi trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Những ý kiến tại hội thảo đều xuất phát từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, tập trung vào việc tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện cơ chế pháp lý. Đây được xem là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý, bảo đảm các Nghị định khi ban hành vừa thống nhất, vừa khả thi trong thực tiễn.
