Đại diện Phòng giải quyết KNTC, thanh tra tỉnh nêu các giải pháp trong việc tiếp công dân, giải quyết KNTC. Ảnh: Minh Nghĩa

Thực tiễn cho thấy, nếu không được kiểm soát tốt, các vụ việc KNTC kéo dài, vượt cấp, đông người không chỉ gây áp lực lên bộ máy hành chính, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định an ninh, trật tự. Chính trong bối cảnh đó, cách tiếp cận của Khánh Hòa trong năm 2025 cho thấy một hướng đi đáng chú ý, lấy cơ sở làm điểm tựa, lấy hiệu quả thực chất làm mục tiêu.

Áp lực gia tăng từ thực tiễn phát triển

Số liệu thống kê cho thấy mức độ gia tăng rõ rệt của công tác tiếp công dân và giải quyết KNTC trên địa bàn tỉnh. Trong năm 2025, các cơ quan hành chính Nhà nước của Khánh Hòa đã tiếp 3.329 lượt công dân, tăng 76% so với năm 2024; tiếp nhận 10.109 đơn thư các loại. Toàn tỉnh đã giải quyết 311/331 vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền, đạt 94%, vượt xa chỉ tiêu 85% do Thanh tra Chính phủ đặt ra.

Đằng sau những con số này là áp lực rất lớn, xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen. Một mặt, Khánh Hòa đang triển khai nhiều dự án quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, những lĩnh vực vốn nhạy cảm và dễ phát sinh khiếu kiện. Mặt khác, việc sắp xếp đơn vị hành chính và thay đổi mô hình quản lý khiến một bộ phận người dân kỳ vọng vào “cách giải quyết mới”, tiếp tục gửi đơn dù vụ việc đã được giải quyết đúng quy định trước đó.

Bên cạnh đó, thực tiễn cũng cho thấy năng lực xử lý KNTC ở một số địa phương cơ sở chưa đồng đều; việc phân loại đơn, xác định thẩm quyền đôi khi còn lúng túng; công tác lưu trữ, sao lục hồ sơ các vụ việc cũ, kéo dài nhiều năm gặp không ít khó khăn. Tất cả những yếu tố này nếu không được xử lý kịp thời sẽ làm gia tăng nguy cơ khiếu kiện vượt cấp, đông người.

Lực lượng thanh tra thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng đáp ứng nhiệm vụ. Ảnh: Minh Nghĩa

Giải quyết từ cơ sở là lựa chọn mang tính chiến lược

Trước áp lực gia tăng, Khánh Hòa đã xác định rõ một nguyên tắc xuyên suốt: Giải quyết KNTC ngay từ cơ sở, không để tích tụ thành “điểm nóng”. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý, mà còn là lựa chọn mang tính chiến lược trong quản trị xã hội.

Thực hiện vai trò là cơ quan tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về tiếp công dân và giải quyết KNTC, Thanh tra tỉnh Khánh Hòa đã chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát, phân loại, xử lý dứt điểm nhiều vụ việc phức tạp ngay từ khi mới phát sinh. Trong năm 2025, Thanh tra tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh giải quyết 139 vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh, đạt 100% số vụ việc được giao.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tỷ lệ giải quyết, mà ở cách thức giải quyết: chú trọng đối thoại, giải thích chính sách, làm rõ căn cứ pháp lý, qua đó tạo sự đồng thuận của người dân. Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc sau khi được giải thích thấu đáo đã chấm dứt tình trạng gửi đơn nhiều lần, hạn chế đáng kể yêu cầu tiếp công dân kéo dài.

Giữ ổn định từ kỷ cương pháp luật

Một yếu tố then chốt trong công tác giải quyết KNTC là giữ vững kỷ cương pháp luật, không để việc giải quyết trở thành sự “nhượng bộ cảm tính”. Lãnh đạo Phòng giải quyết khiếu nại – tố cáo (Phòng 7), Thanh tra tỉnh thẳng thắn chỉ ra thực trạng: Có những trường hợp công dân đã được giải quyết đúng thẩm quyền, đúng chính sách, nhưng vẫn tiếp tục khiếu kiện, thậm chí bị kích động, lôi kéo, gây mất an ninh, trật tự.

Trong bối cảnh đó, Khánh Hòa đã tăng cường công tác thanh tra trách nhiệm đối với UBND cấp xã và các cơ quan, đơn vị trong việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết KNTC; kịp thời kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với các trường hợp vi phạm hoặc chậm trễ, né tránh. Cách làm này không chỉ nhằm chấn chỉnh kỷ cương hành chính, mà còn góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào tính nghiêm minh của pháp luật.

Song song với đó là việc đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ trực tiếp làm công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC, nhất là trong bối cảnh nhiều cán bộ mới được điều động, sắp xếp sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính. Việc trang bị đầy đủ kỹ năng, kiến thức giúp giảm tình trạng phân loại sai đơn thư, kéo dài thời gian xử lý và phát sinh khiếu kiện không đáng có.

Khánh Hòa đã tăng cường công tác thanh tra trách nhiệm đối với UBND cấp xã trong việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết KNTC. Ảnh: Minh Nghĩa

Từ xử lý vụ việc đến quản trị rủi ro xã hội

Một điểm nhấn quan trọng trong cách tiếp cận của Khánh Hòa là nhận diện công tác KNTC không chỉ dừng ở việc giải quyết từng vụ việc riêng lẻ, mà còn là quản trị rủi ro xã hội. Việc chủ động nắm tình hình, phối hợp rà soát các vụ việc phức tạp, kéo dài, vượt cấp lên Trung ương theo chỉ đạo của Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã giúp địa phương kiểm soát tốt hơn các nguy cơ mất ổn định.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai phần mềm tiếp công dân thông minh kết nối đến các xã, phường và sở, ngành, hướng tới xây dựng hệ thống tổng hợp, báo cáo tình hình đơn thư toàn tỉnh, cho thấy tư duy chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu quả, minh bạch và khả năng dự báo trong công tác này.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, trong bối cảnh áp lực gia tăng, việc giải quyết KNTC từ cơ sở đã giúp Khánh Hòa giữ vững ổn định chính trị – xã hội, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội. Tỷ lệ giải quyết cao, nhiều vụ việc phức tạp được xử lý dứt điểm, tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp được kiềm chế là những kết quả không thể xem nhẹ.

Quan trọng hơn, cách làm này gửi đi một thông điệp rõ ràng: Ổn định không phải là né tránh vấn đề, mà là dám đối diện, giải quyết đúng luật, đúng bản chất ngay từ nơi phát sinh. Đó chính là nền tảng để xây dựng một chính quyền liêm chính, phục vụ Nhân dân, và cũng là con đường bền vững để Khánh Hòa bước vào giai đoạn phát triển mới với tâm thế chủ động, vững vàng.