Kiểm tra 8 dự án cho vay năm 2017 cho thấy, chưa thống nhất trong việc xác định mức cho vay, cụ thể: 6/8 dự án đều lấy giá trị tổng mức đầu tư trước thuế VAT để xác định mức cho vay; 2/8 dự án, trong đó có 1 dự án thuộc lĩnh vực đầu tư hệ thống cấp nước sạch, thoát nước, 1 dự án đầu tư xây dựng mở rộng bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh (dự án Nhà máy Nước Tu Bông; dự án đầu tư, mở rộng Phòng khám Đa khoa Phúc Sinh) đều lấy giá trị tổng mức đầu tư sau thuế VAT để xác định mức cho vay.

Lỗ 9,8 tỷ đồng

Kết luận cũng chỉ ra, tiến độ giải ngân của hầu hết các dự án đều đúng theo kế hoạch. Tuy nhiên, 2 dự án giải ngân chậm hơn so với kế hoạch.

Dự án đầu tư bến cảng tổng hợp Bắc Vân Phong - giai đoạn mở đầu, theo hợp đồng tín dụng thì kế hoạch giải ngân trong năm 2017: Giải ngân 1 đợt (12/2017), với tổng số tiền là 14 tỷ đồng, tuy nhiên Quỹ chỉ thực hiện giải ngân được 5 tỷ đồng, đạt 36,2%.

Dự án đường ống cấp nước thô cho Nhà máy Nước Vạn Ninh, theo kế hoạch sẽ giải ngân 5 đợt, kết thúc tháng 3/2018; riêng năm 2017 thì kế hoạch giải ngân 4 đợt, với số tiền là 6 tỷ đồng nhưng Quỹ chỉ giải ngân được 1 đợt 2 tỷ đồng, đạt 33,5%.

Về lãi suất cho vay, Quỹ chưa kịp thời sửa đổi, bổ sung nội dung lãi suất cho vay phù hợp với Nghị định số 37/NĐ-CP của Chính phủ.

Kết luận cũng chỉ ra, doanh thu lãi cho vay năm 2017 của Quỹ là trên 43 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu lãi tiền gửi là 14,7 tỷ đồng; doanh thu lãi cho vay là 28,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong năm 2017 doanh thu lãi tiền gửi vẫn còn cao, chiếm 34% tổng doanh thu, điều này cho thấy hiệu quả sử dụng vốn của Quỹ chưa cao.

Mặt khác, việc xây dựng, ban hành quy chế chi tiêu nội bộ, quy chế đầu tư xây dựng, mua sắm, quản lý tài sản từ năm 2010 đến nay, Quỹ đã ban hành, sử dụng quy chế tài chính theo Quyết định số 104/QĐ-ĐTPT ngày 22/10/2010, nhưng chưa kịp thời sửa đổi quy chế tài chính thành quy chế chi tiêu nội bộ trình Hội đồng Quản lý Quỹ phê duyệt theo quy định tại Khoản 3, Điều 16 Thông tư 28/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Quỹ cũng chưa xây dựng quy chế quản lý hoạt động đầu tư xây dựng, mua sắm và quản lý tài sản cố định, trình Hội đồng Quản lý Quỹ phê duyệt theo quy định.

Điều đáng nói, Quỹ được vay từ Bộ Tài chính bằng đồng EUR, sau đó cho vay lại bằng đồng Việt Nam, người vay không phải nhận nợ gốc ngoại tệ (theo hợp đồng vay lại: Mọi rủi ro tín dụng trong quá trình thực hiện dự án do Quỹ địa phương chịu), dẫn đến năm 2017 chi phí tài chính tăng thêm (lỗ) 9,8 tỷ đồng là yếu tố rủi ro phát sinh, nguyên nhân là do chênh lệch tỉ giá tăng 7,43%.

Lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa đủ điều kiện

Doanh thu liên quan đến vốn vay của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) không đủ bù đắp chi phí, dẫn đến chênh lệch thu chi liên quan đến vốn vay AFD lỗ 4,3 tỷ đồng, điều đó cho thấy đây là rủi ro hiện hữu, tác động đến việc bảo đảm an toàn vốn. Tuy vòng đời cho vay của dự án còn kéo dài (dự kiến đến năm 2036) và mức chênh lệch tỷ giá chưa vượt khung tối đa, nhưng việc thay đổi tỷ giá năm 2017 tăng 7,43%, không đúng theo phương án của Quỹ là giảm 3%/năm trong 3 năm đầu và tăng 3% từ năm thứ 4 trở về sau, dẫn đến doanh thu từ việc cho vay vốn AFD không đủ bù đắp chi phí lỗ 4,3 tỷ đồng.

Từ năm 2014 đến nay, Quỹ không có biên bản đối chiếu công nợ về số tiền nợ hoặc cam kết nợ... với Công ty Cổ phần Đô thị Ninh Hoà. Vì vậy, việc Quỹ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đối với Công ty Cổ phần Đô thị Ninh Hoà là không đủ điều kiện để trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định tại Điều 6 Thông tư 228/2009/TT-BTC ngày 7/12/2009 của Bộ Tài chính.

Kiểm tra chi phí dự phòng phải thu khó đòi, Quỹ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đối với Công ty Cổ phần Đô thị Ninh Hoà 19,6 triệu đồng là chưa đủ điều kiện để trích lập theo quy định. Thanh tra tỉnh loại khoản chi phí này ra khỏi chi phí của Quỹ và đề nghị Quỹ phối hợp với Sở Tài chính, Công ty Cổ phần Đô thị Ninh Hoà để xử lý dứt điểm nội dung trên theo đúng qui định.

Ngoài ra, Quỹ chưa bổ sung kịp thời quy chế thẩm định để đảm bảo tính chặt chẽ trong việc xác định mức cho vay; chưa sửa đổi, bổ sung quy chế cho vay: Các nội dung về giới hạn cho vay; lãi suất cho vay và theo các nội dung kiến nghị tại Kết luận Thanh tra số 16/KL-TTT ngày 1/12/2017.

Thanh tra tỉnh kiến nghị Quỹ rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy chế hoạt động như quy chế cho vay, thẩm định, chi tiêu nội bộ, tuyển dụng... và nhanh chóng hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền ban hành. Đồng thời quy định chi tiết cụ thể về thời gian tiếp nhận, bổ sung hồ sơ trong hướng dẫn trình tự vay vốn dự án, đảm bảo yêu cầu chung việc cải cách hành chính (xây dựng ISO).

Có biện pháp nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng vốn hoạt động tại Quỹ, theo dõi chặt chẽ tình hình biến động tỷ giá đồng EUR, đề xuất các biện pháp xử lý kịp thời.

UBND tỉnh chỉ đạo Quỹ rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan, nghiêm túc chấn chỉnh, khắc phục kịp thời các nội dung sai sót đã nêu trong kết luận  thanh tra.

Thái Hải