Trường THCS Trần Hưng Đạo, xã Núi Thành, TP Đà Nẵng. Ảnh minh hoạ: Huyền Thư

Những khoảng trống lặp lại từ chứng từ đến quản lý tài sản

Trong hai ngày 4 và 5/8/2026, Chánh Thanh tra TP Đà Nẵng lần lượt ban hành Kết luận thanh tra số 2357/KL-TTTP và Kết luận thanh tra số 2379/KLTT-TTTP về công tác quản lý, sử dụng các nguồn kinh phí trong 2 năm 2023-2024 tại 6 trường THCS.

Kết luận số 2357 được thực hiện tại các trường THCS Nguyễn Đình Chiểu, Lê Đình Dương và Trần Cao Vân, xã Gò Nổi. Kết luận số 2379 liên quan đến các trường THCS Lê Lợi, Trần Hưng Đạo và Phan Châu Trinh, xã Núi Thành.

Điểm chung đáng chú ý là Thanh tra TP Đà Nẵng đánh giá công tác quản lý, sử dụng kinh phí và tài sản công tại các trường cơ bản bảo đảm quy định. Kinh phí được sử dụng phục vụ hoạt động của nhà trường; việc mua sắm, sửa chữa nhìn chung đáp ứng yêu cầu dạy và học. Tuy nhiên, qua kiểm tra, nhiều quy trình tài chính vẫn còn những “mối nối” chưa chặt chẽ, tập trung ở chứng từ thanh toán, quy chế chi tiêu nội bộ, sử dụng nguồn học phí, công khai ngân sách và theo dõi tài sản.

Tại 3 trường THCS ở xã Gò Nổi, Thanh tra thành phố chỉ ra các khoản chuyển thanh toán cho cá nhân không có ủy nhiệm chi kèm theo; giấy đi đường thiếu thông tin nơi đi, nơi đến, chữ ký và dấu xác nhận. Một số chứng từ thanh toán tiền khoán công tác phí đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, nhân viên không có hồ sơ chứng minh thời gian đi công tác trên 10 ngày trong tháng.

Quy chế chi tiêu nội bộ của các trường cũng có một số nội dung chưa phù hợp, như hỗ trợ công tác đôn đốc và thu học phí bằng 5% tổng số tiền thu được; chi cho công tác xét tốt nghiệp THCS; ưu tiên mức hỗ trợ thu nhập tăng thêm đối với nhân viên văn phòng. Một số khoản chi phục vụ tuyển sinh, kiểm kê cơ sở vật chất, hội nghị và khen thưởng chưa có căn cứ hoặc chưa bảo đảm quy định.

Trường THCS Lê Đình Dương, Xã Gò Nổi, TP Đà Nẵng. Ảnh: Trường THCS Lê Đình Dương

Đáng lưu ý, cả 3 trường tại xã Gò Nổi đã sử dụng nguồn thu học phí để chi một số nội dung chưa phù hợp. Trong đó, THCS Nguyễn Đình Chiểu và THCS Lê Đình Dương sử dụng nguồn học phí để trích nộp kinh phí công đoàn, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho giáo viên trong chỉ tiêu biên chế. Thanh tra xác định việc này không đúng nguồn và mục đích; các trường chưa rà soát, đề nghị cấp bổ sung phần kinh phí còn thiếu để chi lương và các khoản theo lương.

Một số hạn chế khác liên quan đến quản lý tài sản công. THCS Nguyễn Đình Chiểu chưa cập nhật máy scan trị giá 9 triệu đồng vào sổ tài sản. THCS Lê Đình Dương thực hiện thanh lý công cụ, thiết bị dạy học chưa bảo đảm thủ tục và trình tự. THCS Trần Cao Vân chưa cập nhật 120 ghế nhựa, 148 quyển sách giáo khoa và 76 quyển sách nghiệp vụ vào sổ theo dõi; đồng thời cập nhật thừa 5 máy vi tính trị giá 45 triệu đồng trên phần mềm kế toán.

Cả 3 trường chưa xây dựng phân bổ dự toán theo quy định; chưa thực hiện đầy đủ việc công khai phần bổ sung, điều chỉnh giảm ngân sách và thuyết minh tình hình thực hiện dự toán; chưa lập biên bản kiểm kê quỹ tiền mặt trong các năm 2023, 2024. Riêng THCS Lê Đình Dương chưa công khai dự toán thu, chi ngân sách năm 2024 và chưa công khai quyết toán ngân sách các năm 2023, 2024.

Tại xã Núi Thành, những tồn tại được chỉ ra chủ yếu liên quan đến chứng từ và căn cứ thanh toán. Hầu hết giấy đi đường tại 3 trường thiếu xác nhận ngày đi, ngày về. THCS Lê Lợi và THCS Trần Hưng Đạo xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ năm 2023, 2024 nhưng vẫn căn cứ vào một số văn bản đã hết hiệu lực pháp luật.

Thanh tra thành phố xác định tổng cộng 12,88 triệu đồng chi cho tổ trọng tài, ban tổ chức và tổ phục vụ Hội khỏe Phù Đổng cấp trường tại 3 trường chưa bảo đảm quy định. THCS Trần Hưng Đạo còn thanh toán 4,2 triệu đồng tiền nước uống cho cán bộ, giáo viên, nhân viên không đúng quy định.

Cũng tại THCS Trần Hưng Đạo, hồ sơ thanh toán 37,03 triệu đồng cho việc thi công, cung cấp, lắp đặt hệ thống đèn LED ngoài trời không thể hiện kích thước bảng LED và các thông số kỹ thuật của hệ thống đã được nghiệm thu. Trong khi đó, kế toán THCS Phan Châu Trinh không lập phiếu thu, phiếu chi, nhập quỹ đối với 8,78 triệu đồng được rút từ tài khoản tiền gửi để hỗ trợ học tập cho học sinh khuyết tật và phục vụ thi đấu thể thao học sinh.

Không đặt nặng số tiền, cần nhìn vào yêu cầu phòng ngừa

Hai kết luận thanh tra không đặt vấn đề xử lý thu hồi tiền mà tập trung yêu cầu chấn chỉnh, rút kinh nghiệm. Đây là điểm cần được nhìn nhận đầy đủ khi đánh giá mức độ của các tồn tại, nhất là trong môi trường giáo dục.

Tại các trường ở xã Gò Nổi, hai khoản chi 810.000 đồng hỗ trợ ban kiểm kê cơ sở vật chất và 210.000 đồng hỗ trợ giáo viên làm công tác tuyển sinh lớp 6 được xác định là không đúng quy định. Tuy nhiên, Thanh tra thành phố cũng nêu rõ các khoản này thực tế chi cho cá nhân phục vụ hoạt động, giảng dạy, không có dấu hiệu vụ lợi, nên chỉ kiến nghị chấn chỉnh.

Bởi vậy, không thể cộng cơ học toàn bộ những khoản tiền được đề cập trong hai kết luận để gọi thành tổng số tiền “sai phạm” hoặc “thất thoát”. Khoản tiền có chứng từ chưa đầy đủ, khoản chi chưa đúng nguồn, tài sản cập nhật thiếu hoặc thừa và khoản chưa lập phiếu thu, phiếu chi là những vấn đề có bản chất khác nhau.

Trách nhiệm đối với các tồn tại được xác định thuộc về hiệu trưởng và kế toán các trường có liên quan. Thanh tra TP Đà Nẵng yêu cầu các đơn vị tăng cường quản lý tài chính; nâng cao chất lượng lập dự toán; kiểm tra, đối chiếu chứng từ; rà soát nguồn chi; cập nhật kịp thời quy định pháp luật và hoàn thiện việc theo dõi tài sản.

Đối với xã Gò Nổi, UBND xã được đề nghị chỉ đạo Phòng Kinh tế tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ quản lý tài chính và tài sản công cho các trường. Các đơn vị phải thực hiện đầy đủ việc phân bổ dự toán, công khai ngân sách, kiểm kê quỹ tiền mặt, cập nhật tài sản và khắc phục những sai lệch trên phần mềm kế toán.

Những khoản tiền được phát hiện không lớn, nhưng sự lặp lại của cùng một dạng hạn chế tại nhiều trường cho thấy yêu cầu cần “vá” lại quy trình quản trị từ bên trong. Chứng từ đầy đủ, nguồn chi đúng mục đích, tài sản được ghi nhận chính xác và ngân sách được công khai không chỉ là yêu cầu về thủ tục, mà còn là nền tảng để phòng ngừa rủi ro, bảo đảm từng nguồn lực dành cho giáo dục được quản lý minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.