Quang cảnh buổi công bố kết luận. Ảnh: TQ

D.A gồm 13 gói thầu xây lắp được triển khai từ tháng 6/2005 và hoàn thành vào năm 2008. Tuy nhiên, công tác triển khai của chủ đầu tư bị đứt đoạn, “giật cục”: Năm 2005 khởi công được 2 gói thầu; năm 2006 triển khai 4 gói thầu, năm 2008 triển khai 2 gói thầu; các gói thầu còn lại phải sau 5 năm mới được khởi động tiếp.

Kết luận thanh tra cho thấy, nhà thầu tư vấn thiết kế của D.A là Tổng Công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải (TEDI) trong quá trình thực hiện hợp đồng đã bộc lộ sự yếu kém về năng lực, có biểu hiện thiếu trách nhiệm dẫn đến chất lượng thiết kế yếu, nhiều lần phải thay đổi bổ sung. Chủ đầu tư bộc lộ yếu kém về năng lực quản lý và tổ chức thực hiện D.A trong khi các nhà thầu thi công thiếu nghiêm túc trong việc thực hiện hợp đồng giao nhận thầu.

Việc tổ chức quản lý, điều hành D.A có nhiều hạn chế, nhiều vi phạm xảy ra trong suốt cả quá trình đầu tư; một số nội dung chưa tuân thủ quy trình, trình tự thủ tục đầu tư; chưa nêu cao được tinh thần trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện D.A; vai trò trách nhiệm của cá nhân một số lãnh đạo UBND TP Hà Nội không xử lý kịp thời, vi phạm nguyên tắc, thiếu quyết liệt. Nhiều hạng mục công trình điều chỉnh dự toán không tuân thủ quy định để giá trị dự toán vượt quá cao.

Đến thời điểm thanh tra (bắt đầu từ tháng 2/2014), tất cả các gói thầu đều chưa hoàn thành, chậm tiến độ tới 6 năm, “vỡ” mục tiêu đầu tư là hoàn thành kết nối giao thông khu vực trước kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Đáng lưu ý, với các yếu tố kỹ thuật của gói thầu, yêu cầu tiến độ thực hiện hoàn thành để kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long nên gói thầu đã được chỉ định thầu cho Cienco1 thực hiện. Tuy nhiên, do không đàm phán được với nhà thầu phụ Trung Quốc do chính mình đề xuất và cam kết trong hồ sơ chỉ định thầu dẫn tới chậm tiến độ, phải điều chỉnh dự toán.

Việc để tiến độ bị kéo dài gấp 2,5 lần tiến độ gốc (6 năm) đã khiến tổng mức đầu tư D.A bị “đội” từ 3.532 tỷ đồng lên 6.661,75 tỷ đồng.

Sai phạm tài chính được phát hiện tại D.A lên tới 657,941 tỷ đồng, xấp xỉ 10% tổng mức đầu tư, trong đó số tiền 273,667 tỷ đồng đã được khẳng định; số còn lại 384,274 tỷ đồng, gồm: Gói thầu 12 là 48,2 tỷ đồng và gói thầu số 13 là 336 tỷ đồng, cần phải tính toán cụ thể thêm.

Việc bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư tại D.A thực hiện không đúng, trúng, trong đó, việc chi trả tiền hỗ trợ cho các tổ chức, đơn vị, cá nhân sai quy định lên tới 77 tỷ đồng.

D.A đường 5 kéo dài (đoạn cầu Chui - Đông Trù - Phương Trạch - Bắc Thăng Long). Ảnh: TQ

Nguyên nhân dẫn tới sai phạm tài chính, được Đoàn thanh tra chỉ ra là do việc không chấp hành tiến độ thi công của nhà thầu ở tất cả các gói thầu đối với diện tích mặt bằng đã được giao. Trong khi đó, khối lượng chậm thực hiện vẫn được điều chỉnh giá qua các lần nghiệm thu với tổng số tiền là 116,4 tỷ đồng, bao gồm: Sai phạm 109 tỷ đồng tại các gói thầu số: 6, 7, 8, 9, 10, 11, 15, 14, 24; sai phạm 2,09 tỷ đồng trong tính toán cấp phối bê tông nhựa đối với gói thầu số 10, 11, 14, 15; 4,7 tỷ đồng sai phạm do sử dụng sai kinh phí ở gói thầu số 1 và một số gói thầu khác...

Với những sai phạm nêu trên Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý 657,941 tỷ đồng, trong đó số tiền 273,667 tỷ đồng đã được khẳng định; số còn lại 384,274 tỷ đồng, gồm: Gói thầu 12 là 48,2 tỷ đồng và gói thầu số 13 là 336 tỷ đồng, cần phải tính toán cụ thể thêm.

Yêu cầu UBND TP Hà Nội thu hồi số tiền bồi thường, hỗ trợ không đúng quy định đối với các tổ chức là 38,3 tỷ đồng, gồm: Hỗ trợ cho Nhà máy Z133 là 21,723 tỷ đồng; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất để giao cho T504, Bộ Quốc phòng là 10,5 tỷ đồng; bồi thường công trình cho UBND phường Thượng Thanh, quận Long Biên là 6,09 tỷ đồng. Khoản hỗ trợ gần 39 tỷ đồng đã chi trả cho các hộ dân coi như “không thể thu hồi”…

Liên quan đến những sai phạm tại D.A, ngày 31/3/2016, Văn phòng Chính phủ đã có Văn bản số 2153/VPCP-V.I  đồng ý với kiến nghị của Thanh tra Chính phủ tại Kết luận số 3860/KL-TTCP; yêu cầu UBND TP Hà Nội tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và chỉ đạo kiểm điểm các tập thể, cá nhân thuộc thẩm quyền có liên quan đến các khuyết điểm, sai phạm được nêu trong kết luận thanh tra.

Trần Quý