Kiểm soát dân số, sàng lọc trước sinh hiện nay được cho là hiệu quả thấp. Ảnh: internet

Kết quả kiểm tra công tác quản lý Nhà nước về Đề án 52 cho thấy, từ khi triển khai năm 2010 đến nay đã góp phần tích cực kiểm soát quy mô dân số và chất lượng dân số các vùng biển, đảo và ven biển, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, kế hoạch hóa gia đình, hạn chế bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản cho  người dân vùng biển, đảo và ven biển. Tuy nhiên, kết luận thanh tra cũng chỉ rõ, một số chỉ tiêu của Đề án chưa đạt so với mục tiêu đã đề ra, như tỷ lệ các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tại các vùng biển, đảo và ven biển áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại mới đạt hơn 69% (trong khi chỉ tiêu đến năm 2015 là đạt 72%).

Đối với công tác quản lý Nhà nước của Tổng cục DSKHHGĐ với Đề án Sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sàng lọc sơ sinh, đoàn thanh tra cũng chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế. Mặc dù Tổng cục DSKHHGĐ đã triển khai thực hiện xã hội hóa về dịch vụ sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh nhưng chưa có giá dịch vụ sàng lọc trước sinh và sơ sinh thống nhất trên cả nước. Một số trang thiết bị phục vụ sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh do Tổng cục đầu tư cho các đơn vị triển khai thực hiện, qua kiểm tra xác minh tại 3 Chi cục DSKHHGĐ tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ đã phát hiện tại Chi cục DSKHHGĐ TP Đà Nẵng một số trang thiết bị phục vụ sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và Chi cục DSKHHGĐ TP Cần Thơ có trang thiết bị sơ sinh mua từ năm 2013 nhưng mới được đưa vào sử dụng trong năm 2016 (tại Cần Thơ, 1 máy siêu âm màu 3D, 1 máy soi cổ tử cung, 1 bộ trang thiết bị kế hoạch hóa gia đình mới được đưa vào sử dụng tháng 5/2016 sau khi Đoàn Thanh tra đến kiểm tra, phát hiện, nhắc nhở).

Qua kiểm tra thực tế các hợp đồng thực hiện Chương trình Mục tiêu các năm từ 2013 - 2015 giữa Ban Quản lý các Dự án thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia DSKHHGĐ, Tổng cục DSKHHGĐ và các bệnh viện ghi nhận đến thời điểm hiện tại (hết thời hạn hợp đồng), Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Phụ sản Trung ương không lưu giữ biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng.

Tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương - đơn vị trực tiếp triển khai Đề án nhưng chưa có văn bản bổ sung chức năng nhiệm vụ sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh cho Trung tâm Chẩn đoán trước sinh của bệnh viện thay thế hoặc bổ sung Quyết định số 265/QĐ-PSTƯ ngày 8/5/2006 của Giám đốc Bệnh viện, song Tổng cục DSKHHGĐ không kiểm tra, hướng dẫn bệnh viện thực hiện. Năm 2015, Tổng cục DSKHHGĐ trực tiếp mua sắm hóa chất, vật tư xét nghiệm phục vụ hoạt động sàng lọc sơ sinh. Do vậy, năm 2016, Tổng cục đã chuyển đổi phương thức thực hiện giao cho bệnh viện chủ động mua sắm hóa chất, vật tư xét nghiệm phục vụ hoạt động sàng lọc.

Kết quả kiểm tra việc quản lý, sử dụng phương tiện tránh thai cũng chỉ rõ, tại TP Cần Thơ vẫn còn tình trạng cấp phương tiện tránh thai miễn phí chưa đúng đối tượng. Hai đơn vị thực hiện là Công ty Cổ phần DHS và Hội KHHGĐ Việt Nam được Tổng cục DSKHHGĐ lựa chọn là đơn vị thực hiện tiếp thị xã hội không thực hiện việc lựa chọn đơn vị tiếp thị xã hội phương tiện tránh thai bằng hình thức đấu thầu theo quy định từ năm 2013 - 2014. Sau khi có kiến nghị của kiểm toán, Tổng cục đã thực hiện theo đúng quy định của Nhà nước về lựa chọn đơn vị thực hiện tiếp thị xã hội từ năm 2015.

Về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của Tổng cục DSKHHGĐ đối với cả hai Đề án 52, Đề án Sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sàng lọc sơ sinh, việc quản lý, sử dụng phương tiện tránh thai, theo báo cáo của Tổng cục, đội ngũ công chức thực hiện công tác pháp chế, thanh tra, kiểm tra tại Tổng cục DSKHHGĐ còn ít, chất lượng chưa đồng đều nên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu công tác quản lý của Tổng cục. Đặc biệt, hệ thống tổ chức làm công tác thanh tra chuyên ngành dân số tại Chi cục DSKHHGĐ các tỉnh, thành phố chưa được hình thành một cách đầy đủ, đội ngũ công chức được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành dân số còn thiếu, năng lực còn hạn chế nên việc triển khai công tác thanh tra chuyên ngành ở địa phương chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Thanh tra Bộ Y tế đề nghị Tổng cục DSKHHGĐ tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, nâng cao hiệu quả của các Đề án được giao. Đồng thời yêu cầu Bệnh viện Phụ sản Trung ương ban hành văn bản bổ sung chức năng nhiệm vụ sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh cho Trung tâm Chẩn đoán trước sinh của bệnh viện.

Phương Anh