Cầu Phú Mỹ. Ảnh: Newzing

Từ những vi phạm trong chuẩn bị đầu tư...

Qua thanh tra cho thấy, tại công tác chuẩn bị đầu tư, UBND TP Hồ Chí Minh không kiến nghị với Bộ Kế hoạch và Đầu tư để trình Thủ tướng Chính phủ công bố danh mục Dự án Xây dựng cầu Phú Mỹ để kêu gọi đầu tư (đến ngày 1/4/2011 UBND TP mới thực hiện công bố danh mục đầu tư tại Quyết định số 1690/QĐ-UBND) là vi phạm Khoản 3, Thông tư số 12/1997/TT-BKH ngày 27/8/1997; Điều 3 Nghị định số 77-CP ngày 18/6/1997 của Chính phủ về ban hành Quy chế đầu tư theo hình thức Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) áp dụng cho đầu tư trong nước (Nghị định số 77-CP).

Khi lựa chọn nhà đầu tư, đơn vị được tuyển chọn là liên doanh gồm 5 đơn vị: Tổng Công ty Xây dựng Hà Nội, Công ty Đầu tư và Phát triển Xây dựng, Công ty Đầu tư và Phát triển Hạ tầng kỹ thuật TP Hồ Chí Minh, Công ty Cổ phần Bê tông 620 Châu Thới, Công ty TNHH và Thương mại Thanh Danh.

Qua thanh tra chỉ ra: Nhà đầu tư gửi hồ sơ đề xuất còn thiếu một số nội dung như phương án huy động vốn, chưa đủ giấy tờ cam kết của ngân hàng hoặc nhà cấp vốn khác để thực hiện dự án (thời gian cam kết cho vay không phù hợp với phương án tài chính). Đồng thời, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là UBND TP (trên cơ sở thẩm định của các sở, ban, ngành của TP) đã thiếu trách nhiệm xem xét tính đầy đủ của hồ sơ về khả năng huy động nguồn vốn là vi phạm quy định tại Điều 9, Điều 11, Điều 12 Nghị định số 77-CP ngày 18/6/1997 của Chính phủ.

UBND TP Hồ Chí Minh phê duyệt dự án khả thi trên cơ sở thẩm định của các sở, ban, ngành khi nội dung thiếu những căn cứ để xác định sự cần thiết phải đầu tư; không xây dựng các phương án so sánh để lựa chọn phương án tối ưu là vi phạm quy định tại Điều 24 Nghị định số 12/2000/NĐ-CP ngày 5/5/2000 của Chính phủ về quy chế quản lý đầu tư và xây dựng.

Cùng với đó, UBND TP Hồ Chí Minh không lập hồ sơ và có báo cáo thẩm định dự án điều chỉnh nhưng đã phê duyệt điều chỉnh dự án 2 lần, điều chỉnh tổng mức đầu tư 1 lần từ 1.806,52 tỷ đồng lên 2.077,534 tỷ đồng là vi phạm Khoản 2, Điều 13, Nghị định số 16/2005/NĐ-CP ngày 7/2/2005 về quản lý dự án đầu tư và xây dựng.

Lượng phương tiện hàng ngày qua cầu Phú Mỹ rất đông. Ảnh: Cafef

... Đến thực hiện đầu tư dính hàng loạt vi phạm

Hợp đồng số 884/UB-HĐ ngày 7/2/2005 được ký kết giữa UBND TP Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần BOT cầu Phú Mỹ về việc xây dựng cầu Phú Mỹ theo hình thức BOT, trong đó: Tổng mức đầu tư 1.806,52 tỷ đồng; diện tích thu hồi đất là 84.604m2; thời gian hoàn thành từ tháng 12/2005 đến tháng 9/2008, dự kiến thu phí tháng 1/2009; thời gian thu phí là 26 năm.

Qua thanh tra cho thấy, Hợp đồng số 884A/UB-HĐ trong phương án huy động vốn, phần vay vốn nước ngoài cam kết cho vay trong khoảng thời gian trả gốc là 10 năm và 3 năm ân hạn trong thời gian xây dựng (thực tế thời hạn cho vay trong hợp đồng tín dụng cũng là 10 năm), không có ngân hàng hoặc nhà cấp vốn cho vay phù hợp với phương án tài chính là vi phạm quy định tại Điều 9 Nghị định số 77-CP.

Tiến độ dự án “lỗi hẹn” cũng là điều được nhắc đến trong kết luận thanh tra khi theo Hợp đồng BOT, thời điểm khởi công là tháng 12/2005 nhưng đến tháng 2/2007 công việc trên mới được thực hiện; thời điểm nghiệm thu hoàn thành công trình là tháng 9/2008 nhưng gần 1 năm sau mới xong; thời điểm bắt đầu thu phí hoàn vốn là tháng 1/2009 nhưng đến tháng 4/2010 mới bắt đầu thu phí hoàn vốn.

TTCP cũng chỉ rõ: “Việc chậm khởi công xây dựng công trình thuộc trách nhiệm của Bộ Giao thông Vận tải do chậm trễ thực hiện công tác thẩm định; trách nhiệm của UBND TP do chậm trễ trong phê duyệt thiết kỹ kỹ thuật, bàn giao mặt bằng, bảo lãnh vay vốn nước ngoài, dẫn đến nhà đầu tư chậm khởi công công trình, không thực hiện đúng hợp đồng đã ký kết với nhà thầu thi công nên nhà thầu thi công đã phạt nhà đầu tư số tiền là 60.157,717 triệu đồng, số tiền nhà đầu tư bị phạt nói trên đã được UBND TP phê duyệt vào chi phí công trình”.

Thêm nữa, quá trình thực hiện dự án, UBND TP không chấp hành đúng về trình tự và thủ tục đầu tư, chưa được thẩm định và phê duyệt điều chỉnh nhưng đã phê duyệt kết quả kiểm toán chi phí đầu tư, vi phạm Điều 14 Nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 12/2/2009 về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình.

Dự án đưa vào sử dụng từ tháng 8/2009 nhưng đến tháng 9/2012 mới xong hồ sơ quyết toán và thuê kiểm toán chi phí đầu tư là vi phạm quy định tại Khoản 1, Điều 36 Nghị định số 108/2009/NĐ-CP.

Ngoài ra, Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Phú Mỹ không căn cứ vào quy mô công trình để lập quy trình bảo trì, gửi tới cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ký kết và thực hiện hợp đồng dự án là vi phạm Khoản 3, Điều 4 Thông tư số 10/2010/ TT-BGTVT ngày 19/4/2010 của Bộ Giao thông Vận tải.

Dự án xây dựng cầu Phú Mỹ được đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT do Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Phú Mỹ là nhà đầu tư với tổng mức đầu tư 2.077,534 tỷ đồng, nguồn vốn chủ sở hữu là 23,6%, nguồn vốn vay ngân hàng nước ngoài và ngân hàng trong nước là 76,4%. Dự án được đầu tư với quy mô công trình giao thông cấp I, mô hình cầu dây văng chiều dài cầu chính là 2.034m, chiều rộng là 27,5m; thời gian xây dựng từ tháng 2/2007 đến tháng 8/2009; thời gian thu phí hoàn vốn là 26 năm.

 Oanh Hữu