(Thanh tra) - Đầu tư ngoài ngành tràn lan, kém hiệu quả, buông lỏng quản lý trong đầu tư kinh doanh chuyên ngành, đầu tư vượt xa năng lực tài chính… Đó là đánh giá của Thanh tra Chính phủ (TTCP) khi kết thúc thanh tra tại Tổng Cty Đầu tư Phát triển nhà và Đô thị (HUD).
Buông lỏng quản lý
Trong quá trình hoạt động đầu tư kinh doanh, đặc biệt là từ năm 2011 về trước, HUD đã quyết định đầu tư các dự án (D.A) vượt xa năng lực tài chính và quản trị dẫn đến việc triển khai các D.A chậm và trì trệ, sản phẩm dở dang quá nhiều, hàng tồn kho lớn, chậm luân chuyển. Nợ phải trả lớn, cân đối khả năng thanh toán khó khăn, nợ phải thu chậm thu hồi, phát sinh quá hạn; doanh thu, thu nhập giảm mạnh, kinh doanh kém hiệu quả.
TTCP cũng phát hiện HUD đã làm trái và buông lỏng quản lý trong hoạt động ủy quyền kinh doanh cho các Cty thành viên với quy mô lớn.
Các D.A đô thị sau khi đầu tư hạ tầng kỹ thuật, HUD không tiếp tục đầu tư công trình trên đất hoặc chuyển nhượng đất có hạ tầng cho nhà đầu tư thứ cấp mà ủy quyền đầu tư kinh doanh cho các Cty thành viên, trái điều lệ tổ chức hoạt động và quy chế quản lý tài chính của HUD.
Chưa hết, theo nội dung hợp đồng ủy quyền, các Cty thành viên phải thanh toán tiền đầu tư hạ tầng kỹ thuật và tiền sử dụng đất cho HUD, HUD có quyền thông qua các phương án đầu tư kinh doanh, điều tiết lợi nhuận các D.A ủy quyền. Thực tế, HUD và các đơn vị thành viên không thực hiện đúng những nội dung hợp đồng ủy quyền, đặc biệt là thanh toán không đầy đủ, không đúng hạn tiền hạ tầng cho HUD; không thực hiện quyền điều tiết lợi nhuận kinh doanh các D.A ủy quyền với các Cty thành viên trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Mặt khác, thông qua hoạt động ủy quyền đầu tư kinh doanh, HUD đã chuyển giao cho các Cty thành viên cả những diện tích đất được Nhà nước ưu đãi miễn không thu tiền để đầu tư kinh doanh nhà theo giá thị trường; không thực hiện đúng nghĩa vụ xây dựng căn hộ chung cư cao tầng để bán và cho thuê đối với đối tượng gặp khó khăn về nhà ở, không giao tầng 1 các chung cư cho TP Hà Nội theo quy định.
TTCP cũng chỉ ra những sai phạm khác của HUD như: Thiếu trách nhiệm đối với việc trích trước chi phí trọng yếu trong kinh doanh bất động sản vào giá vốn kinh doanh. HUD đã hạch toán trích trước chi phí phải trả vào giá vốn kinh doanh hàng kỳ theo suất đầu tư m2 đất, m2 nhà phân bổ trên cơ sở tổng mức đầu tư các D.A sai với quy định phải căn cứ chi phí phát sinh và dự toán công trình. Trong đó, D.A Việt Hưng trích thiếu chi phí phải trả quá nhiều, dẫn đến hậu quả thiếu nguồn vốn để xây dựng hoàn trả khối lượng các hạng mục công trình hạ tầng còn nợ và khối lượng giải phóng mặt bằng của D.A chưa thực hiện quá lớn (hơn 1 tỷ đồng) trong khi sản phẩm D.A đã cơ bản kinh doanh hết.
Nợ lớn
Theo TTCP, HUD đã để xảy ra nhiều vi phạm như: Bổ sung vốn điều lệ từ lợi nhuận kinh doanh D.A Văn Quán khi chưa quyết toán, không đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; quản lý nợ phải thu, phải trả chưa chặt chẽ; theo dõi, đối chiếu, phân loại không đầy đủ; không trích lập và trích lập thiếu các khoản dự phòng để bảo toàn vốn. Sử dụng các nguồn chi phí phải trả trước để đầu tư vào các D.A khác gây tồn đọng; chưa tuân thủ đầy đủ những quy định trong quản lý, sử dụng tài sản cố định; hạch toán chi phí xây dựng tạo lập tài sản cố định vào chi phí kinh doanh; đầu tư xây dựng sai quy hoạch chi tiết được phê duyệt, xây dựng tăng căn hộ và tăng diện tích sàn chung cư để kinh doanh thu lợi…
HUD cũng đầu tư ngoài doanh nghiệp nhiều khoản nhưng hiệu quả kém và có nguy cơ mất vốn như đầu tư vào D.A xây dựng nhà máy xi măng của Cty Cổ phần Xi măng Sông Thao hơn 516,5 tỷ đồng. D.A xây dựng chậm tiến độ, chi phí đầu tư phát sinh lớn, giá thành sản xuất tăng cao, thiếu vốn hoạt động, đến tháng 12/2012 lỗ lũy kế 305 tỷ đồng (bằng 45% vốn đầu tư của chủ sở hữu). HUD đầu tư vào Cty Cổ phần Phát triển nhà xã hội HUD VN hơn 161 tỷ đồng nhưng HUD VN đã thực hiện nhiều D.A sai quy định dẫn đến tài chính khó khăn, kinh doanh trì trệ không hiệu quả kéo dài, lãng phí vốn. HUD đầu tư ngoài ngành kinh doanh vào Quỹ Đầu tư VN 72 tỷ đồng từ năm 2006 nhưng đến tháng 8/2013 chưa thu được hiệu quả; góp vốn vào Cty Cổ phần Thép Sông Hồng hơn 46 tỷ đồng từ 2005 đến tháng 7/2007 quyết định thoái vốn nhưng đến nay vẫn không thu hồi được.
Theo TTCP, đến nay các khoản nợ phải trả của HUD hơn 6,6 nghìn tỷ đồng. Khả năng thanh toán nợ khó khăn do mất cân đối dòng tiền, tồn kho nhiều, thanh khoản chậm, hạch toán chưa đầy đủ các khoản nợ về tiền sử dụng đất. Trong đó nợ công trình hạ tầng chưa xây dựng và quá hạn bàn giao cho địa phương hơn 4,5 nghìn tỷ đồng.
Xử lý hàng loạt tập thể, cá nhân có sai phạm
TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với cơ quan chức năng rà soát xử lý và khắc phục tồn tại gắn với tái cơ cấu theo đề án được phê duyệt. Ngoài ra, việc xử lý trách nhiệm các tập thể và cá nhân có khuyết điểm cũng cần được xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
Bộ Xây dựng, UBND TP Hà Nội kiểm điểm và chỉ đạo thực hiện xử lý trách nhiệm đối với những tập thể, cá nhân liên quan trong kết luận thanh tra, trong đó cần lưu ý trách nhiệm của Hội đồng Thành viên, Ban Tổng Giám đốc và các ban, bộ phận chuyên môn theo các thời kỳ. Giai đoạn từ 28/9/2011 về trước: Hội đồng Thành viên HUD gồm 7 người (Chủ tịch là ông Nguyễn Hiệp); Ban Tổng Giám đốc do ông Nguyễn Đăng Nam là Tổng Giám đốc. Giai đoạn từ 29/9/2011 đến 22/11/2012, Hội đồng Thành viên gồm 6 người (Chủ tịch là ông Nguyễn Đăng Nam); Ban Tổng Giám đốc do ông Nghiêm Văn Bang làm Tổng Giám đốc.
Riêng đối với HUD, cần xử lý những đơn vị, cá nhân thuộc thẩm quyền có liên quan đến khuyết điểm, vi phạm đã nêu tại kết luận thanh tra.
TTCP kiến nghị các bộ ngành chức năng xử lý tổng số tiền hơn 1.000 tỷ đồng trong đó yêu cầu HUD nộp ngân sách Nhà nước hơn 262,4 tỷ đồng nợ đọng tiền sử dụng đất và tiền chênh lệch giá bán sàn căn hộ; giao HUD và các Cty thành viên điều chỉnh, hạch toán đúng quy định đối với 20 nội dung, trên 459,9 tỷ đồng; kiến nghị Bộ Tài chính xử lý khoản HUD bổ sung vốn điều lệ từ lợi nhuận kinh doanh D.A chưa quyết toán hơn 278,8 tỷ đồng; yêu cầu HUD và các Cty thành viên có kế hoạch cụ thể khẩn trương bàn giao quỹ đất, quỹ nhà cho địa phương nơi có D.A; bàn giao tầng 1 các chung cư thuộc diện phải bàn giao cho UBND TP Hà Nội…
Phương Hiếu
