Bà Mẹo xây dựng 3 gian nhà cấp 4 (nay là số 28 và 28A Nguyễn Trung Trực), 2 bên hông nhà có để lại 2 khoảng đất trống phía Bắc và phía Nam. Phần đất 51,7m2 nêu trên là khoảng đất trống phía Nam, rộng khoảng 2,5m, nay là hẻm 28 đường Nguyễn Trung Trực.

Bà Mẹo có 5 người con gồm các ông, bà: Lê Văn Đâu, Lê Văn Thắng, Lê Văn Đăng, Lê Thị Sáu và Lê Đức. Năm 1942, bà Mẹo chết không để lại di chúc hay giấy tờ phân chia đất đai cho các con, căn nhà của bà Mẹo do ông Đâu quản lý.

Năm 1950, bà Sáu cất nhà phía sau nhà bà Mẹo để làm lò sản xuất nước tương và sử dụng khoảng đất trống phía Nam làm lối đi ra đường Nguyễn Trung Trực. Ông Đâu cũng sử dụng lối đi này vào lò giết mổ heo của gia đình phía sau nhà bà Mẹo.

Năm 1959, bà Sáu giao lại lò sản xuất nước tương nêu trên cho ông Trương Huê (con bà Sáu) và vợ là bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân quản lý sử dụng; gia đình ông Huê tiếp tục sử dụng đất trống phía Nam để làm lối đi ra đường.

Năm 1968, ông Đâu cho một số hộ dân thuê đất cất nhà ở và các hộ này sử dụng khoảng đất trống phía Nam làm lối ra đường. Năm 1990, ông Huê giao lò sản xuất nước tương cho con trai là ông Trương Triển Tuyền, vẫn sử dụng lối đi cũ (thời điểm này lối đi được gọi là hẻm 28 Nguyễn Trung Trực).

Năm 1996, ông Lê Đức (bố bà Như) về ở tại 1 trong 3 gian nhà của bà Mẹo xây dựng năm 1933.

Ngày 12/4/1996, ông Đức có đơn xin sửa chữa nhà và được UBND phường 1 đồng ý, yêu cầu không lấn chiếm đất làm ảnh hưởng đến các hộ xung quanh. Tuy nhiên, ông Đức đã tự ý xây dựng tường ngăn bít lối đi của hẻm 28 đường Nguyễn Trung Trực. Từ đó xảy ra tranh chấp lối đi giữa 4 hộ phía sau nhà 28 và 28A Nguyễn Trung Trực (ông Tuyền, ông Truyền, ông Lợi và bà Hằng) với gia đình ông Đức.

Ngày 14/3/1997, UBND phường 1 có Quyết định số 01 buộc ông Đức tháo dỡ tường xây dựng trái phép, trả lại lối đi của hẻm 28. Ông Đức không đồng ý và có đơn khiếu nại (KN).

Ngày 2/8/1997, UBND thị xã Bến Tre có Quyết định 347 công nhận Quyết định số 01 là đúng pháp luật.

Ngày 22/12/1997, UBND tỉnh Bến Tre có Quyết định 2283 giải quyết KN của ông Lê Đức với nội dung: Ông Lê Đức có trách nhiệm tháo dỡ bức tường chắn ngang hẻm số 28 để trả lại hiện trạng cũ trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định.

Ông Đức không đồng ý và tiếp tục có đơn KN.

Ngày 9/2/2007, UBND tỉnh có Quyết định 232 giải quyết vụ việc với nội dung: Hủy Quyết định 347 của UBND thị xã Bến Tre và Quyết định 2283 của UBND tỉnh; giữ nguyên hiện trạng quyền sử dụng diện tích đất thuộc hẻm 23 đường Nguyễn Trung trực cho bà Như sử dụng; tạm thời giữ nguyên hiện trạng phần lối đi rộng 1,2m, phía Bắc có các hộ đang ở phía sau ngôi ngà 28 sử dụng làm lối đi chung.

Ngày 8/1/2008, UBND tỉnh tiếp tục có Quyết định 38 giải quyết KN của ông Tuyền và 3 hộ ở phía sau hẻm số 28 với nội dung: Thu hồi Quyết định 232; công nhận Quyết định 2283, điều chỉnh một phần nội dung Điều 2 như sau: Buộc gia đình bà Như có trách nhiệm tháo dỡ phần xây dựng trái phép bịt lối đi hẻm 28; ghi nhận sự tự nguyện của 4 hộ phía trong hẻm 28 hỗ trợ 10 triệu đồng cho gia đình bà Như về việc tháo dỡ bức tường theo Biên bản làm việc ngày 1/8/2007 của UBND thị xã Bến Tre.

Bà Như không đồng ý và tiếp tục có đơn KN.

Ngày 20/8/2012, UBND TP Bến Tre đã tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp, 4 hộ đồng ý hỗ trợ 55 triệu đồng cho bà Như để tháo dỡ bức tường chắn lối đi, nhưng bà Như không đồng ý mà yêu cầu các hộ muốn đi qua hẻm 28 phải mua quyền sử dụng đất theo đơn giá Nhà nước 12 triệu đồng/m2.

Ngày 10/12/2102, Đoàn Công tác của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đã tổ chức hòa giải giữa các bên, nhưng không thành.

Ngày 4/4/2013, UBND tỉnh Bến tre, Sở TN&MT, UBND TP Bến tre, Thanh tra tỉnh đã tiếp xúc làm việc với bà Như. Qua trao đổi, giải thích động viên của các cơ quan chức năng, bà Như đã đồng ý nhận 120 triệu đồng (4 hộ hỗ trợ 60 triệu đồng, ngân sách TP hỗ trợ 60 triệu đồng) để tháo dỡ phần xây dựng, khôi phục lại lối đi của hẻm 28, đồng thời chấm dứt KN.

Ngày 12/4/2013, Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre có Quyết định số 525 giải quyết KN của bà Như với nội dung điều chỉnh Điều 1 Quyết định 38 như sau: Thu hồi Quyết định 232; điều chỉnh một phần tại Điều 2 của Quyết định 2283: Gia đình bà Như có trách nhiệm tháo dỡ phần xây dựng để khôi phục lại lối đi hẻm 28; ghi nhận sự tự nguyện hỗ trợ của 4 hộ gia đình trong hẻm 28 gồm ông Tuyền, ông Truyền, ông Lợi và bà Hằng cho gia đình bà Như 60 triệu đồng.

Ngày 17/4/2013, UBND tỉnh Bến Tre có Thông báo 71 chấm dứt thụ  lý KN đối với bà Như.

Bộ TN&MT nhận thấy, diện tích 51,7m2 đã được sử dụng làm lối đi chung cho các hộ sử dụng nhà, đất nằm trên diện tích 1.033m2 của bà Mẹo từ năm 1950. Gia đình bà Như xây dựng tường ngăn bít lối đi vào năm 1996 không được sự cho phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là vi phạm pháp luật. Việc UBND tỉnh Bến Tre ban hành Quyết định số 38 và Quyết định 525 buộc gia đình bà Như tháo dỡ phần xây dựng trái phép là đúng pháp luật; việc các hộ thỏa thuận hỗ trợ gia đình bà Như 60 triệu đồng là tự nguyện.

Bộ TN&MT đề nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận việc giải quyết của bà Như tại Quyết định 38 và Quyết định 525 của UBND tỉnh Bến Tre là đúng pháp luật.

Thái Hải