Theo hồ sơ sự việc, 2.260,4m2 đất nông nghiệp tại xã Đàm Thủy có nguồn gốc là đất cha ông để lại cho ông Ong sử dụng canh tác, chưa kê khai đăng ký ruộng đất. Năm 1996, ông Ong xây dựng nhà cấp 4 và chuyển về ở trên phần đất trên. 

Năm 2003, UBND tỉnh Cao Bằng có Quyết định 3348 phê duyệt quy hoạch khu du lịch thác Bản Giốc tại xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, giai đoạn 2002 - 2010 với quy mô 30ha đất, trong đó có 2.260,4m2 đất của gia đình ông Ong. 

Ngày 30/3/2004, UBND huyện Trùng Khánh đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng 2.260,4m2 đất cho ông Phương Đình Tý với loại đất thổ cư, không thu tiền sử dụng đất. Ông Tý thừa nhận chỉ đứng tên trong giấy chứng nhận đối với diện tích trên còn thực tế quyền sử dụng này là của ông Ong.

Năm 2005, UBND tỉnh Cao Bằng có Quyết định 439 thu hồi 11.610m2 đất tại xã Đàm Thủy để giao cho Ban Quản lý Dự án Đầu tư và Xây dựng tỉnh Cao bằng xây dựng một số công trình thiết yếu của khu du lịch thác Bản Giốc. Ông Ong bị thu hồi 1.450m2 đất và giải tỏa toàn bộ nhà ở trên đất, được bồi thường trên 291 triệu đồng. Ông Ong thống nhất nhưng thắc mắc chưa bố trí đất TĐC cho gia đình ông. Trong quá trình sử dụng, ông Ong đã đã khai phá mở rộng thêm 191,6m2 nâng tổng diện tích thực tế sử dụng của gia đình ông lên 1.010,4m2.

Năm 2006, do không có chỗ ở, ông Ong đã làm nhà ở trên phần đất còn lại 810,4m2 nhưng đã bị UBND xã lập biên bản. Ông KN chính quyền địa phương lập vi phạm xử phạt là không đúng quy định của pháp luật.

Ngày 4/7/2007, UBND huyện Trùng Khánh có Quyết định 596 giải quyết KN của ông Ong với nội dung: Ông Ong xây dựng nhà ở nằm trong quy hoạch chi tiết khu du lịch thác Bản Giốc được UBND tỉnh Cao Bằng phê duyệt là vi phạm, trái với Luật Xây dựng và Luật Đất đai hiện hành. 

Không đồng ý với quyết định trên, ông Ong tiếp tục có đơn KN gửi UBND tỉnh. 

Ngày 15/7/2013, Chủ tịch UBND tỉnh có Quyết định 994 giải quyết KN của ông Ong với nội dung: Bác đơn KN của ông Ong và công nhận Quyết định 596 của UBND huyện Trùng Khánh. 

Năm 2013, Chủ tịch UBND huyện Trùng Khánh có Quyết định số 1840 phê duyệt giá trị bồi thường, hỗ trợ, TĐC công trình khu TĐC công trình khu nghỉ dưỡng cao cấp thác Bản Giốc. Theo đó, ông được bồi thường 787,1m2 và tài sản trên đất với số tiền trên 85 triệu đồng, diện tích còn lại và căn nhà ở 3 tầng được tính toán bồi thường trên 705,6 triệu đồng. 

Việc ban hành quyết định này, theo Bộ Tài nguyên và Môi trường là chưa đúng trình tự tại Điều 13, Nghị định 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ. Bộ Tài nguyên và Môi trường kiến nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận nội dung giải quyết KN đối với ông Phương Đình Ong tại Quyết 994 của UBND tỉnh Cao Bằng là đúng quy định của pháp luật. 

Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng yêu cầu UBND tỉnh Cao Bằng chỉ đạo UBND huyện Trùng Khánh, các cơ quan liên quan kiểm điểm tổ chức cá nhân trong việc thu hồi đất năm 2005 không ban hành quyết định và không bố trí đất ở TĐC cho gia đình ông Ong. Đồng thời, yêu cầu khi thu hồi 1.010,4m2 đất của gia đình ông Ong để thực hiện dự án khu nghỉ dưỡng cao cấp thác Bản Giốc, chính quyền phải có trách nhiệm xem xét, bố trí 3 lô đất ở TĐC cho 3 cặp vợ chồng trong gia đình ông Ong sử dụng làm nhà ở trước khi giải tỏa; thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ giá trị đất và tài sản đất cho gia đình ông theo quy định của pháp luật. Khi chưa có quyết định thu hồi đất, chưa bố trí đất ở TĐC và chưa thực hiện việc giải phóng mặt bằng, cho phép gia đình ông Ong được cư trú tạm thời trên diện tích 1.010,4m2 đất nói trên.

PV