Vụ việc bắt đầu từ năm 2012, khi tỉnh Điện Biên được Chính phủ phê duyệt chi tiền để phục vụ cho việc thực hiện các chính sách về phát triển rừng tại địa phương. Chủ tịch Hội đồng Quản trị (HĐQT) Công ty Hoàng Lâm Đinh Ngọc Quỳnh, được sự “hậu thuẫn” của các cá nhân là lãnh đạo UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN), Kho bạc Nhà nước (KBNN) tỉnh, đã lập sẵn kế hoạch “nuốt trọn” toàn bộ khoản hỗ trợ 26,5 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Kết luận thanh tra số 18335/BTC-TTr của Bộ Tài chính ngày 31/12/2013 về công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Điện Biên chỉ rõ: Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Hoàng Văn Nhân đã làm sai quy định của Nhà nước khi bước đầu cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 62121000049/CNDDC1/62/1 ngày 8/7/2011 cho Công ty TNHH Hoàng Lâm xây dựng Nhà máy gỗ công nghiệp với công xuất 100.000 m3/năm, với tổng vốn đầu tư 290 tỷ đồng, vượt quá khả năng về năng lực vốn theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 5600232393 do Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp ngày 14/1/2011, với vốn điều lệ của công ty chỉ có 2 tỷ đồng.

Tiếp đó, đến tháng 10/2012, được sự “chỉ đạo” của cá nhân lãnh đạo UBND tỉnh, Sở NN&PTNT, Công ty Hoàng Lâm đã lập ra dự án “khống” về việc xây dựng Nhà máy Chế biến gỗ Điện Biên với công suất 100.000m3 sản phẩm/năm. Dự kiến, năm 2014, sau khi đi vào hoạt động, sẽ giải quyết việc tiêu thụ nguyên liệu cho tất cả các xã có điều kiện trồng tre, gỗ của tỉnh; tạo nên chuỗi giá trị gia tăng cao cho vùng nguyên liệu các tỉnh vùng Tây Bắc; giải quyết việc làm thường xuyên cho 500 lao động địa phương với mức lương tối thiểu 3 triệu đồng/người/tháng; doanh thu của nhà máy đạt 300 tỷ đồng/năm, nộp thuế cho ngân sách địa phương khoảng 20 - 30 tỷ đồng/năm.

Tại kết luận thanh tra, Bộ Tài chính khẳng định: Quyết định số 1120/QĐ-UBND ngày 14/11/2011 của UBND tỉnh Điện Biên (do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Văn Nhân ký) là sai với quy định Nhà nước về kế hoạch hỗ trợ vận chuyển sản phẩm gỗ cho Nhà máy Chế biến gỗ của Công ty Hoàng Lâm với số tiền 218,75 tỷ đồng, trong 5 năm đầu (2012 - 2015) với khối lượng sản phẩm 500.000m3 (100.000m3 x 5năm) bằng toàn bộ công suất thiết kế của nhà máy được phê duyệt, ngay từ khi nhà máy mới bắt đầu khởi công xây dựng (năm 2012) là chưa phù hợp với Quyết định số 66/2011/QĐ-TTg ngày 9/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ “Nhà nước hỗ trợ đầu tư và hỗ trợ chi phí vận chuyển sản phẩm trong 5 năm đầu tiên tính từ khi nhà máy bắt đầu sản xuất”.

Mặt khác, việc UBND tỉnh, Sở NN&PTNT và KBNN tỉnh đã làm sai quy định Nhà nước trong việc thanh toán khoản tiền hỗ trợ vận chuyển 26,5 tỷ đồng cho Cty Hoàng Lâm theo quy định tại Quyết định số 147/2007/QĐ-TTg ngày 10/6/2007 và Quyết định số 66/2011/QĐ-TTg ngày 9/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ.

Cụ thể: Về việc cấp tạm ứng 6 tỷ đồng: Mặc dù nhà máy chế biến gỗ chưa hoàn tất việc xây dựng (lắp đặt được 2 nhà xưởng), chưa đủ điều kiện để thành lập Hội đồng nghiệm thu nhà máy nhưng ngày 21/12/2012, Giám đốc Sở NN&PTNT Điện Biên lại có Văn bản 2525/TTr-SNN trình UBND tỉnh thành lập hội đồng nghiệm thu dự án. Ngày 28/12/2012, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Nguyễn Đình Kỳ, Chủ tịch UBND huyện Điện Biên Lò Văn Phương, Chi cục Lâm nghiệp và Công ty Hoàng Lâm đã tự lập biên bản xác nhận khối lượng, tiến độ xây dựng Nhà máy chế biến gỗ công nghiệp với đầy đủ các hạng mục công trình theo quy định.

Kết luận thanh tra số 18335/BTC-TTr của Bộ Tài chính đã chỉ rõ những sai phạm có tổ chức để rút ruột ngân sách Nhà nước 26,5 tỷ đồng

Trong ngày 28/12/2012, Giám đốc Sở NN&PTNT còn có văn bản đề nghị UBND tỉnh Điện Biên, KBNN tỉnh cho Công ty Hoàng Lâm được thanh toán vốn hỗ trợ đợt 1 là 6 tỷ đồng.

Ngày 31/1/2013, KBNN tỉnh đã giải ngân tạm ứng chi phí hỗ trợ vận chuyển số tiền 6 tỷ đồng trên cho Công ty Hoàng Lâm.

Về việc thanh toán hỗ trợ 26,5 tỷ đồng: Ngày 25/3/2013, để hợp thức hóa “rút ruột ngân sách Nhà nước” 26,5 tỷ đồng, ông Hoàng Văn Nhân đã ký Công văn số 717/UBND-NN ngày 25/3/2013 gửi Thường trực HĐND tỉnh về việc điều chỉnh kế hoạch phân bổ vốn Chương trình Bảo vệ và Phát triển rừng bền vững năm 2012. Trong khi đó, Nhà máy Chế biến gỗ của Công ty Hoàng Lâm vẫn chưa xây dựng hoàn tất; khối lượng, năng suất sản phẩm chưa đạt chỉ tiêu trong quy định của Nhà nước với khu nhà xưởng cũ mới lộn xộn; có 21 máy móc được lắp ráp đã qua sử dụng, sản xuất trước năm 2000; một số máy hiện đang sử dụng, nhưng không có nguồn gốc xuất xứ, không có năm sản xuất, không có hồ sơ chứng minh và một số máy móc cũ hiện không hoạt động (theo quy định của Chính phủ: “Thiết bị máy mới 100% hoặc thiết bị đã qua sử dụng nhưng được sản xuất tại các nước phát triển sau năm 2000”); lao động sản xuất theo mùa vụ chỉ với tổng số 50 cán bộ, công nhân; lượng sản phẩm sản xuất thực tế chỉ khoảng 15,2m3/tháng thấp hơn rất nhiều so với dự án đưa ra ban đầu và theo quy định của Nhà nước (theo quy định là: 100.000m3/năm, tương đương trên 80.000m3/tháng).

Như vậy, nhà máy chỉ mới đạt 7% khối lượng so với công suất nhà máy; tổng giá trị khối lượng đã đầu tư 16,8 tỷ đồng mới chỉ bằng 5,8% so với tổng mức đầu tư cho nhà máy.

Ngoài ra, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Văn Nhân còn “nhắm mắt” ký Công văn số 730/UBND-NN ngày 25/3/2013 chỉ đạo Sở NN&PTNT thành lập hội đồng nghiệm thu nhà máy 1 dự án Nhà máy Chế biến gỗ Điện Biên; ông Nguyễn Đình Kỳ, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT và bà Phạm Thị Liễu, Phó Giám đốc KBNN đã không “ghê tay” khi ký Tờ trình 328B/TTr-SNN-KBNN ngày 28/3/2013 về việc đề nghị thanh toán vỗn hỗ trợ vận chuyển cho Công ty Hoàng Lâm là 20,5 tỷ đồng (sau khi trừ số tiền đã tạm ứng 6 tỷ đồng).

Ông Phạm Đức Hiển ký Công văn số 330/SNN-LN ngày 28/3/2013 đề nghị KBNN giải ngân cho Công ty Hoàng Lâm được thanh toán 20,5 tỷ đồng. Ngày 9/4/2013, KBNN tỉnh đã chi số tiền 20,5 tỷ đồng cho Công ty Hoàng Lâm.

Giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Văn Nhân ký

Trên cơ sở kết luận thanh tra, Bộ Tài chính đã chỉ rõ các sai phạm và trách nhiệm trước hết là của các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng tỉnh Điện Biên. Cá nhân Phó Chủ tịch UBND tỉnh, các Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, KBNN tỉnh, Giám đốc Công ty Hoàng Lâm có hành vi “cấu kết”, “lập kế hoạch” hoàn thiện toàn bộ quy trình từ việc tiến cử doanh nghiệp, thành lập xét duyệt dự án, nghiệm thu công trình đến giải ngân thanh toán, để có thể “rút ruột” vốn hỗ trợ 26,5 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước được diễn ra chót lọt từ đầu đến cuối.

Hơn nữa, lãnh đạo UBND tỉnh và Sở NN&PTNT và chủ đầu tư đã phớt lờ, thiếu trách nhiệm khi không theo dõi, giám sát, kiểm tra thực tế trong toàn bộ quá trình thực hiện dự án; mọi hồ sơ số liệu báo cáo UBND tỉnh, Sở NN&PTNT và các cơ quan ban, ngành có liên quan đều chỉ là “nghe Công ty Hoàng Lâm Điện Biên báo cáo” một chiều.

Bộ Tài chính kiến nghị UBND tỉnh Điện Biên dừng thực hiện Quyết định số 1120 ngày 14/11/2011 của UBND tỉnh về kế hoạch sử dụng nguồn vốn hỗ trợ vận chuyển sản phẩm từ gỗ cho Nhà máy chế biến gỗ công nghiệp của Công ty Hoàng Lâm, với tổng số vốn hỗ trợ 218.750 triệu đồng, trước khi có quyết định tiếp tục thực hiện để tránh gây thất thoát, lãng phí cho ngân sách Nhà nước.

UBND tỉnh có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo thu hồi toàn bộ số tiền 26,5 tỷ đồng đã hỗ trợ cho Công ty Hoàng Lâm chưa đúng quy định; chỉ đạo các cơ quan chức năng làm rõ các sai phạm trong việc hỗ trợ cho Công ty Hoàng Lâm; xử lý trách nhiệm cá nhân và tập thể có liên quan theo đúng quy định của pháp luật.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc về việc triển khai xử lý kỷ luật theo Kết luận thanh tra của các cá nhân, tập thể có liên quan; đồng thời làm rõ hơn hành vi ban hành các công văn nhằm trục lợi ngân sách Nhà nước…

Điều 144 Bộ luật Hình sự quy định về tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước:

1. Người nào có nhiệm vụ trực tiếp trong công tác quản lý tài sản của Nhà nước, vì thiếu trách nhiệm mà để mất mát, hư hỏng, lãng phí gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước có giá trị từ hai trăm triệu đồng đến dưới năm trăm triệu đồng, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

3. Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước có giá trị từ năm trăm triệu đồng trở lên, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý tài sản của Nhà nước từ một năm đến năm năm.

Ban Mai