(Thanh tra)- Đó là chuyện xảy ra tại Học viện Khoa học Xã hội (KHXH) thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam. Chỉ trong 2 năm (2015-2016), đơn vị này đã "ấp nở" tới 546 tiến sĩ (TS) và hơn 2.800 thạc sĩ.
Báo Thanh tra đã có bài phản ánh về hàng loạt sai phạm tại Học viện KHXH như xác định chỉ tiêu vượt xa năng lực đào tạo; tẩy xóa, sửa chữa sổ cấp phát văn bằng, thi tuyển ngoài trụ sở... Chưa hết, hàng loạt sai phạm khác trong xét tuyển nghiên cứu sinh (NCS), tổ chức quản lý đào tạo TS, thạc sĩ cũng đã được Thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đưa ra ánh sáng, khiến dư luận... "choáng".
Phân công người hướng dẫn vượt quy định
Trong đào tạo thạc sĩ, đoàn thanh tra kiểm tra xác suất 2 hồ sơ thành lập hội đồng đánh giá luận văn tốt nghiệp năm 2016. Kết quả cho thấy, nhiều người không đủ điều kiện tham gia hội đồng vẫn được Học viện đưa vào danh sách. Điển hình như Phó Giáo sư (PGS) ngành Kinh tế học; Giáo sư (GS), PGS ngành Tâm lý học lại ngồi đánh giá luận văn ngành Quản lý giáo dục.
Kiểm tra danh sách phân công hướng dẫn thạc sĩ ngành Luật, ngành Chính sách công đợt 1 năm 2015 và ngành Công tác xã hội năm 2015, đoàn thanh tra còn phát hiện, có nhiều người được phân công hướng dẫn số lượng học viên tại cùng thời điểm vượt quy định, có người được giao hướng dẫn tới 44 học viên; có người được giao 18, 11, 10 hoặc 9 học viên, trong khi theo quy định GS chỉ được hướng dẫn tối đa 7 học viên.
Chưa dừng lại, trong đào tạo TS, Học viện phân công người hướng dẫn NCS vượt quá quy định gấp nhiều lần, có GS hướng dẫn 12 NCS; PGS hướng dẫn 9 NCS; TS hướng dẫn 7 NCS...
Trong khi, Thông tư 05/2012 của Bộ GD&ĐT quy định rất rõ, GS được hướng dẫn cùng lúc không quá 5 NCS; PGS hoặc TS khoa học không quá 4 NCS; TS không quá 3 NCS. Ngoài ra, mỗi người hướng dẫn khoa học không được nhận quá 2 NCS được tuyển trong cùng 1 năm.
Xét tuyển NCS... "bừa bãi"
Trong công tác tuyển sinh, đào tạo TS, Học viện cũng để xảy ra hàng loạt sai phạm nghiêm trọng. Học viện xét tuyển NCS 2 đợt/năm, nhưng thông báo tuyển sinh lại "bỏ quên" thông tin về chỉ tiêu tuyển sinh của từng chuyên ngành đào tạo.
Trong thông báo tuyển sinh trình độ TS của Học viện có nội dung về điều kiện dự tuyển của nhiều ngành/chuyên ngành khác với ngành/chuyên ngành đăng ký được dự tuyển NCS.
Cụ thể, người có bằng thạc sỹ các ngành Chính trị học, Hành chính học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Quản lý khoa học và công nghệ được dự tuyển cả 4 chuyên ngành Luật; người có bằng thạc sĩ ngành Chính sách công, Quản lý công được dự thi chuyên ngành Kinh tế quốc tế…
Danh mục hướng dẫn nghiên cứu, đề tài kèm theo thông báo tuyển sinh của nhiều ngành chưa có đầy đủ thông tin về họ tên, học vị, chức danh người có thể hướng dẫn, số lượng NCS có thể nhận nghiên cứu. Tổng số NCS trúng tuyển năm 2015 của Học viện là 350. Năm 2016 là 400 NCS.
Kiểm tra xác xuất hồ sơ của 12 NCS trúng tuyển năm 2016 cho thấy, phiếu đánh giá hồ sơ của thí sinh của cả 5 thành viên của tiểu ban chuyên môn chỉ cho điểm đánh giá bài luận về dự định nghiên cứu, không cho điểm hồ sơ trên phiếu đánh giá; chưa tổng hợp đầy đủ kết quả điểm đánh giá trong biên bản theo quy định.
Chương trình đào tạo TS… bất thường
Kết luận thanh tra chỉ rõ, chương trình đào tạo TS tại Học viện có nhiều... bất thường. Từ năm 2015 trở về trước, Học viện chỉ ban hành đề cương các học phần ở trình độ TS cho các ngành, chuyên ngành đào tạo mà không ban hành chương trình đào tạo.
Trong tất cả các chương trình đào tạo đều chưa có đầy đủ nội dung các phần; các học phần ở trình độ TS không có các học phần lựa chọn theo đúng quy định.
Về khối lượng kiến thức tối thiểu, tất cả các chương trình đào tạo đều có cấu trúc chương trình gồm 16 tín chỉ. Điều này trái với quy định.
Đáng quan ngại về chất lượng đào tạo TS của Học viện khi 1 số chương trình đào tạo được Học viện thiết kế chung cho cả 4 - 5 ngành đào tạo khác nhau, trong đó các học phần về kiến thức chung và kiến thức chuyên ngành có nội dung hoàn toàn giống nhau.
Đặc biệt, Học viện chưa xây dựng, ban hành chuẩn đầu ra của các ngành, chuyên ngành đào tạo TS.
"Râu ông nọ cắm cằm bà kia"
Một trong những sai phạm nghiêm trọng tại Học viện được Thanh tra Bộ GD&ĐT chỉ ra là tình trạng phân công hướng dẫn NCS theo kiểu... "râu ông nọ cắm cằm bà kia".
Kiểm tra danh sách hướng dẫn NCS ngành Quản lý giáo dục (năm 2015), Thanh tra Bộ GD&ĐT phát hiện, có nhiều trường hợp được phân công hướng dẫn chưa đúng quy định như: TS ngành Kinh tế được phân công hướng dẫn NCS chuyên ngành Quản lý giáo dục; TS ngành Nhân học được phân công hướng dẫn 7 NCS ngành Dân tộc học.
Nghiêm trọng hơn, khi kiểm tra xác suất 5 hồ sơ NCS thì có 3/5 hồ sơ có bằng thạc sĩ không phải là ngành đúng và ngành phù hợp với ngành, chuyên ngành NCS đang học hoặc đã tốt nghiệp. Ví dụ: NCS tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, trúng tuyển NCS ngành Lý luận lịch sử Nhà nước và pháp luật, đã được cấp bằng TS; NCS tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công trúng tuyển NCS ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính năm 2016...
Theo báo cáo tự rà soát của Học viện, số NCS có bằng thạc sĩ ngành khác với chuyên ngành đã được xét tuyển năm 2015 là 48 NCS, năm 2016 là 41 NCS.
Đáng quan tâm, một số biên bản chấm luận án TS cấp cơ sở, cấp Học viện không ghi đầy đủ thông tin của buổi bảo vệ theo quy định, nhất là phần NCS trả lời các câu hỏi của Hội đồng.
Tổng số NCS đã bảo vệ thành công luận án TS tại Học viện trong 3 năm (từ 2015-2017) là 592 luận án. Trong đó, năm 2015 là 281 luận án, năm 2016 là 265 luận án, năm 2017 (tính đến tháng 4) là 46 luận án.
Hải Hà
