Trụ sở Thanh tra tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: PV

Từ nhiều đầu mối về một cơ quan thanh tra thống nhất

Theo Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra của Bắc Ninh, Thanh tra tỉnh được tổ chức lại trên cơ sở hợp nhất Thanh tra hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang và Thanh tra 22 sở, ngành gồm 11 phòng nghiệp vụ với tổng số công chức, người lao động là 173 người.

Việc hợp nhất các cơ quan thanh tra đã tạo điều kiện hình thành đầu mối quản lý tập trung, thống nhất, khắc phục cơ bản tình trạng phân tán nguồn lực, giảm các tầng nấc trung gian trong chỉ đạo, điều hành. Sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã nhanh chóng ổn định hoạt động, bảo đảm không để gián đoạn nhiệm vụ chuyên môn.

Một trong những thay đổi rõ nét nhất là công tác xây dựng kế hoạch thanh tra được thực hiện tập trung tại Thanh tra tỉnh, qua đó hạn chế tình trạng chồng chéo, trùng lặp giữa các cấp, các ngành. Chất lượng theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra được nâng lên, tăng cường tính kỷ luật trong việc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra.

Việc phân công nhiệm vụ theo phương châm “6 rõ” gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ sản phẩm đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tiến độ cũng như chất lượng các cuộc thanh tra.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Thanh tra tỉnh đã tổ chức thực hiện 39 cuộc thanh tra, trong đó năm 2025 thực hiện 22 cuộc và năm 2026 đang triển khai 17 cuộc.

Qua thanh tra đã phát hiện sai phạm về kinh tế hơn 40,8 tỷ đồng; kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 17,6 tỷ đồng; kiến nghị thu hồi gần 281 nghìn m² đất; kiến nghị xử lý trách nhiệm đối với 28 tổ chức, 85 cá nhân và chuyển cơ quan điều tra một vụ việc.

Công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra tiếp tục được chú trọng. Đến nay đã hoàn thành thực hiện 20 kết luận thanh tra; thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 15,3 tỷ đồng; thu hồi gần 281 nghìn m² đất; xử lý trách nhiệm đối với 13 tổ chức và 28 cá nhân.

Vào ngày 22/11/2025, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Dương Quốc Huy (hiện là Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai) đã trao Cờ Thi đua của Chính phủ cho Thanh tra tỉnh Bắc Ninh nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống Thanh tra Việt Nam 23/11/1945 - 23/11/2025. Ảnh: PV

Thanh tra tỉnh đã tham gia triển khai các cuộc thanh tra chuyên đề lớn theo chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ như thanh tra các công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, hiệu quả thấp, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí; thanh tra chuyên đề phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước.

Chuyển biến tích cực trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Cùng với hoạt động thanh tra, công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng có nhiều chuyển biến tích cực sau khi vận hành mô hình mới.

Thanh tra tỉnh đã chủ động bố trí địa điểm tiếp công dân riêng, ban hành nội quy tiếp công dân và công khai lịch tiếp công dân định kỳ của Chánh Thanh tra tỉnh theo đúng quy định.

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/5/2026, Thanh tra tỉnh đã tổ chức 12 cuộc tiếp công dân, gồm 11 cuộc định kỳ và 1 cuộc đột xuất; tiếp nhận 6 đơn khiếu nại, tố cáo phát sinh mới. Toàn bộ đơn thư đều được xử lý theo quy định; không có đơn tồn đọng và không phát sinh vụ việc kéo dài thuộc diện thụ lý giải quyết.

Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của việc rút ngắn một cấp trung gian trong chỉ đạo, điều hành, góp phần nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và tăng tính trực tiếp trong việc nắm bắt, xử lý các vụ việc phát sinh từ cơ sở.

Thanh tra tỉnh đã tổ chức 3 lớp tập huấn nghiệp vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo cho 431 cán bộ, công chức; phối hợp tổ chức 2 lớp tập huấn cho 260 cán bộ hội và hội viên cơ sở.

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn vận hành mô hình mới cũng đặt ra không ít khó khăn và thách thức. Sau khi toàn bộ chức năng, nhiệm vụ của Thanh tra cấp huyện và Thanh tra sở được tập trung về Thanh tra tỉnh, khối lượng công việc tăng lên đáng kể trong khi biên chế không tăng tương ứng.

Hiện nay, Thanh tra tỉnh thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn gồm 99 xã, phường với nhiều lĩnh vực chuyên ngành phức tạp. Trong khi đó, việc không còn hệ thống thanh tra cấp huyện và thanh tra sở bám sát địa bàn, lĩnh vực như trước khiến việc nắm bắt thông tin từ cơ sở có những khó khăn nhất định.

Một thách thức khác là yêu cầu đội ngũ công chức phải nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc mới. Nhiều lĩnh vực chuyên ngành trước đây do Thanh tra sở trực tiếp phụ trách nay được tập trung về Thanh tra tỉnh, đòi hỏi cán bộ thanh tra phải tiếp tục nghiên cứu, nâng cao năng lực chuyên môn để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Thực tiễn cũng cho thấy một số cơ chế phối hợp, quy trình nghiệp vụ và phương thức quản lý mới cần tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp.

Từ thực tiễn một năm vận hành, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh xác định tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp và hiện đại; nâng cao chất lượng công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành Thanh tra, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý hồ sơ, phân tích dữ liệu, giám sát việc thực hiện kết luận thanh tra.

Cùng với đó là tiếp tục nâng cao chất lượng công tác xây dựng kế hoạch thanh tra; tăng cường thanh tra các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh vi phạm; nâng cao hiệu quả theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra; phát huy vai trò phòng ngừa, cảnh báo sớm các nguy cơ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình thanh tra tập trung, thống nhất. Những kết quả đạt được cho thấy chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy là đúng đắn, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.