Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện chính sách thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế thu nhập doanh nghiệp. Ảnh: H.T

Theo đó, Thanh tra Chính phủ tập trung góp ý vào quy định sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp liên quan đến chính sách miễn thuế đối với cơ sở giáo dục hoạt động không vì lợi nhuận. Cụ thể, tại Điều 2 dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (bổ sung khoản 6, Điều 15), dự thảo quy định cơ sở giáo dục "thực hiện rút vốn hoặc chia lợi tức thì phải nộp lại toàn bộ tiền thuế đã được miễn theo quy định tại khoản này và tiền chậm nộp, tiền phạt". Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu bổ sung điều khoản loại trừ trách nhiệm nộp lại thuế đối với trường hợp rút vốn do giải thể, phá sản vì lý do bất khả kháng hoặc thay đổi quy hoạch của Nhà nước; đồng thời xác định rõ mốc thời gian tính tiền chậm nộp kể từ ngày rút vốn, chia lợi tức không đúng quy định.

Sau khi xem xét, ban soạn thảo đề nghị giữ như dự thảo Luật với lý do điều kiện để cơ sở giáo dục tư thục được miễn thuế là "hoạt động không vì lợi nhuận". Trường hợp cơ sở giáo dục tư thục hoạt động vì lợi nhuận đã được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức cao nhất theo cơ chế xã hội hóa (thuế suất 10% trong suốt thời gian hoạt động, miễn thuế tối đa 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp tối đa 9 năm hoặc 5 năm tiếp theo tùy thuộc vào địa bàn hoạt động). Do đó, nếu vì lý do nào đó cơ sở giáo dục không đáp ứng được điều kiện hoạt động không vì lợi nhuận thì chỉ được hưởng ưu đãi thuế theo điều kiện xã hội hóa (nếu đáp ứng điều kiện cơ sở thực hiện xã hội hóa). Về việc truy thu thuế và tính tiền chậm nộp, tiền phạt đã được quy định cụ thể tại pháp luật về quản lý thuế. Do đó, nội dung này tại dự thảo Luật chỉ dẫn chiếu theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Về nhóm vấn đề về tiêu chí để xác định cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn góp ý tại Điều 2 dự thảo (bổ sung khoản 6 Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp), có quy định: "Việc xác định cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục". Qua rà soát, pháp luật về giáo dục đã có quy định về cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận; tuy nhiên, cần tiếp tục đánh giá mức độ đầy đủ của các quy định về tiêu chí, trình tự, thủ tục và cơ quan có thẩm quyền xác nhận đối tượng được hưởng chính sách miễn thuế nhằm bảo đảm việc áp dụng thống nhất trên thực tế. Trường hợp pháp luật chuyên ngành chưa quy định đầy đủ hoặc chưa rõ, đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm thực hiện thống nhất, tránh lợi dụng chính sách và tạo thuận lợi cho cơ quan thuế trong quá trình thực hiện.

Ngoài ra, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định "hoạt động không vì lợi nhuận" trên cơ sở báo cáo kiểm toán độc lập hằng năm. Việc xác định này cần bảo đảm thống nhất với quy định của pháp luật về giáo dục nhằm tránh tình trạng các cơ sở giáo dục trên danh nghĩa hoạt động "không vì lợi nhuận" nhưng trên thực tế vẫn chi trả lợi tức ngầm cho các cổ đông hoặc thực hiện các hình thức phân phối lợi ích trái với bản chất của mô hình hoạt động không vì lợi nhuận...

Giải trình về vấn đề này, về tiêu chí để xác định cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận đã được quy định trong các luật về giáo dục và các văn bản hướng dẫn. Tại dự thảo Luật cũng quy định: "Việc xác định cơ sở giáo dục công lập; cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục". Qua rà soát quy định của pháp luật chuyên ngành về giáo dục cho thấy, các luật về giáo dục và các văn bản hướng dẫn hiện hành đã có quy định đầy đủ về tiêu chí, trình tự, thủ tục và cơ quan có thẩm quyền xác nhận cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Quá trình thực hiện, nếu có phát sinh vướng mắc, Chính phủ sẽ chủ động hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật cho phù hợp với thực tiễn thực hiện.

Theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, người nộp thuế tự khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm; cơ quan thuế có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế (hậu kiểm). Ngoài ra, doanh nghiệp còn chịu sự thanh tra, kiểm toán của các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm toán. Do đó, trường hợp các cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận nhưng trên thực tế có hành vi chi trả lợi tức ngầm, rút vốn hoặc các hành vi khác làm thay đổi bản chất hoạt động không vì lợi nhuận mà bị phát hiện qua thanh tra, kiểm tra thì sẽ bị truy thu thuế và xử phạt theo quy định.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cơ bản nhất trí với chủ trương hỗ trợ về thuế đối với cơ sở giáo dục, song đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ việc bổ sung chính sách miễn thuế có bảo đảm công bằng giữa các cơ sở giáo dục đáp ứng điều kiện xã hội hóa và các cơ sở chưa đáp ứng điều kiện này hay không. Trên cơ sở góp ý, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp thu và hoàn thiện nội dung trong dự thảo Tờ trình Chính phủ.

Việc tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến của Thanh tra Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện dự án Luật theo hướng đồng bộ với các quy định của pháp luật hiện hành, bảo đảm tính khả thi khi triển khai, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định cho người dân và doanh nghiệp.