Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện 2 chuẩn mực quản lý chất lượng Việt Nam. Ảnh: H.T

Bộ Tài chính vừa tổng hợp, giải trình và tiếp thu ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và đơn vị liên quan đối với dự thảo Thông tư ban hành 2 chuẩn mực quản lý chất lượng Việt Nam (VSQM1 và VSQM2). Trong đó, nhiều ý kiến của Thanh tra Chính phủ cùng các cơ quan, đơn vị đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu nhằm hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành.

Theo tổng hợp của Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành 2 chuẩn mực quản lý chất lượng mới, đồng thời đề xuất một số nội dung nhằm bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai thực hiện.

Bảo đảm tính khả thi khi áp dụng chuẩn mực mới

Đối với quy định về hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính quy định thời gian chuyển tiếp hợp lý, tối thiểu từ 12 - 18 tháng, để các doanh nghiệp kiểm toán có thời gian chuẩn bị nguồn lực, tổ chức đào tạo và thích ứng với các yêu cầu mới của chuẩn mực. Theo Thanh tra Chính phủ, việc xây dựng lộ trình phù hợp sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ không tuân thủ, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý, giám sát đạt hiệu quả cao hơn.

Tiếp thu ý kiến này, Bộ Tài chính cho biết việc áp dụng đồng bộ hệ thống chuẩn mực mới đòi hỏi các doanh nghiệp kiểm toán phải có thời gian đủ dài để nghiên cứu, đào tạo nhân sự và chuẩn bị cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Do đó, cơ quan soạn thảo dự kiến xem xét thời điểm hiệu lực áp dụng phù hợp, dự kiến từ ngày 1/1/2029.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị tăng cường công tác đào tạo, phổ biến chuẩn mực thông qua các hội nghề nghiệp như Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA), qua đó nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp kiểm toán, đặc biệt là các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa. Bộ Tài chính đã tiếp thu và cho biết sau khi Thông tư được ban hành sẽ phối hợp với các tổ chức đào tạo, trong đó có VACPA và Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA), đưa các nội dung mới của chuẩn mực vào chương trình cập nhật kiến thức cho kế toán viên và kiểm toán viên.

Về cơ chế giám sát thực hiện, Thanh tra Chính phủ đề nghị xây dựng các cơ chế hỗ trợ và giám sát như kiểm tra thử nghiệm nhằm bảo đảm tính khả thi, kịp thời phát hiện vi phạm và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định. Bộ Tài chính cho biết hiện nay cơ chế quản lý, giám sát đã được quy định tại các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Kiểm toán độc lập. Tuy nhiên, để phù hợp với các chuẩn mực mới, Bộ sẽ phối hợp với VACPA xây dựng hệ thống tiêu chí và bảng chấm điểm mới phục vụ công tác đánh giá chất lượng hồ sơ kiểm toán và hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp kiểm toán.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng đề xuất nghiên cứu ban hành hướng dẫn riêng cho các doanh nghiệp kiểm toán nhỏ, bao gồm các ví dụ thực tiễn và công cụ hỗ trợ triển khai để giảm nguy cơ không tuân thủ. Bộ Tài chính cho biết đang phối hợp với VACPA xây dựng các chuẩn mực kiểm toán dành cho đơn vị ít phức tạp và dự kiến ban hành trong thời gian tới nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ tiếp cận và áp dụng thuận lợi hơn.

Hoàn thiện lộ trình và công cụ hỗ trợ chuyển đổi

Ngoài các ý kiến của Thanh tra Chính phủ, nhiều bộ, ngành cũng tham gia góp ý đối với dự thảo. Bộ Nội vụ đề nghị bổ sung lộ trình áp dụng có giai đoạn chuyển tiếp phù hợp để các doanh nghiệp kiểm toán thích ứng với các yêu cầu mới. Đồng thời, Bộ Nội vụ kiến nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế giám sát, đánh giá định kỳ và biện pháp xử lý vi phạm rõ ràng nhằm nâng cao hiệu lực thực thi của các chuẩn mực.

Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ cũng đề xuất xây dựng bảng so sánh chi tiết giữa chuẩn mực hiện hành và chuẩn mực mới, ban hành tài liệu hướng dẫn và nghiên cứu xây dựng phiên bản hướng dẫn rút gọn phù hợp với doanh nghiệp kiểm toán vừa và nhỏ.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan này đề nghị Bộ Tài chính xem xét ban hành phụ lục đối chiếu giữa chuẩn mực cũ và chuẩn mực mới nhằm hỗ trợ kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán thuận lợi hơn trong quá trình chuyển đổi, tra cứu và áp dụng. Nội dung này đã được Bộ Tài chính tiếp thu và xây dựng bảng tổng hợp so sánh chi tiết giữa chuẩn mực kiểm soát chất lượng hiện hành với 2 chuẩn mực quản lý chất lượng mới.

Việc tiếp thu nhiều ý kiến góp ý từ Thanh tra Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và tổ chức nghề nghiệp được đánh giá sẽ góp phần hoàn thiện dự thảo Thông tư, bảo đảm phù hợp với thực tiễn hoạt động kiểm toán tại Việt Nam, đồng thời tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế về quản lý chất lượng trong lĩnh vực kiểm toán độc lập.