Thông tư quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng được xây dựng để thay thế Thông tư số 04/2025/TT-BQP, phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành. Đồ họa: Dương Nguyễn

Thực tiễn hơn một năm thi hành Thông tư số 04/2025/TT-BQP quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng cho thấy, công tác bảo vệ dữ liệu cá nhân của các cơ quan, đơn vị trong Quân đội được quan tâm, tổ chức và thực hiện nghiêm túc, bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân trong các hoạt động quân sự, quốc phòng, làm cơ sở nền tảng vững chắc để triển khai đồng bộ, hiệu quả chuyển đổi số, cải cách hành chính.

Quá trình xây dựng Chính phủ số cùng việc đẩy mạnh phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây đã làm gia tăng đáng kể hoạt động thu thập, lưu trữ, chia sẻ và xử lý dữ liệu cá nhân trên môi trường số.

Do các thông tin này mang tính chất đặc thù quân sự, quốc phòng, mọi hành vi truy cập trái phép, chiếm đoạt, sửa đổi hoặc tiết lộ đều tác động trực tiếp đến sức mạnh chiến đấu của Quân đội và an ninh quốc gia.

Bên cạnh đó, các vụ việc lộ lọt dữ liệu trên không gian mạng trong nước và quốc tế thời gian qua chứng minh dữ liệu cá nhân đã trở thành mục tiêu trọng yếu của các hoạt động tấn công mạng, gián điệp mạng và thu thập tình báo.

Trước những thách thức đó, việc thiết lập cơ chế kiểm tra, đánh giá hoạt động bảo vệ dữ liệu là đòi hỏi thực tiễn cấp bách nhằm xác định chính xác mức độ tuân thủ của từng cơ quan, đơn vị, kịp thời phát hiện các lỗ hổng bảo mật và nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu hệ thống thông tin. Nếu không có cơ chế giám sát định kỳ, việc thực thi các quy định pháp lý sẽ khó bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả thực tế.

Cơ chế kiểm tra, đánh giá hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân

Để bảo đảm việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định bảo mật, Điều 18 của dự thảo Thông tư quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng được xây dựng để thay thế Thông tư số 04/2025/TT-BQP quy định cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ hoặc đột xuất việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trong phạm vi quản lý theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Đối tượng chịu sự kiểm tra, đánh giá bao gồm các cơ quan, đơn vị, tổ chức có hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân và các chủ thể liên quan đến các vụ, việc vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nội dung kiểm tra, đánh giá được quy định cụ thể, bao gồm việc chấp hành quy định của pháp luật, việc quản lý phân quyền kiểm soát truy cập, lưu giữ nhật ký hệ thống, nhật ký truy cập đến quy trình thu thập, cung cấp, chia sẻ, chuyển giao, lưu giữ và hủy dữ liệu.

Kết quả thu được từ hoạt động kiểm tra, đánh giá này là căn cứ pháp lý để khắc phục các tồn tại, hoàn thiện biện pháp bảo vệ dữ liệu, đồng thời làm cơ sở để xử lý các vi phạm phát sinh theo đúng quy định.

Ngoài ra, khoản 3 Điều 15 của dự thảo cũng yêu cầu các bên kiểm soát, xử lý dữ liệu cá nhân phải tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ ít nhất một lần mỗi năm về việc chấp hành quy định an ninh mạng, an toàn hệ thống thông tin, thiết bị và phương tiện xử lý dữ liệu cá nhân.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Quy định phòng ngừa vi phạm và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm

Nhằm phòng ngừa các hành vi xử lý dữ liệu trái phép, dự thảo quy định cụ thể về quyền hạn và nghĩa vụ trao đổi thông tin đối với từng đối tượng. Điển hình như tại điểm c khoản 1 Điều 6, dự thảo quy định quân nhân, công chức quốc phòng, viên chức quốc phòng, công nhân quốc phòng và một số đối tượng khác không được cung cấp, trao đổi dữ liệu cá nhân đặc thù quân sự, quốc phòng cho các tổ chức, cá nhân ngoài quân đội trái quy định của pháp luật hoặc để thực hiện các giao dịch bất hợp pháp.

Đồng thời, điểm đ khoản 1 Điều 6 của dự thảo quy định các đối tượng này không được tự ý đăng tải, chia sẻ, cung cấp hoặc phát tán dữ liệu cá nhân đặc thù quân sự, quốc phòng trên mạng Internet, mạng xã hội và các nền tảng số khác không đúng quy định của Bộ Quốc phòng.

Đối với các hành vi vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu, Điều 21 của dự thảo quy định rõ cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân vi phạm tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật và Bộ Quốc phòng. Trường hợp vi phạm gây ra thiệt hại, đối tượng vi phạm bắt buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả và bồi thường theo đúng quy định.

Thẩm quyền của các cơ quan trong công tác thanh tra, kiểm tra

Để triển khai đồng bộ các biện pháp giám sát và phòng ngừa vi phạm, dự thảo Thông tư phân định rõ chức năng, trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan chuyên môn. Theo đó, tại Điều 26 của dự thảo, Thanh tra Bộ Quốc phòng được giao nhiệm vụ tổ chức thực hiện và hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc xây dựng và thực hiện chương trình, kế hoạch thanh tra của thanh tra các cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc Bộ Quốc phòng về công tác bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng theo quy định của pháp luật.

Đối với các đơn vị, cá nhân thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, khoản 2 Điều 25 của dự thảo quy định rõ việc quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân do Ban Cơ yếu Chính phủ trực tiếp thực hiện.

Song song với đó, Bộ Tư lệnh 86 đóng vai trò là cơ quan đầu mối, chuyên trách giúp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thực hiện quản lý nhà nước, hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân thuộc phạm vi quản lý.

Bộ Tư lệnh 86 cũng có trách nhiệm tiếp nhận thông báo vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân từ các đơn vị trong thời hạn 48 giờ kể từ khi phát hiện vụ việc, đồng thời chủ trì phối hợp với Cục Bảo vệ an ninh Quân đội thuộc Tổng cục Chính trị và các cơ quan liên quan để xử lý các vi phạm này. Cơ chế thanh tra, kiểm tra, theo dõi, giám sát thi hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân được Điều 20 của dự thảo quy định thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành và hướng dẫn tại Thông tư.