Hoàn thiện cơ chế quản lý góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống sự nghiệp công lập. Đồ họa: Trang Nguyệt

Cơ chế kiểm tra, giám sát và công khai minh bạch nhằm ngăn chặn tiêu cực

Bộ Nội vụ vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập, thay thế Nghị định số 120/2020/NĐ-CP và Nghị định số 283/2025/NĐ-CP. Dự thảo quy định cụ thể về việc thành lập, tổ chức lại, giải thể, chuyển giao, phân loại, xếp hạng và tự chủ tổ chức bộ máy.

Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng và cụ thể hóa các quy định của Luật Viên chức về đơn vị sự nghiệp công lập, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để tiếp tục sắp xếp tinh gọn hệ thống tổ chức và đẩy mạnh giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp

Trong đó, dự thảo Nghị định chú trọng vào việc đổi mới phương thức quản lý và nâng cao năng lực quản trị của các đơn vị sự nghiệp công lập gắn liền với việc tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công. Dự thảo thiết lập cơ sở phòng ngừa tiêu cực thông qua việc phân định trách nhiệm kiểm tra, giám sát đối với quá trình thực hiện cơ chế tự chủ.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 23 của dự thảo, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ có trách nhiệm phê duyệt Đề án tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý, đồng thời phải hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện theo Đề án đã được phê duyệt.

Tương tự, đối với chính quyền cấp cơ sở, điểm c khoản 1 Điều 25 và điểm b khoản 3 Điều 25 cũng quy định rất rõ việc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện hướng dẫn, kiểm tra, giám sát quá trình triển khai Đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của mình.

Nhằm bảo đảm sự minh bạch và chịu sự giám sát của cơ quan chức năng cùng toàn xã hội, khoản 3 Điều 26 của dự thảo Nghị định bắt buộc Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp công lập phải thực hiện quy định công khai và trách nhiệm giải trình hoạt động của đơn vị theo quy định của pháp luật.

Những quy định nêu trên tạo ra một hành lang pháp lý để các cơ quan quản lý nhà nước có thể giám sát chặt chẽ hoạt động của đơn vị, qua đó gián tiếp phục vụ cho công tác phòng, chống tham nhũng và tiêu cực một cách hiệu quả.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Ý kiến góp ý của Thanh tra Chính phủ đối với dự thảo Nghị định

Tham gia góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra nhiều ý kiến quan trọng tập trung vào công tác tổ chức, phân loại và xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Nội vụ nghiên cứu, xem xét lại quy định về đối tượng áp dụng tại khoản 2 và khoản 6 Điều 2 để bảo đảm phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước hiện nay về cơ quan thuộc Chính phủ.

Đối với phần giải thích từ ngữ tại khoản 2 Điều 3, Thanh tra Chính phủ đề xuất bỏ nội dung chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập do nhận định rằng nội hàm của việc tổ chức lại không bao gồm hình thức chuyển giao, qua đó tránh sự trùng lặp với khoản 3 Điều 3.

Về nội dung phân loại đơn vị, Thanh tra Chính phủ góp ý sửa đổi khoản 1 Điều 7 theo hướng việc phân loại đơn vị sự nghiệp công lập sẽ làm cơ sở cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, xác định mức độ tự chủ, phân bổ ngân sách, nguồn lực công, đánh giá hiệu quả hoạt động và làm căn cứ xếp hạng.

Thêm vào đó, tại khoản 2 Điều 7, Thanh tra Chính phủ đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định xử lý đối với trường hợp một đơn vị sự nghiệp công lập đáp ứng nhiều tiêu chí hoặc hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Đặc biệt, liên quan mật thiết đến công tác kiểm tra và giám sát, Thanh tra Chính phủ đề nghị dự thảo bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát việc xếp hạng đơn vị sự nghiệp công lập và việc sử dụng kết quả xếp hạng.

Thanh tra Chính phủ cũng lưu ý rằng việc giao cho mỗi bộ quản lý ngành, lĩnh vực tự hướng dẫn thực hiện xếp hạng có thể dẫn đến tình trạng không đồng bộ về chất lượng kết quả xếp hạng, do vậy đề nghị Bộ Nội vụ cần thống nhất quy định tiêu chí xếp hạng chung đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trên phạm vi toàn quốc.