Lực lượng Kiểm lâm Đắk Lắk tăng cường tuần tra, kiểm soát, giữ bình yên cho rừng. Ảnh: TL

Siết chặt quản lý, tăng mức răn đe

Nghị định 146/2026/NĐ-CP gồm 4 chương và 42 điều, thay thế hoàn toàn Nghị định 35/2019/NĐ-CP trước đây. Điểm đáng chú ý nhất là mức phạt tiền tối đa được đẩy lên rất cao: 500.000.000 đồng đối với cá nhân và lên tới 1.000.000.000 đồng đối với tổ chức vi phạm.

Nghị định bao phủ diện rộng các hành vi từ quản lý giống, trồng rừng, phòng cháy chữa cháy đến các hoạt động kinh doanh, chế biến lâm sản. Đặc biệt, các quy định về lấn, chiếm rừng được chi tiết hóa theo diện tích và loại rừng, cho thấy sự quyết liệt của Chính phủ trong việc bảo vệ quỹ đất rừng hiện có.

Theo quy định mới, mức phạt đối với hành vi lấn, chiếm rừng được phân tầng rõ rệt. Cụ thể, đối với diện tích nhỏ, mức phạt dao động từ 1 - 2 triệu đồng. Mức phạt sẽ tăng dần theo diện tích vi phạm và loại rừng bị xâm hại. Đối với các diện tích lớn hơn: Phạt từ 60 đến 80 triệu đồng nếu lấn chiếm từ 5 ha rừng chưa có trữ lượng hoặc từ 1 ha rừng đặc dụng trở lên. Nhân đôi mức phạt nếu đối tượng vi phạm là rừng tự nhiên thay vì rừng trồng. Ngoài nộp phạt, đối tượng vi phạm bắt buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của diện tích rừng đã bị xâm hại.

Nghị định cũng nêu rõ, trường hợp lấn hoặc chiếm đất nông nghiệp là đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất nhưng chưa có rừng sẽ bị xử phạt theo quy định của pháp luật về đất đai.

Tự ý tổ chức du lịch trong rừng bị phạt tới 50 triệu đồng

Bên cạnh hành vi lấn chiếm rừng, Nghị định cũng siết chặt xử lý đối với các hành vi sử dụng môi trường rừng trái quy định.

Theo đó, hành vi tổ chức tham quan, du lịch trong rừng mà chưa được phép của chủ rừng sẽ bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng.

Các hành vi tổ chức dịch vụ du lịch, kinh doanh trong rừng không được phép; tổ chức nghỉ dưỡng, giải trí trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng; hoặc nuôi trồng, khai thác dược liệu trái quy định trong rừng có thể bị phạt từ 6 - 10 triệu đồng.

Đáng chú ý, mức phạt từ 25 - 50 triệu đồng sẽ áp dụng đối với hoạt động đầu tư du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng nhưng không lập dự án hoặc dự án không phù hợp với đề án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với các vi phạm gây thiệt hại đến rừng hoặc lâm sản, cá nhân, tổ chức vi phạm còn có thể bị xử lý theo các điều khoản liên quan đến phá rừng, khai thác lâm sản trái phép hoặc hủy hoại rừng.

Nghị định số 146/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 25/6/2026. Đồng thời, Nghị định này bãi bỏ Nghị định số 35/2019/NĐ-CP ngày 25/4/2019 và Điều 1 Nghị định số 07/2022/NĐ-CP ngày 10/1/2022 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp.