Sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xử phạt của chức danh thanh tra, kiểm tra

Đại diện Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, một trong những nội dung đang chú ý của dự thảo Nghị định là sửa đổi, bổ sung về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh Cục trưởng tại khoản 3 Điều 6 Nghị định 189 theo hướng “cụ thể hóa tất cả các chức danh là Thủ trưởng tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ (Cục trưởng) thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước, kiểm tra chuyên ngành theo Nghị định số 217/2025/NĐ-CP có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính”.

Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày những nội dung chính của dự thảo Tờ trình. Ảnh: Minh Nguyệt

Việc sửa đổi nêu trên để phù hợp với bối cảnh hiện nay khi nhiều bộ, cơ quan ngang bộ không còn tổ chức thanh tra, thanh tra chuyên ngành mà thay vào đó là hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Đồng thời, sửa đổi thẩm quyền xử phạt của chức danh Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước của bộ, cơ quan ngang bộ thành lập từ “80% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng” thành “50% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng” để phù hợp với thực tiễn.

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, hiện nay, Trưởng đoàn kiểm tra của một số đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ là chuyên viên nên việc trao thẩm quyền phạt tiền đến 80% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng (bằng với thẩm quyền phạt tiền của một số chức danh lãnh đạo) là chưa bảo đảm tính hợp lý, khả thi.

Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xử phạt của các chức danh Trưởng đoàn kiểm tra, Thanh tra viên, Trưởng đoàn thanh tra theo hướng chỉ có thẩm quyền xử phạt “trong thời hạn thanh tra, kiểm tra” để thống nhất, phù hợp với quy định tại điểm d khoản 1 Điều 37a của Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Toàn cảnh cuộc họp Hội đồng thẩm định Nghị định 189. Ảnh: Minh Nguyệt

Sửa đổi thẩm quyền của các chức danh: “Thanh tra viên Ban Cơ yếu Chính phủ” thành “Thanh tra viên Cơ yếu”; “Trưởng đoàn thanh tra của các cơ quan: Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, […] Ban Cơ yếu Chính phủ” thành “Trưởng đoàn thanh tra của thanh tra các cơ quan: Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, […] Ban Cơ yếu Chính phủ”; “Trưởng đoàn thanh tra do Chánh Thanh tra các Bộ, cơ quan ngang Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập” thành “Trưởng đoàn thanh tra của các Bộ, cơ quan ngang Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam”.

Đáng chú ý, dự thảo Nghị định bổ sung thẩm quyền xử phạt của Thanh tra viên của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh; bổ sung thẩm quyền xử phạt của Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra tỉnh; bổ sung thẩm quyền xử phạt của Trưởng đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ.

Đại diện Thanh tra Chính phủ nhất trí việc bổ sung thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh

Hội đồng thẩm định đã nhận được nhiều ý kiến góp ý của các thành viên. Trong đó, các đại biểu cơ bản nhất trí với hồ sơ dự thảo Nghị định và đề nghị bổ sung, làm rõ một số nội dung.

Góp ý tại cuộc họp thẩm định, bà Tạ Thị Tài, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ bày tỏ sự nhất trí cao đối với việc xem xét, bổ sung thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh vào dự thảo Nghị định.

Theo bà Tài, điểm q khoản 1 Điều 38 quy định người ra quyết định thanh tra có thẩm quyền “kiến nghị xử phạt hoặc xử phạt vi phạm hành chính theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính”.

Trong khi đó, “Người ra quyết định thanh tra” theo khoản 2 Điều 26 quy định “Thủ trưởng cơ quan thanh tra căn cứ quy định tại khoản 1 Điều này ban hành quyết định thanh tra”.

Khoản 1 Điều 37a Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính gồm “Thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh”.

Như vậy, người ra quyết định thanh tra ở đây chính là Thủ trưởng cơ quan thanh tra - ở cấp tỉnh chính là Chánh thanh tra tỉnh. Bà Tài cho rằng, việc quy định trực tiếp thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh ở Nghị định này là phù hợp.

Bà Tạ Thị Tài, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ góp ý tại cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Bên cạnh đó, trong dự thảo Tờ trình, bà Tài cũng đề nghị làm rõ việc sửa đổi thẩm quyền của Trưởng đoàn kiểm tra do Thủ trưởng tổ chức thuộc bộ, cơ quan ngang bộ thành lập từ “80% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng” thành “50% mức tiền phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng” để phù hợp với thực tiễn.

Đồng ý về việc bổ sung thẩm quyền của các chức danh trong dự thảo Nghị định, trong đó có Chấp hành viên. Tuy nhiên, bà Tài đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ nội dung Chấp hành viên có thẩm quyền phạt tiền đến 20% mức phạt tối đa đối với lĩnh vực tương ứng tại Điều 24 Luật Xử lý vi phạm hành chính. Trong khi Thanh tra viên, Kiểm soát viên thị trường, kiểm lâm viên… chỉ có thẩm quyền phạt tiền đến 10%.

Ngoài ra, đại diện Bộ Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ nội dung có làm phát sinh kinh phí khi triển khai Nghị định hay không.

Liên quan đến nội dung tại khoản 4 điều 6 dự thảo Nghị định, đại diện Bộ Tài chính cũng đề nghị làm rõ vì tại bộ này có 1 số đơn vị không được giao nhiệm vụ quản lý Nhà nước nhưng thực hiện một số nhiệm vụ liên quan đến quản lý Nhà nước, như Bảo hiểm xã hội.

Xem xét kỹ điều khoản chuyển tiếp, tránh tạo “khoảng trống” pháp lý

Kết luận cuộc họp, ông Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh rõ hơn trong Tờ trình một số nội dung, như mức xử phạt của Trưởng đoàn; mức xử phạt của Chấp hành viên; nguồn lực, nguồn tài chính để thực hiện khi Nghị định có hiệu lực thi hành.

Về nội dung dự thảo Nghị định, tên của các chủ thể có thẩm quyền xử phạt cần tiếp tục được nghiên cứu, lựa chọn phương án liệt kê hoặc khái quát.

Ông Trần Văn Lợi, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật kết luận cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Đặc biệt, về thẩm quyền xử phạt, ông Trần Văn Lợi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến của thành viên Hội đồng, nếu không phải giải trình cụ thể, rõ ràng, đầy đủ.

Về bổ sung chức danh Chánh Thanh tra tỉnh, đề nghị bổ sung vào dự thảo Nghị định song cũng cần thuyết minh rõ hơn về nội dung này.

Về quy trình xử phạt, nhiều vấn đề cần có thời gian kiểm định về mặt chuyên môn, do đó cần nghiên cứu, bổ sung hoặc giải trình để việc xử phạt đúng quy định.

Nhấn mạnh điều khoản chuyển tiếp là vấn đề quan trọng, nhất là thay đổi về mặt thẩm quyền, ông Trần Văn Lợi yêu cầu cần có khoảng thời gian để không có khoảng trống về mặt pháp lý và phải thiết kế cụ thể hơn điều khoản chuyển tiếp này.