Dự thảo Nghị định Kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị (dự thảo Nghị định) được kết cấu thành 9 chương với 42 điều.

So với Nghị định 130, dự thảo Nghị định giữ nguyên 12 điều còn phù hợp với thực tiễn; sửa đổi, hoàn thiện 13 điều; bổ sung 16 điều (từ Điều 19 đến Điều 34 về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập).

Thống nhất thực hiện một mẫu kê khai tài sản

Về phạm vi điều chỉnh, so với Nghị định số 130, dự thảo Nghị định quy định bổ sung các điều, khoản phải hướng dẫn tại Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng (khoản 2 Điều 44 về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập thuộc trường hợp xác minh theo kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập hằng năm).

Đồng thời, hoàn thiện một số thuật ngữ, như kiểm soát tài sản, thu nhập; kê khai tài sản, thu nhập; xác minh tài sản, thu nhập. Bổ sung giải thích thuật ngữ trong Nghị định như kê khai không trung thực; giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm không trung thực.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Về người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập hằng năm, so với quy định tại Nghị định 130, dự thảo Nghị định đã quy định gần hơn với tinh thần Luật giao (là trưởng phòng, công tác tại vị trí tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công hoặc trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân).

Những công chức không giữ chức vụ quản lý không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập hằng năm, nếu có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1.000.000.000 đồng trở lên thì thực hiện việc kê khai bổ sung.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ đề xuất Mẫu bản kê khai tài sản thu nhập và thống nhất thực hiện một mẫu kê khai tài sản đối với kê khai lần đầu, kê khai hàng năm, kê khai bổ sung và kê khai phục vụ công tác cán bộ theo hướng phù hợp với các quy định của pháp luật về tài sản, thu nhập, tình trạng quản lý, sử dụng, sở hữu tài sản, thu nhập… Đồng thời, dễ theo dõi biến động tài sản, thu nhập cho cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, cắt giảm thủ tục hành chính.

Bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách đối với người kê khai không trung thực

Việc công khai bản kê khai tài sản, thu nhập cũng được dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với quy định chính quyền địa phương 2 cấp, cũng như việc công khai của người làm việc trong doanh nghiệp Nhà nước, của những cơ quan không còn tổ chức công đoàn.

Về kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập, so với quy định hiện hành, dự thảo Nghị định đã làm rõ: Nội dung xác minh là các thông tin kê khai tại bản kê khai của năm xác minh so với các thông tin đã kê khai tại các bản kê khai của các năm trước. Điều này nhằm tránh tình trạng phải xác minh nhiều bản kê khai tài sản, thu nhập, khó khăn không chỉ cho người xác minh mà còn đối với cả người được xác minh trong việc nhớ các nội dung kê khai và giải trình.

Thanh tra Chính phủ bốc thăm xác minh tài sản, thu nhập năm 2025. Ảnh minh họa: Trang Anh

Bên cạnh đó, bổ sung các trường hợp không xác minh, như: Người đã có quyết định, thông báo nghỉ chế độ hưu trí theo quy định; người không còn là đối tượng kiểm soát tài sản, thu nhập của cơ quan xác minh tài sản, thu nhập…

Đặc biệt, so với Nghị định 130, dự thảo Nghị định bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách đối với người có nghĩa vụ kê khai mà kê khai không trung thực, giải trình nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm, nguyên nhân tài sản giảm không trung thực. Quy định này nhằm bảo đảm xử lý người có nghĩa vụ kê khai được mềm mại, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.

Thời hạn ban hành kết luận xác minh tài sản, thu nhập từ 10-20 ngày

Nghị định 130 chưa quy định về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Do đó, dự thảo Nghị định đã dành 1 chương với 16 điều quy định về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập, gồm các bước: Chuẩn bị xác minh tài sản, thu nhập; tiến hành xác minh tài sản, thu nhập; kết luận xác minh tài sản, thu nhập.

Cụ thể, người đứng đầu cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập căn cứ vào Điều 41, 45 Luật Phòng, chống tham nhũng để ban hành quyết định xác minh tài sản, thu nhập. Tổ trưởng Tổ xác minh có trách nhiệm chủ trì xây dựng kế hoạch tiến hành xác minh tài sản, thu nhập với các nội dung: Mục đích, yêu cầu; phạm vi, nội dung, đối tượng, thời điểm, thời hạn xác minh; phương pháp tiến hành xác minh…

Căn cứ vào bản kê khai tài sản của người được xác minh, Tổ trưởng Tổ xác minh có văn bản yêu cầu, đề nghị người được xác minh cung cấp tài liệu, giấy tờ kiểm chứng những thông tin đã ghi trong bản kê khai tài sản hoặc tổ chức thu thập thông tin tài liệu qua hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông.

Chiều 6/3/2026, Thanh tra Chính phủ tổ chức bốc thăm lựa chọn ngẫu nhiên người được xác minh tài sản, thu nhập theo Kế hoạch năm 2025. Ảnh minh họa: Trang Anh

Tiếp theo, thành viên Tổ xác minh tài sản, thu nhập được giao nghiên cứu bản kê khai tài sản, thu nhập đánh giá các nội dung kê khai: Tính đầy đủ, rõ ràng so với các hồ sơ, tài liệu, thông tin do người được xác minh cung cấp; so với các thông tin, tài liệu do các cơ quan có liên quan cung cấp; so với giải trình của người được xác minh…

Căn cứ vào tình hình thực tế, yêu cầu của việc xác minh, Tổ xác minh tiến hành xác minh thực tế ở những địa điểm cần thiết, làm việc với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để thu thập, kiểm tra, xác minh tính chính xác, hợp pháp của thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung xác minh.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được Báo cáo kết quả xác minh tài sản, thu nhập, người ra quyết định xác minh phải ban hành Kết luận xác minh tài sản, thu nhập. Trường hợp phức tạp thì thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng quy định cụ thể về nguyên tắc xác minh tài sản, thu nhập; những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xác minh; việc gửi, công khai kết luận xác minh, đặc biệt quy định rõ trách nhiệm lập hồ sơ xác minh tài sản, thu nhập…

Khoản 8 Điều 30 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham những quy định Chính phủ quy định về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập đối với người có nghĩa vụ kê khai không thuộc các trường hợp được quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7.

Theo Thanh tra Chính phủ, qua rà soát, hiện nay người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập đang công tác tại Mặt trận Tổ quốc cấp tỉnh, cấp xã chưa được Luật xác định do cơ quan nào quản lý. Tuy nhiên, Quy định số 21-QĐ/TW ngày 11/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đã quy định Ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên có thẩm quyền kiểm soát đối với đảng viên là cán bộ công tác tại Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Do đó, dự thảo Nghị định không quy định chi tiết nội dung này.