Dự thảo Nghị định đề xuất mở rộng đối tượng cho vay và đầu tư nhằm tạo động lực phát triển cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đồ họa: Trang Nguyệt

Minh bạch hóa quy trình, chặt chẽ trong kiểm tra và quản lý vốn

Dự thảo Nghị định thay thế các quy định cũ về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, được Bộ Tài chính xây dựng bắt nguồn từ yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế hoạt động theo hướng công khai, rõ ràng.

Cụ thể, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là phải mở rộng đối tượng, đồng thời thực hiện đơn giản hóa, minh bạch hóa, số hóa các điều kiện, quy trình, thủ tục tiếp nhận, thẩm định, cho vay cũng như giải ngân vốn.

Việc số hóa các quy trình này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn mà còn là giải pháp then chốt để ngăn chặn các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực trong quá trình xét duyệt hồ sơ, đảm bảo mọi hoạt động của quỹ đều nằm dưới sự giám sát chặt chẽ và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Dự thảo Nghị định mới được xây dựng nhằm đảm bảo tính đồng bộ với Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 và các văn bản pháp luật hiện hành, tạo nền tảng cho công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động tài chính Nhà nước.

Theo yêu cầu tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội, đặc biệt là các nội dung tại Điều 9, Khoản 2, quỹ cần phải tối ưu hóa hoạt động và cải cách thể chế để thực hiện tốt các chức năng cho vay, tài trợ và quản lý vốn.

Bên cạnh đó, thực hiện nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 139/NQ-CP ngày 17/5/2025 của Chính phủ, Bộ Tài chính đã rà soát và sửa đổi các điều khoản liên quan đến quản lý tài chính tại Nghị định số 39/2019/NĐ-CP và Nghị định số 45/2024/NĐ-CP. Những thay đổi này nhằm thiết lập một hệ thống quản trị rủi ro chặt chẽ, giúp các cơ quan chức năng dễ dàng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát dòng vốn ngân sách Nhà nước cấp cho quỹ, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và thu hút thêm các nguồn lực tài chính từ xã hội.

Thanh tra Chính phủ: Dự thảo cần rà soát, hoàn thiện để kiểm soát, hạn chế rủi ro của hoạt động cho vay, đầu tư

Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế cho các quy định cũ, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến quan trọng nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về các nội dung cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát và thống nhất các cụm từ “doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo” quy định tại khoản 9, Điều 4, “doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo" tại điểm 3, Điều 34 Dự thảo Nghị định và cụm từ “doạnh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo" quy định tại điểm d, khoản 2, Điều 9 Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân để đảm bảo tính đồng bộ.

Thanh tra Chính phủ cũng lưu ý về quy định tại Điều 3 dự thảo, chỉ rõ việc không hỗ trợ cho các đối tượng đã nhận hỗ trợ từ nguồn khác cho "cùng một hạng mục" đồng nghĩa với việc các hạng mục khác trong cùng dự án vẫn có thể nhận hỗ trợ từ Nhà nước. Để đảm bảo tính đồng bộ của bố cục, Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu chuyển nội dung quy định trách nhiệm của Chủ tịch Hội đồng thành viên vào Điều 8 để đảm bảo tính đồng bộ của bố cục Nghị định.

Đáng chú ý, đánh giá việc mở rộng đối tượng cho vay đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và bổ sung hoạt động đầu tư vào các quỹ đầu tư địa phương, quỹ đầu tư tư nhân là rất thiết yếu và đúng chủ trương, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu phải hoàn thiện các quy định cụ thể để kiểm soát và hạn chế rủi ro trong các hoạt động này.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã tiếp thu và hoàn thiện dự thảo Nghị định theo hướng thống nhất đối tượng hỗ trợ của quỹ là phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm cả phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo.

Để kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay, dự thảo đã sửa đổi, bổ sung nội dung tại các Điều 44, 45, 47 và 48. Đối với hoạt động đầu tư, các quy định tại khoản 2, Điều 45 cùng các Điều 46, 47, 48 và 49 cũng đã được sửa đổi nhằm tăng cường khả năng quản trị và hạn chế tối đa rủi ro phát sinh. Việc hoàn thiện dự thảo này là yêu cầu cấp thiết để thể chế hóa các chủ trương phát triển kinh tế tư nhân và tối ưu hóa nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh mới.