Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến giới thiệu về những điểm mới quan trọng của Luật Phục hồi, phá sản. Ảnh: ND

Thông tin tại buổi họp báo, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến đã giới thiệu về những điểm mới quan trọng của Luật Phục hồi, phá sản gồm 88 điều, 8 chương, quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản doanh nghiệp và hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành thủ tục phục hồi, phá sản; quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục phục hồi, phá sản.

“Luật mới nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã gặp khó khăn trong kinh doanh thông qua thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các biện pháp hỗ trợ khác. Quy định này nhằm giúp doanh nghiệp, hợp tác xã phục hồi hoạt động kinh doanh hoặc rút lui khỏi thị trường một cách có trật tự, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, lành mạnh hóa nền kinh tế” - Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến khẳng định.

Ngân sách Nhà nước bảo đảm tạm ứng chi phí đối với các trường hợp người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản. Tiền tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp này sẽ được hoàn trả ngay vào ngân sách Nhà nước khi bán được tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Khác với Luật Phá sản 2014 chủ yếu thực hiện theo phương thức truyền thống dựa trên hồ sơ giấy, Luật Phục hồi, phá sản cho phép triển khai các thủ tục trên môi trường điện tử, song song với phương thức truyền thống nhằm tiết kiệm công sức, thời gian và chi phí cho các bên liên quan.

Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết thêm, để khắc phục những vướng mắc, khó khăn của Luật Phá sản 2014, phát huy hiệu quả của thủ tục phục hồi, luật mới quy định thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh độc lập với thủ tục phá sản, ưu tiên áp dụng phục hồi để tạo cơ hội và nâng cao hiệu quả phục hồi doanh nghiệp, hợp tác xã, kịp thời hỗ trợ sản xuất kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế.

Cụ thể, doanh nghiệp, hợp tác xã có nguy cơ mất khả năng thanh toán hoặc đã mất khả năng thanh toán có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi kèm phương án phục hồi hoạt động kinh doanh; danh sách chủ nợ, người mắc nợ và tài liệu, chứng cứ kèm theo để chứng minh yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp để tòa án xem xét, quyết định.

Luật cũng quy định chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là cơ quan quản lý thuế và cơ quan bảo hiểm. Điều này giúp chấm dứt hoạt động và khai tử những doanh nghiệp, hợp tác xã nợ thuế, nợ bảo hiểm kéo dài, không còn tồn tại, hoạt động trên thực tế nhưng không thể rút khỏi thị trường do không có người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản; góp phần giảm áp lực quản lý, theo dõi của các cơ quan quản lý nhà nước, cải thiện môi trường hoạt động kinh doanh, lành mạnh hóa nền kinh tế.

Ngoài ra, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cung cấp thêm là Luật Phục hồi, phá sản mới bổ sung thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn đối với doanh nghiệp, hợp tác xã có ít chủ nợ, số nợ nhỏ hoặc quy mô doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ, siêu nhỏ và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật; mở rộng phạm vi các trường hợp áp dụng thủ tục phá sản rút gọn để rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc.

Luật Phục hồi, phá sản cũng bổ sung, hoàn thiện quy định về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài, bao gồm: Yêu cầu tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài hỗ trợ vụ việc phục hồi, phá sản; hỗ trợ vụ việc phục hồi, phá sản nước ngoài; công nhận và cho thi hành bản án, quyết định về phục hồi, phá sản của tòa án, cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Đồng thời, lược bỏ, cắt giảm một số thủ tục để rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục giải quyết, giản lược thủ tục xem xét lại các quyết định của tòa án; sửa đổi thẩm quyền kháng nghị của viện kiểm sát thành kiến nghị đối với quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản.

Bên cạnh đó, tăng cường phối hợp, phân cấp, phân quyền: Không quy định trong luật những nội dung dễ biến động và thay đổi trong thực tiễn mà giao Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; tăng cường sự phối hợp giữa tòa án và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản; quy định thẩm quyền của Chánh án Tòa án giải quyết phá sản là quyết định cuối cùng đối với việc giải quyết đề nghị xem xét lại, kiến nghị việc trả lại đơn; mở hoặc không mở thủ tục phá sản.

Luật Phục hồi, phá sản được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV ngày 11/12/2025 và chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/3/2026.