Phạm nhân phải nghiêm chỉnh chấp hành Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, chế độ quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân... Ảnh: bocongan.gov.vn

Nổi bật trong đó là việc cho phép phạm nhân mang thuốc phòng bệnh, thêm quyền tương trợ vật chất và quy định rõ ràng về đồ dùng cá nhân. Qua đó, động viên, khích lệ người lầm lỡ yên tâm cải tạo, sớm trở thành người có ích cho xã hội.

Quyền lợi thiết thực về y tế và đồ dùng sinh hoạt

Theo dự thảo, Nội quy mới được cấu trúc gọn gàng bao gồm 10 điều, mỗi điều đều có tiêu đề tóm tắt nội dung cơ bản để phạm nhân dễ tiếp thu, ghi nhớ và liên hệ thực tiễn.

Các điều khoản phân định rành mạch những việc phạm nhân được làm, phải làm và những hành vi bị nghiêm cấm.

Trách nhiệm cốt lõi của người chấp hành án là nghiêm chỉnh tuân thủ nội quy, chế độ quản lý, giáo dục cải tạo. Đồng thời, phạm nhân phải tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh, sự hướng dẫn của cán bộ cơ sở giam giữ, tự giác rèn luyện và giúp đỡ người khác cùng tiến bộ để sớm trở thành công dân có ích cho xã hội.

Một trong những điểm mới đáng chú ý, tại Điều 5 của dự thảo là việc điều chỉnh quy định về đồ dùng được đưa vào buồng giam.

Theo đó, nội quy đã bổ sung quy định cho phép phạm nhân mang thuốc "phòng bệnh". Đặc biệt, cụm từ "theo chỉ định của cán bộ y tế cơ sở giam giữ phạm nhân" được lược bỏ để thống nhất với dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thi hành án hình sự.

Theo nghị định này, phạm nhân được nhận và sử dụng thuốc phòng bệnh, chữa bệnh theo chỉ định của y, bác sĩ khi có sự đồng ý của Giám thị trại giam, trại tạm giam.

Về vật dụng thiết yếu hàng ngày, ngoài tư trang do cơ sở giam giữ cấp phát, phạm nhân được mang 2 bộ quần áo thường, gối vải cá nhân, sách báo đã qua kiểm duyệt, kính thuốc gọng nhựa cùng các đồ dùng vệ sinh bằng nhựa.

Thuốc men, đồ dùng vệ sinh phụ nữ và vật dụng sinh hoạt cho trẻ em (nếu có con nhỏ ở cùng) cũng nằm trong danh mục được phép đưa vào buồng giam.

Tuy nhiên, để duy trì trật tự, mọi đồ dùng sinh hoạt cá nhân phải được gấp, sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, giữ vệ sinh sạch sẽ và phơi đúng nơi quy định.

Liên quan đến thủ tục gửi lưu ký, dự thảo đã cập nhật theo xu hướng số hóa bằng việc lược bỏ nội dung gửi "giấy chứng minh nhân dân, hộ khẩu", do hiện nay công tác quản lý chỉ sử dụng căn cước công dân và Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Khuyến khích tương trợ và bảo đảm quyền lợi lao động, văn hóa

Nhằm thể hiện chính sách nhân văn, dự thảo đã bổ sung quy định về "tương trợ vật chất", cho phép phạm nhân hỗ trợ nhau bằng tiền, thức ăn, quần áo hay thuốc men...

Đây là cơ sở để họ thể hiện tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, giúp đỡ nhau cùng vượt qua khó khăn và yên tâm cải tạo tiến bộ.

Dù vậy, để phòng ngừa việc lợi dụng hỗ trợ vật chất để vi phạm kỷ luật, dự thảo giới hạn giá trị hỗ trợ trong tháng không được vượt quá số tiền tối đa phạm nhân được phép sử dụng hàng tháng.

Đồng thời, hành vi tự ý hỗ trợ vật chất khi chưa được cán bộ có trách nhiệm đồng ý bị nghiêm cấm tuyệt đối.

Trong công tác lao động và học nghề, dự thảo đã sửa cách dùng từ "ốm đau, bệnh tật" thành "bị bệnh" để đồng bộ với Luật Thi hành án hình sự năm 2025. Bổ sung nội dung phạm nhân bị bệnh có xác nhận của cán bộ y tế cơ sở giam giữ phạm nhân sẽ được giảm chỉ tiêu hoặc được nghỉ lao động.

Về đời sống tinh thần, thời gian hoạt động thể dục thể thao, sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, đọc sách báo, xem truyền hình của phạm nhân được quy định cụ thể, đi kèm với lệnh nghiêm cấm lợi dụng các hoạt động giải trí này để vi phạm nội quy.

Đáng chú ý, Điều 10 dự thảo Nội quy bổ sung nội dung phạm nhân thực hiện tốt nội quy “sẽ được xem xét trong xếp loại, khen thưởng, hưởng các chế độ, chính sách theo quy định, trường hợp vi phạm thì tuỳ theo tính chất, mức độ cụ thể sẽ bị xử lý kỷ luật, bồi thường thiệt hại”.

Đây cũng là nội dung có ý nghĩa thiết thực, góp phần động viên, khích lệ phạm nhân chấp hành nghiêm nội quy cơ sở giam giữ để được hưởng các chế độ, chính sách theo quy định.