Rào cản ngăn trẻ em tới trường đến từ nhiều phía, trong đó nguyên nhân chính là tình trạng nghèo đói. Ảnh: UNICEF

Tại hội thảo, Bộ GD&ĐT và UNICEF đã công bố “Báo cáo TENNT: Nghiên cứu của Việt Nam 2016”.

Theo nghiên cứu, tổng số TENNT, ở lứa tuổi 5 - 14 tuổi giảm rõ rệt, trong đó giảm mạnh nhất là ở độ tuổi mầm non 5 tuổi. Tỷ lệ trẻ em dân tộc thiểu số chưa từng đi học hoặc đã bỏ học đã giảm đáng kể so với năm.

Tổng số TENNT ở lứa tuổi 5 - 14 năm 2014 là 715.400 em, giảm 36,5% so với năm 2009, trong đó giảm mạnh nhất ở độ tuổi mầm non (giảm 43,6%).

Dân tộc Khmer và Mông có tỷ lệ TENNT cao nhất so với nhóm các dân tộc khác.

Nghiên cứu cũng cho thấy, có sự khác biệt lớn về TENNT giữa nhóm hộ gia đình nghèo nhất và giàu nhất, đặc biệt, càng ở cấp cao hơn sự khác biệt này càng lớn. Ở độ tuổi 5 tuổi, tỷ lệ TENNT của nhóm hộ nghèo nhất cao hơn nhóm giàu nhất gần 3 lần, ở độ tuổi tiểu học là 5,5 lần và ở độ tuổi THCS là 10 lần.

Trẻ em độ tuổi tiểu học và THCS ở nông thôn thiệt thòi hơn thành thị ở tất cả các vùng, trong đó thiệt thòi nhất là trẻ em nông thôn của 2 vùng Trung du miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.

Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên có tỷ lệ TENNT cao nhất (độ tuổi tiểu học 4,2% và 4%); độ tuổi THCS 14% và 12,9%). Vùng Đồng bằng Sông Hồng có tỷ lệ TENNT ở độ tuổi tiểu học và THCS thấp nhất chỉ 0,8% và 2%.

Nhóm trẻ di cư luôn có tỷ lệ TENNT cao hơn so với nhóm không di cư và sự khác biệt cũng tăng khi độ tuổi tăng. Ở các gia đình di cư, tỷ lệ trẻ em không đi học cao hơn ở các gia đình không di cư 1,2 lần ở độ tuổi mầm non 5 tuổi; 1,6 lần ở độ tuổi tiểu học và 1,7 lần ở THCS.

Ông Tạ Ngọc Trí - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học (Bộ GD&ĐT) khẳng định: Việt Nam đã tham gia tích cực vào sáng kiến toàn cầu về TENNT. Ảnh: HH

Theo ông Nguyễn Đình Mạnh - Phó Chánh Văn phòng Bộ GD&ĐT, rào cản ngăn trẻ em tới trường đến từ nhiều phía, trong đó nguyên nhân chính là tình trạng nghèo đói. Ngoài ra, còn có các rào cản khác như: Hệ thống trường học các cấp, đặc biệt vùng núi, vùng sâu, vùng xa vẫn chưa đáp ứng về số lượng và chất lượng; tình trạng thiếu giáo viên mầm non; chương trình giáo dục phổ thông còn quá tải; học sinh vùng dân tộc thiểu số mắc rào cản về ngôn ngữ…

Đáng lưu ý, ông Nguyễn Phong - chuyên gia tư vấn cho biết: Còn tình trạng nhiều học sinh đang học trong nhà trường có nguy cơ bỏ học, đây là TENNT tiềm tàng trong tương lai. Trong 5 năm (từ 2009 - 2014), tình trạng thôi học chung giảm từ 12,6 - 9,7%. 

Tuy nhiên, tình trạng thôi học vẫn tăng theo độ tuổi, và đặc biệt tăng mạnh từ 13 tuổi. Tình trạng thôi học của nam cao hơn của nữ một cách rõ ràng từ độ tuổi 13. Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên là 2 vùng có tỷ lệ thôi học cao nhất cả nước.

Đáng quan tâm, tỷ lệ trẻ em chưa từng đi học vẫn ở mức cao. Theo số liệu thống kê, năm 2014, có tới 1,5% trẻ em 5 - 17 tuổi chưa từng đi học.

Ở bậc tiểu học, năm 2014 tỷ lệ trẻ em khai báo đã thôi học là 1,2%, tăng nhẹ so với năm 2009 (1,16%). Nhóm dân cư nghèo nhất có tỷ lệ thôi học cao gấp 5 lần nhóm giàu nhất. Đồng bằng sông Cửu Long có tỷ lệ thôi học cao nhất cả nước, cao gấp đôi tỷ lệ trung bình của cả nước.

Bậc THCS, tỷ lệ thôi học năm 2014 đã được cải thiện là 7%, giảm so với năm 2009 (9,5%). Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ thôi học ở độ tuổi THCS vẫn còn cao (gấp 6 lần tỷ lệ thôi học ở tiểu học). Đồng bằng Sông Cửu Long và Tây Nguyên có tỷ lệ thôi học cao nhất cả nước.

Hải Hà