(Thanh tra) - Khi các trường mầm non (MN) công lập gần như quá tải, các nhóm lớp, trường MN tư thục không ngừng mở mới cũng là tất yếu. Thế nhưng, thực trạng này lại tạo ra sự quá tải hệ lụy là dường như vượt tầm kiểm soát của các Phòng giáo dục (GD) quận, huyện. Còn phụ huynh thì cũng thừa biết sự rủi ro khi gửi con tại các nhóm lớp tư thục trên, nhưng cũng phải… đành. Bài viết ghi nhận thực trạng đầu năm học mới tại TP. Hồ Chí Minh.
Bùng nổ và quá tải quản lý
Thực tế, cán bộ chuyên môn tại các Phòng GD quá tải vì không thể quản lý xuể các nhóm trẻ đã xuất hiện từ lâu. Tuy nhiên, với mật độ cấp phép các nhóm, lớp, trường MN tư thục ào ạt như thời gian vừa qua thật sự khiến nhiều người phụ trách bậc MN tuyến quận, huyện “thở không ra hơi” vì người thì ít mà nhóm, lớp thì quá đông.
Theo tìm hiểu, chỉ riêng năm học vừa qua, quận 12, Gò Vấp, Tân Phú, Bình Chánh và Hóc Môn đã gia tăng thêm khoảng 140 nhóm trẻ tư thục, trong khi cán bộ phụ trách MN của các quận trên chỉ có từ 2 - 4 người. Nguyên nhân của sự bùng nổ các nhóm trẻ tư thục không hẳn đến từ việc thẩm định, cấp phép thiếu định hướng, mà chủ yếu ở các phường, xã nơi có nhóm trẻ hoạt động xin phép.
Cô Nguyễn Thị Thanh, tổ trưởng tổ MN, phòng GD quận 12 cho biết: Hiện quận có tổng cộng 134 trường MN trong và ngoài công lập, nhóm lớp (năm 2012, tăng 34 nhóm). Trong khi cán bộ phụ trách MN chỉ có 2 người ( thiếu 2 biên chế theo quy định) khiến công việc quá nặng nề. Chỉ riêng công tác kiểm tra, thanh tra đầu năm về VSATTP hay công tác nuôi dạy, chăm sóc trẻ cũng khiến chúng tôi mệt nhoài vì đi không xuể.
Phó trưởng Phòng giáo dục quận Gò Vấp, cô Đỗ Thị Hoa cũng cho biết: Chỉ riêng năm học rồi, quận đã có thêm khoảng 20 trường, nhóm lớp. Theo cô Hoa, với biên chế tổ MN 4 người thì không thể kiểm tra, kiểm soát xuể, nên cũng gây áp lực không nhỏ cho công tác chuyên môn.
Thống kê từ Sở GD&ĐT, sĩ số bình quân học sinh trên lớp ở khối tiểu học thường là 45 đến 52 học sinh (không tính trường chuẩn), thậm chí có nơi 53 em/lớp. Khi sĩ số học sinh ở các trường công lập không ngừng vượt chỉ tiêu, phụ huynh buộc phải tìm nơi gửi trẻ buổi 2 ở ngoài. Nắm bắt nhu cầu này, nhiều người đã mở dịch vụ trông giữ trẻ bán trú với giá cả khá cao. Tương tự, khi các trường MN công lập thường xuyên quá tải thì dịch vụ trông giữ trẻ tại gia lại có dịp mọc lên như “nấm sau mưa”, đặc biệt là tại các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) trên địa bàn.
Theo Ban Quản lý các KCX và KCN TP. Hồ Chí Minh (HEPZA), đến nay lao động nhập cư vào địa phương này chiếm tới 70% số công nhân. Trong đó, tỷ lệ công nhân nữ là 63,6%, với khoảng 80 nghìn người có con từ một đến năm tuổi. Phần lớn công nhân nhập cư, không có hộ khẩu... nên hầu như phải gửi con tại các điểm tư nhân.
Hiện số cơ sở giữ trẻ tư nhân, nhóm trẻ gia đình, lớp tư thục tại TP. Hồ Chí Minh thống kê được vào khoảng gần 300 điểm và gần 1.000 nhóm trẻ, lớp dân lập. Dù góp phần không nhỏ trong việc giảm tải cho trường công nhưng sự tăng lên ồ ạt loại hình giáo dục này cũng gây sức ép đối với năng lực quản lý của chính quyền cơ sở. Chuyện ngược đãi trẻ em ở các cơ sở trông trẻ tại gia, không có phép cho thấy đang có một lỗ hổng lớn trong việc quản lý, giám sát.
Cần tăng định biên, ngừng cấp phép
Đó là đề xuất của rất nhiều trưởng Phòng GD các quận huyện, cũng như những người đang trực tiếp phụ trách bậc học MN. Việc mở trường là nhằm đáp ứng nhu cầu gửi trẻ của phụ huynh khi trường MN công lập đã hết chỗ. Tuy nhiên, việc thiếu kiểm soát và không bám sát quy hoạch mạng lưới trường lớp đang khiến nhiều quận, huyện bị vênh trong phân bố trường, lớp.
Theo quy hoạch phát triển mạng lưới trường học, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu cấp phép cho 1.014 trường MN vào năm 2020. Tuy nhiên, số trường MN có cấp phép và chịu sự quản lý của cơ quan chức năng từ năm 2003 đến 2010 mới chỉ tăng 111 trường, chưa đạt 30% chỉ tiêu đề ra. Bên cạnh đó, dự kiến đến năm 2020, thành phố sẽ có thêm 15 KCX-KCN. Nếu mỗi KCX-KCN dành 5.000m2 đất để xây trường MN thì tương ứng với 700 trẻ được tiếp nhận. Như vậy, với 15 KCX-KCN thì TP. Hồ Chí Minh sẽ có hơn 10 ngàn trẻ được tiếp nhận nhưng cũng chỉ đáp ứng được hơn 10% số trẻ trong độ tuổi MN. Do vậy, TP. Hồ Chí Minh cần chỉ đạo các cơ quan chức năng sớm nghiên cứu, xem xét để có các giải pháp kịp thời củng cố hệ thống, mạng lưới bảo vệ trẻ em một cách rộng khắp và phát triển cung cấp dịch vụ, chăm sóc trẻ em. Đặc biệt, là phải tăng thêm định biên phụ trách MN cho phòng GD.
Trưởng Phòng MN, Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh, Nguyễn Thị Kim Dung bày tỏ lo lắng: Để có sĩ số, các nhóm giữ trẻ thu tiền ăn, cơ sở vật chất thấp. Chưa kể, đội ngũ giáo viên thay đổi liên tục, nơi nào tốt hơn thì họ lại chuyển chỗ… đang là vấn đề đáng lo ngại. Chúng tôi đang nghiên cứu, tìm kiếm giải pháp để giảm bớt sự quá tải hiện nay của cấp quản lý phòng, nhằm đảm bảo công tác quản lý, kiểm tra các nhóm, lớp được tốt hơn. Tuy nhiên, đây thật sự là điều không đơn giản.
Tháng 4/2013, Bộ GD&ĐT có công văn gửi các Sở yêu cầu tăng cường công tác quản lý các cơ sở giáo dục MN ngoài công lập. Trong đó, chỉ đạo các Sở phối hợp với phường xã kiên quyết đình chỉ các cơ sở giáo dục MN chưa đủ điều kiện. Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Nguyễn Thị Kim Thanh, việc cấp phép cho các nhóm trẻ gia đình thuộc về chính quyền địa phương, còn ngành GD chỉ hỗ trợ về chuyên môn. Bà Thanh tâm tư: Với điều kiện nhiều nhóm trẻ hiện nay, trẻ rất thiệt thòi và phải đối mặt nhiều vấn đề không đảm bảo an toàn, chất lượng. Hơn nữa, địa phương cũng quản lý chưa chặt nên vẫn tồn tại nhiều nhóm trẻ gia đình không phép.
Thiết nghĩ, ngành GD cần sớm xây dựng khung pháp lý, đề ra các tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể đối với những cơ sở tham gia loại hình dịch vụ này để quản lý, giám sát các điểm trông giữ trẻ tự phát. Bên cạnh đó, cần khuyến khích người dân và các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động tham gia vào lĩnh vực này theo phương thức xã hội hóa và có sự hỗ trợ của thành phố về kiến thức, vốn, địa điểm... Có như thế, mới có thể giải quyết được “bài toán” tai nạn rủi ro, sự thiệt thòi cho trẻ khi theo học tại các nhóm, lớp tư thục.
Anh Tú
