GS Trần Phương: Các trường ĐH tư nên chuyển từ lợi nhuận sang phi lợi nhuận. Ảnh: Hải Hà

Nên chuyển

Buổi hội thảo "nóng" từ những phút đầu tiên vì những tranh luận mang tính sống còn của các trường ĐH tư.

GS Trần Phương, nguyên Phó Thủ tướng, Hiệu trưởng Trường Kinh doanh - Công nghệ cho rằng: Các trường ĐH tư nếu không muốn "chết yểu" thì nên chuyển từ lợi nhuận sang phi lợi nhuận. Theo GS Phương, cái khó khăn của trường phi lợi nhuận chỉ nằm ở những năm đầu mới thành lập, vì khi đó vốn tương đối hạn chế, nhưng chỉ 5 - 10 năm sau sẽ đủ vốn để xây dựng trường khang trang.

Bên cạnh đó, theo phân tích của GS Phương, trường phi lợi nhuận còn có 3 điểm mạnh lớn. Thứ nhất, không có tranh giành quyền lực giữa các nhà đầu tư. Quan hệ giữa các cổ đông là quan hệ dân chủ và tập trung dân chủ. Thứ hai, nguyên tắc phi lợi nhuận bảo đảm được sự hài hòa của các lợi ích: lợi ích của người góp vốn, lợi ích của học viên, của cán bộ nhân viên, giảng viên và lợi ích lâu dài của trường. Thứ ba, trường phi lợi nhuận sẽ không phải nộp lợi nhuận cho ai và không phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp nên quỹ tích lũy không chia của trường sẽ ngày càng lớn mạnh, số tiền này cho phép tái đầu tư vào sự nghiệp giáo dục đào tạo, qua đó nâng cao chất lượng dạy học.

"Mô hình trường phi lợi nhuận rất có lợi cho học trò, vì vậy học trò sẽ tự tìm đến với trường, các trường ĐH tư sẽ "sống khỏe"", GS Phương khẳng định.

Hiện nay ở Việt Nam, hầu hết là các trường ĐH tư đều hoạt động vì lợi nhuận, trong đó có nhiều trường đang trong cảnh "thoi thóp" do những bất cập khó có thể giải quyết được như: Tranh chấp quyền lực giữa những người góp vốn, mâu thuẫn giữa nhà đầu tư với nhà giáo dục, vì lợi nhuận các nhà đầu tư có thể cắt xén kinh phí đào tạo nên ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

Từ thực tế trên, nhiều đại biểu tham dự hội thảo đã đồng tình với đề xuất của GS Phương. 

Ông Trương Quang Mùi, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn cho biết: Tôi rất tâm đắc với ý kiến của GS Phương, nhưng cần có cơ sở pháp lý để cho các trường thực hiện. Tôi đề nghị trong Điều lệ ĐH sắp ban hành sẽ quy định rõ ràng về các trường phi lợi nhuận để lấy đó làm căn cứ thực hiện.

Phát biểu tại hội thảo, thầy Vũ Phán, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Phương Đông hoan nghênh việc chuyển đổi từ lợi nhuận sang phi lợi nhuận. Theo thầy Phán, thời gian mới thành lập, các trường có thể có "mạnh thường quân" tài trợ, nhưng về sau nếu không tuyển được học sinh thì sẽ không thể tồn tại được. Tiền của nhà trường quan trọng nhất là tiền đóng góp của học sinh, các trường phải biết "lấy mỡ nó rán nó" nếu không sẽ "chết yểu".

Phải có cam kết

Tại hội thảo, nhiều ý kiến tán thành việc chuyển đổi từ lợi nhuận sang phi lợi nhuận, nhưng cho rằng cần phải có cam kết rõ ràng.

Bà Bùi Trân Phượng, ĐH Hoa Sen cho rằng, cần thiết phải chuyển từ trường lợi nhuận sang phi lợi nhuận. Nhưng muốn làm được việc đó, thì Luật Giáo dục phải có điều khoản bảo vệ các trường phi lợi nhuận, nếu không nó sẽ chết, thậm chí là chết hàng loạt, ngay cả những trường giàu tiềm lực cũng không sống nổi.

Bà Phượng cũng cho rằng nếu chuyển đổi sang phi lợi nhuận cũng phải cam kết rất rõ ràng, tránh để tình trạng các nhà đầu tư lợi dụng chuyển giá thành lập công ty để moi tiền từ trường ĐH.

Bàn về vấn đề này, ông Bùi Thiên Dụ, Hiệu trưởng Trường ĐH Phương Đông cho rằng: Có thể chấp nhận sân chơi bình đẳng cho cả trường lợi nhuận và phi lợi nhuận, nhưng cần thiết phải có cam kết rõ ràng, đã cam kết rồi thì không thể thay đổi, nếu muốn chuyển thì phải "khai tử" nó rồi mới được "khai sinh".

GS Trần Hồng Quân, Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ ngoài công lập thì cho rằng: "Việc chuyển đổi này thực hiện được cũng không phải đơn giản. Thực ra câu chuyện này liên quan đến việc sở hữu, vì lợi nhuận hay phi lợi nhuận xét cho cùng tiêu chí đầu tiên là có lợi hay không lợi. Xung quanh vấn đề sở hữu là rất phức tạp. Hơn nữa, đây là 2 mô hình hoàn toàn khác nhau, không những về sở hữu mà cả tổ chức, cơ chế hoạt động... Nếu chuyển thì còn quá nhiều việc phải làm, như vấn đề về tài sản, rồi cấu tạo Hội đồng quản trị, rồi quy chế, nguyên tắc biểu quyết... Vì vậy tôi nghĩ sẽ không nhiều trường làm được việc chuyển đổi này".

Hải Hà