Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang Triệu Tài Vinh (trái ảnh) dự lễ công nhận trường đạt chuẩn năm học 2012 - 2013. Ảnh: Đỗ Hòa

Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo UBND tỉnh và ngành chức năng xây dựng, ban hành nhiều đề án, phuơng án nhằm nâng cao chất lượng GD&ĐT, nâng cao tỷ lệ tuyển sinh vào học cấp THPT tại các huyện 30a (Đồng Văn, Mèo Vạc, Quản Bạ, Yên Minh, Hoàng Su Phì, Xín Mần) với nhiều cơ chế, chính sách ưu tiên từ khâu tuyển sinh (xét tuyển) đến đầu tư xây dựng nhà lưu trú giáo viên, học sinh, chế độ sinh hoạt (hỗ trợ tiền ăn, điện sinh hoạt, chăn ấm, quần áo rét…) cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế công tác tuyển sinh trên các địa bàn này vẫn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ đạt thấp (hàng năm duới 30% học sinh tốt nghiệp THCS vào THPT), không ổn định và mất cân đối giữa các năm, giữa các vùng miền.

Thực trạng 

Hiện nay, tại 6/6 huyện thuộc khu vực 30a của tỉnh có 17 cơ sở giáo dục có cấp THPT gồm 8 trường THPT, 2 trường THCS & THPT, 1 trường phổ thông dân tộc nội trú, 6 trung tâm giáo dục thường xuyên. 

Tại các trường THPT, số học sinh bình quân trên lớp là 34,85 em (quy định chung là 45 em). Huyện Đồng Văn có tỷ lệ học sinh trên lớp cao nhất (38,22 em); huyện Quản Bạ thấp nhất (32,86 em).

Do số lượng học sinh tham gia dự tuyển không đủ chỉ tiêu kế hoạch giao nên tại các huyện vùng cao chỉ thực hiện tuyển sinh theo phương thức xét tuyển. Tuy nhiên, tỷ lệ huy động, tuyển sinh đạt được vẫn rất thấp. Năm học 2012 - 2013, tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 so với số học sinh tốt nghiệp THCS ở huyện Đồng Văn đạt 22,13%, huyện Mèo Vạc đạt 11,91%, Quản Bạ đạt 17,39%, Yên Minh đạt 10,96%, Hoàng Su Phì đạt 32,7%, Xín Mần đạt 26,87%.

Quy mô lớp học thiếu, chất lượng đầu vào thấp đã tác động không nhỏ tới ý thức học tập của học sinh. Mặc dù chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh trong những năm qua đã có những chuyển biến tích cực, nhưng vẫn chưa đồng đều, tỷ lệ học sinh yếu kém luôn ở con số trên 60%. Tình trạng lưu ban, bỏ học ở vùng cao, vùng sâu là phổ biến.

Chưa kể, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, học tập còn nhiều thiếu thốn, địa hình chia cắt, giao thông không thuận lợi, tỷ lệ hộ nghèo cao… là những rào cản ảnh hưởng đến tiến trình phát triển sự nghiệp giáo dục ở các huyện khu vực 30a. Vì thế, đây cũng là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thực trạng phần lớn lực lượng lao động ở các địa phương này không có trình độ văn hóa và chuyên môn, tay nghề đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội tại chỗ nói riêng, trên địa bàn toàn tỉnh nói chung.

Hướng đi mới

Theo dự báo, số lượng học sinh THCS tốt nghiệp và số học sinh tuyển sinh vào lớp 10 cấp THPT tại các huyện 30a năm 2013 là 1.947 học sinh, năm 2014 là 2.316 học sinh, năm 2015 đạt 2.600 em, năm 2016 có 2.795 em.

Hiện nay, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ban, ngành, các huyện 30a triển khai thực hiện Đề án “Nâng cao tỷ lệ tuyển sinh học sinh tốt nghiệp cấp THCS vào cấp THPT trên địa bàn các huyện 30a” với các nhiệm vụ, giải pháp như: Tăng cường công tác tuyên truyền với nhiều hình thức nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh và học sinh về mục đích, ý nghĩa, vai trò, lợi ích và tầm quan trọng của việc học cấp THPT; triển khai xây dựng kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 THPT phù hợp và có tính khả thi; củng cố phát triển hệ thống các trường THPT trên địa bàn theo hướng mở rộng quy mô, cao năng lực, chất lượng dạy và học; tập trung và ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đặc biệt là nhà lưu trú cho học sinh, trang cấp thiết bị phục vụ ăn, ở, sinh hoạt và quản lý học sinh.

Về chế độ chính sách, học sinh THPT được hưởng cả 2 chế độ theo Quyết định số 12/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ học sinh THPT ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và theo Nghị quyết số 22/2011/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Hà Giang. Sở GD&ĐT tập trung chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và hướng dẫn việc đổi mới phương pháp dạy và học nhằm làm cho học sinh nâng cao tinh thần ham học, tạo hứng thú học tập, nâng cao chất lượng học tập…

Đây là đề án giàu tính nhân văn, cùng với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm chính trị rất cao của cấp ủy, chính quyền địa phương, hy vọng tỉ lệ huy động học sinh tốt nghiệp THCS của các huyện 30a vào học cấp THPT trung bình hàng năm đạt từ 60% trở lên, 20% học sinh tốt nghiệp THCS vào học giáo dục thường xuyên, thường xuyên duy trì sỹ số, nâng cao tỷ lệ chuyên cần trong học tập. Hướng tới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh, xây dựng đội ngũ cán bộ người địa phương, con em đồng bào các dân tộc trong tỉnh có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của hội nhập và phát triển.

Đỗ Hòa