Người dân nghèo TP Kon Tum đầy lo toan khi con cái đến mùa tựu trường. Ảnh: Trung Đức

Chắt chiu ươm mầm con chữ

Gần 1 tháng nay, vợ chồng chị Siu Lan ở xã Chư Hdrông, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai, tất bật làm thuê làm mướn, nhưng vẫn chưa kiếm đủ tiền chuẩn bị cho 2 đứa con vào năm học mới. Nhìn 2 đứa con, đứa lớp 3 và đứa lớp 5 hớn hở nói về ngày tựu trường, lòng chị Siu Lan như có lửa đốt. Đầu tuần trước, có một ít tiền dành dụm, chị dẫn con đi mua sắm sách vở, đồ dùng học tập và quần áo mới. Thế nhưng, sau khi xem qua giá cả, chị vội vã dẫn con trở về vì đồng tiền ít ỏi, không thể nào kham nổi.

Chị Siu Lan tâm sự: "Biết lo cho 2 đứa con đi học sẽ rất tốn kém nhưng tôi vẫn hoa cả mắt trước sự leo thang của giá cả. Nhà nghèo, tôi chỉ dám chọn loại vừa túi tiền nhưng nhẩm sơ sơ cũng "ngốn" hết hơn 2 triệu đồng, khiếp quá. Thương con, tôi cũng đành chịu vì không đủ tiền. Vợ chồng tôi sẽ cố gắng làm lụng và dành dụm thêm, để thời gian tới hi vọng có đủ tiền sắm sửa cho con".

Chị Y Thoi ở phường Lê Lợi, TP Kon Tum, tỉnh Kon Tum, dù không phải lo chuyện tiền học phí, sách vở… (vì đã được Nhà nước hỗ trợ), nhưng năm nào cũng vậy, cứ đến Hè, vợ chồng chị lại nhắc nhở các con chịu khó vào rừng lấy măng, chăm đàn gà kịp bán vào dịp tựu trường… Năm nay cũng vậy, tiền bán đàn gà và tiền bán măng, mấy đứa con dành dụm được trong hè được xấp xỉ gần 3 triệu đồng cũng tạm đủ cho việc mua sắm.

Chắt chiu cho mùa khai trường, bán gà, bán heo cho con mua sắm đồ dùng phục vụ học tập là chuyện thường niên của hầu hết gia đình nghèo. Để có đủ tiền lo cho con, nhiều bậc phụ huynh đã sớm lo chăm đàn gà, con heo nhanh lớn sao cho kịp bán vào tháng 8. Có gia đình thì tham gia các tổ tiết kiệm xoay vòng để xin được nhận vào tầm tháng 8, tháng 9; gia đình tiết kiệm các khoản chi bằng cách tự bỏ ống; gia đình nào chưa dành dụm được đành phải mượn tạm chờ đến kỳ thu hoạch lúa, mì…

Chị Nguyễn Thu Hương, một tiểu thương chuyên thu mua hàng hóa ở xã Sơ Pai, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai, cho biết: “Năm nào cũng vậy, cứ đến thời điểm này, việc thu mua hàng hóa của tôi thuận lợi hơn, nhiều nhất là gà, giá cả cũng rẻ hơn các tháng khác. Bởi hầu hết bà con dân tộc thiểu số ở xã Sơ Pai đều có tâm lý “để dành”, có khoản tiền lo cho con đầu năm học mới”.  

Quá nhiều nỗi lo toan

Ngoài nỗi lo mua sắm vật dụng và quần áo, còn một nỗi lo khác cũng khiến các bậc phụ huynh thấp thỏm không yên, đó là việc tăng phí phục vụ. Tại thời điểm này, các trường học có tổ chức bán trú (đặc biệt ở mầm non, tiểu học) trên địa bàn tỉnh Gia Lai và tỉnh Kon Tum đều có phương án tăng phí phục vụ và tiền ăn để trình xin ý kiến phụ huynh vào cuộc họp đầu năm.

Cô Hồ Thị Chí Linh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phan Đình Phùng, TP Kon Tum cho biết: Căn cứ vào mức lương tối thiểu, các chi phí phục vụ như: Điện, nước, xà phòng… và giá thực phẩm hiện tại trên thị trường, chắc chắn phí phục vụ và tiền ăn của trường sẽ tăng so với năm học trước. Nếu như mức phí phục vụ của các năm trước là 150.000 đồng/tháng/học sinh (tính theo mức lương tối thiểu 830.000 đồng/tháng) thì đến nay mức lương tối thiểu đã tăng lên 1.150.000 đồng/tháng, tăng 30% thì nhà trường dự kiến thu phí phục vụ tương ứng 30% để trả cho đội ngũ cấp dưỡng, phục vụ. Về tiền ăn, năm trước trường thu 13.000 đồng/ngày/học sinh thì năm nay, trước sự tăng giá của các mặt hàng thì nhà trường cũng sẽ tăng mức thu, nhưng tăng như thế nào thì chưa bàn bạc cụ thể và xin ý kiến phụ huynh vào cuộc họp phụ huynh đầu năm để thống nhất mức đóng góp. Tuy nhiên, quan điểm của nhà trường mức tăng sẽ không đáng kể, vừa bảo đảm khẩu phần ăn cho học sinh, vừa không để phụ huynh thêm nặng gánh, vừa đảm bảo cân đối chi tiêu của nhà trường".

Cùng với việc tăng phí phục vụ, tiền ăn thì các bậc phụ huynh có con học ở bậc mầm non, phổ thông còn gánh thêm mức tăng học phí. Theo đó, mức thu học phí trường mầm non từ 20.000 đồng lên 40.000 đồng (đối tượng các phường nội thị) và 10.000 đồng lên 15.000 đồng (đối với xã, thị trấn); khối THCS tăng từ 8.000 đồng lên 20.000 đồng (nội thị) và 4.000 đồng lên 10.000 đồng (xã, thị trấn) và mức thu học phí đối với các trường trung cấp chuyên nghiệp từ 30.000 đồng lên 100.000 đồng (không phân biệt địa bàn).

Với mức tăng học phí này, nhiều bậc phụ huynh không giấu được nỗi lo. Chị Y Hót, người dân xã Đắk La, huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum, lo lắng: “Chưa kịp hoàn hồn vì giá điện, giá xăng vừa tăng. Nay thì tiền quần áo, sách vở, rồi phục vụ phí, tiền ăn hàng tháng cũng đua nhau tăng giá. Cứ mỗi thứ một ít đã làm gia đình tôi thêm khó khăn. Không cho con đi học thì tội nghiệp, mà cho đi học thì gia đình khổ quá. Thu nhập của cả gia đình chỉ trông chờ vào mấy sào cà phê và tiền làm mướn của chồng tôi nên bấp bênh lắm. Thôi thì đến đâu hay đến đó vậy”.

Mùa tựu trường đồng nghĩa với hàng trăm nỗi lo được đặt ra. Thương cha mẹ nên nhiều em học sinh đã tích cực lên nương rẫy, đi làm thuê nhằm phụ giúp cha mẹ giảm bớt gánh nặng. Em Rơ Mah Túi, học sinh Trường Tiểu học Bùi Dự, TP Pleiku tươi cười: "Đi làm cũng mệt thật, nhưng dù sao bớt được phần nào gánh nặng cho gia đình là cháu vui rồi".

Những năm gần đây, khi giá cả leo thang, đời sống trở nên khó khăn hơn, thì ở khu vực Tây Nguyên, việc chuẩn bị cho con đến trường trong mùa khai giảng không chỉ là tiếng cười mà còn là nỗi lo của các bậc làm cha, làm mẹ.