Một kỳ thi 2015: Thay đổi lớn nhất nằm ở đề thi. Ảnh: Hải Hà

Tại đây, hầu hết các đại biểu đều tán thành phương án tổ chức 1 kỳ thi của Bộ GD&ĐT nhưng còn quá nhiều vấn đề băn khoăn, lo lắng mà các đại biểu yêu cầu Bộ trưởng Bộ GD&ĐT trả lời rõ.

Tổ chức thi theo cụm ra sao?

Phát biểu tại phiên giải trình, ông Lê Minh Thông, Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hoá khẳng định, còn quá sớm để nói đổi mới thi có thành công hay không nhưng phải làm. Có làm thì mới có kinh nghiệm được, đổi mới được và phải đổi mới thì mới phát hiện những thiết sót để tiếp tục sửa đổi. Vì vậy, không nên băn khoăn, hoài nghi nhiều.

"Siết" chứng chỉ ngoại ngữ

Về thi ngoại ngữ, nếu để tự chọn thì sợ học sinh lơ là ngoại ngữ nên phải để thi bắt buộc nhưng vẫn phải có hướng cho những học sinh học môn này ở những nơi chưa đủ điều kiện được chọn môn khác.

Với học sinh đoạt giải Olimpic ngoại ngữ, có chứng chỉ quốc tế có độ tin cậy (Bộ sẽ công bố danh mục cụ thể), Bộ sẽ tính toán để miễn thi. Không có chuyện buông lỏng trong vấn đề này.

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận

Tuy nhiên, theo ông Thông, đây là vấn đề lớn, tác động lớn đến toàn xã hội, vì vậy phải làm rõ nhiều điều. Vấn đề thi cụm, ông Thông đặt câu hỏi sẽ có những loại cụm nào? Tổ chức theo cụm sẽ như thế nào? Tiêu chí nào để tổ chức theo cụm, cũng như tiêu chí nào để chọn các trường ĐH được chủ trì cụm thi?

Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận cho biết: Phương án của Bộ GD&ĐT hướng đến tổ chức theo cụm thi. Nhưng với các học sinh chỉ có mục tiêu tốt nghiệp thì Bộ tổ chức cụm thi ở tỉnh để các cháu đỡ đi lại, tốn kém.

Kỳ thi ĐH 3 chung trong những năm qua, Bộ đã tổ chức 4 cụm thi ở Tây Nguyên, Cần Thơ, Vinh, Hải Phòng. Trước đây, 2 kỳ thi thì sau khi thi xong tốt nghiệp THPT, học sinh phải đến thi ở cụm. Nhưng năm nay, các cháu chỉ phải đi 1 lần đến cụm thi. Với những học sinh ở vùng miền núi, do địa bàn đi lại khó khăn thì sẽ được thi ở cụm thi địa phương.

Về tiêu chí chọn trường ĐH chủ trì cụm thi, Bộ sẽ căn cứ vào năng lực của các trường ĐH (cơ sở vật chất, đội ngũ, kinh nghiệm tổ chức thi...) để xác định trường nào được chủ trì.

Chưa hết băn khoăn, bà Hoàng Thị Hoa, Thường trực Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội "truy": Tổ chức theo cụm, dự báo có những cụm thi có tới 30 - 40 ngàn thí sinh. Nếu cụm thi ở tỉnh có số lượng thí sinh đông như vậy thì áp lực rất lớn, Bộ đã tính đến chưa?

Trả lời băn khoăn của bà Hoa, Bộ trưởng Luận cho hay: "Chúng tôi sẽ bàn với các tỉnh, các trường để tổ chức hiệu quả nhất. Với cụm thi dành cho các học sinh chỉ thi tốt nghiệp, Bộ sẽ lấy ý kiến các địa phương để đưa phương án khả thi nhất".

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận trả lời nhiều vấn đề "nóng" về 1 kỳ thi quốc gia. Ảnh: Thảo Nguyên

Nhiều cử tri cũng đề nghị, mỗi tỉnh nên có một cụm thi để bảo đảm thí sinh không phải đi thi xa, ông Luận nói: "Vì hiện nay dư luận chưa tin kỳ thi tổ chức ở tỉnh và không phải tỉnh nào cũng có trường ĐH đủ uy tín nên chắc chắc chưa thể tổ chức thi cụm ở từng tỉnh được. Còn tổ chức cụm thi như thế nào thì Bộ sẽ tính toán. Tương lai, khi kỳ thi đã bảo đảm sự tin cậy thì lúc đó có thể tính tiếp việc tổ chức thi ở từng tỉnh".

Vẫn xét ĐH theo khối thi

Bộ trưởng Luận cho biết: Qua lắng nghe các trường thì thấy về cơ bản khối thi vẫn ổn định, một số trường có thể xác định thêm môn thi bổ sung.

Kết quả thi năm 2015 được bảo lưu theo đúng quy chế.

Tại phiên chất vấn, đại biểu Huỳnh Thành Đạt (đoàn TP Hồ Chí Minh) băn khoăn: Liệu có ngưỡng nào để khống chế bảo đảm chất lượng đầu vào ĐH? Một thí sinh có thể đăng ký để xét tuyển tất cả các trường ĐH hay không? Giải quyết vấn đề hồ sơ ảo ra sao? Làm sao ngăn ngừa được tình trạng các trường ĐH tuyển sinh kiểu vơ bèo vạt tép?

Chung nỗi lo, bà Nguyễn Thị Bích Nhiệm (đoàn Yên Bái) thẳng thắn: Nếu hầu hết các trường ĐH đều không dựa vào kết quả thi 3 chung mà tuyển sinh riêng thì sao? Vậy có phải sau 12 năm thi 3 chung thì lại trở lại tuyển sinh riêng, rất tốn kém hay không?

Giải đáp băn khoăn của các đại biểu, Bộ trưởng Luận nói: "Bây giờ cứ tổ chức thi. Còn việc các trường ĐH, CĐ có sử dụng kết quả thi hay không thì Luật Giáo dục ĐH đã giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các trường, đó là quyền của các trường. Trong quá trình thực hiện, nếu có các vấn đề phát sinh, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo".

"Cũng đừng nên băn khoăn, lo lắng các trường sẽ xét tuyển ào ạt. Vì không phải trường nào cũng xét tuyển được. Phụ huynh, học sinh bây giờ hiểu biết hơn, không phải là vào học ĐH bằng được mà họ phải tính học trường nào ra dễ xin việc. Tình hình đã thay đổi, trường cũng được tự chủ, nhưng học sinh cũng tự chủ trong lựa chọn của mình, không phải cứ thích "vơ bèo vạt tép" mà được", ông Luận chia sẻ.

Với câu hỏi mỗi thí sinh được đăng ký bao trường, xử lý vấn đề ảo ra sao, ông Luận cho biết, đây là vấn đề kỹ thuật. Bộ đã phối hợp với Hội Toán học để thiết kế phần mềm. Mục đích là bảo đảm lựa chọn được học sinh giỏi vào ĐH. Phần mềm này đã được ứng dụng mấy năm nay ở Trường ĐH Thăng Long. Thi xong sẽ công bố hết kết quả thi của thí sinh. Các trường cũng công bố chỉ tiêu, điểm xét tuyển, hàng ngày cập nhật số lượng thí sinh đã đăng ký xét tuyển. Như vậy là công khai tối đa việc xét tuyển để thí sinh biết cũng như để xã hội giám sát.

Thay đổi lớn nhất nằm ở đề thi

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận khẳng định: "Thay đổi lớn nhất của kỳ thi năm 2015 là nằm ở đề thi, thi để các cháu không còn học thuộc lòng mà theo hướng vận dụng kiến thức, hướng tới phát triển năng lực học sinh, từ đó thay đổi cách dạy và học".

Về băn khoăn của đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm, Bộ trưởng Luận cho hay, thực tế chưa hẳn như đại biểu đặt vấn đề. Năm 2014, Bộ cho phép các trường tự chủ tuyển sinh riêng nhưng ít trường thực hiện. Qua lấy ý kiến phương án thi, nhiều trường ĐH cũng ủng hộ phương án thi của Bộ nên chưa hẳn đã nhiều trường tuyển sinh riêng.

Trả lời câu hỏi kỳ thi này có tiết kiệm hơn không? Bộ trưởng khẳng định: "Chắc chắn là tiết kiệm hơn vì các cháu không phải đi thi xa, chỉ còn 1 kỳ thi cũng tiết kiệm hơn".

Cụm thi ĐH điểm thấp hơn Về việc có 2 cụm thi (1 ở các trường ĐH, 1 ở địa phương), ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho rằng, về lâu dài, giải pháp giao các trường ĐH tổ chức thi phải làm triệt để để bảo đảm tính nghiêm túc của đề thi. Về cụm thi ở địa phương, cần tính toán kỹ hơn. Chắc chắn tính nghiêm túc của 2 cụm thi này sẽ khác nhau, như vậy sẽ không tạo mặt bằng chung. Ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội. Ảnh: Hải Hà Thi ở cụm thi ĐH chắc chắn điểm thấp hơn ở cụm thi địa phương. Như vậy, là không công bằng cho thí sinh kể cả trong xét tốt nghiệp và xét tuyển ĐH (các trường thi riêng sẽ vẫn được xét tuyển thí sinh thi ở cụm thi địa phương). Vì thế, Bộ phải tính toán để ra đề thi thế nào nhằm bảo đảm điểm xét tốt nghiệp. Nếu các cháu điểm thi thấp hơn trung bình nhiều thì có xét tốt nghiệp hay không? Cần dự phòng để tính toán, hạn chế việc thí sinh chỉ thi ở cụm thi địa phương, sau đó có điểm cao thì nộp đơn vào các trường tuyển sinh riêng.

Hải Hà