Thí sinh dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia 2016. Ảnh: HH

Thiếu công bằng!

2016 là năm thứ 2 Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức kỳ thi THPT quốc gia với 2 mục đích vừa để xét tốt nghiệp THPT vừa để tuyển sinh ĐH, CĐ. Nếu như năm ngoái, tình trạng hỗn loạn rơi vào những ngày cuối xét tuyển đợt 1 khi chứng kiến "sàn chứng khoán" tuyển sinh, thì năm nay, tình trạng rối rắm lại rơi vào đợt xét tuyển bổ sung, khi các trường top trên không tuyển đủ chỉ tiêu thi nhau hạ điểm chuẩn, tạo ra sự bất công với thí sinh điểm cao nhưng không trúng tuyển vào ngành mình yêu thích ngay đợt 1.

Theo quy định của Bộ GD&ĐT, năm nay, các trường không bắt buộc phải quy định điểm chuẩn đợt sau cao hơn đợt trước, vì vậy, trong đợt xét tuyển bổ sung, nhiều trường ĐH công bố mức điểm nhận hồ sơ thấp hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1 từ 3 - 5 điểm. Vẫn biết, đây chỉ là mức điểm nhận hồ sơ, còn điểm chuẩn sẽ được lấy từ cao xuống thấp. Tuy nhiên, căn cứ tình hình thực tế số lượng hồ sơ nộp vào các trường những ngày qua và lượng hồ sơ “ảo” dự báo sẽ lớn (do thí sinh được nộp tới 3 trường, mỗi trường 2 ngành), nhiều chuyên gia giáo dục dự đoán không ít ngành sẽ có điểm chuẩn nguyện vọng bổ sung thấp hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1, điều này dẫn tới nghịch lý thí sinh điểm cao trượt, điểm thấp lại đậu.

Quy định trên của Bộ GD&ĐT cũng là nguyên nhân dẫn đến việc không ít thí sinh "đứng núi này trông núi nọ" dù đã trúng tuyển vào trường ĐH “hot” như Bách khoa Hà Nội, Kinh tế quốc dân, Ngoại thương… vẫn đến trường nằng nặc đòi rút hồ sơ để nộp sang trường khối công an, quân đội khi biết những trường này hạ điểm chuẩn và tuyển bổ sung hàng nghìn chỉ tiêu.

Không chỉ thiếu công bằng cho thí sinh, lãnh đạo nhiều trường ĐH cũng cho rằng, cách tuyển sinh này thực sự không công bằng đối với các trường cùng tham gia tuyển sinh chung với mình, gây rối loạn hệ thống.

Ông Huỳnh Thanh Hùng - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông lâm TP Hồ Chí Minh phản đối việc các trường hạ điểm để xét tuyển nguyện vọng bổ sung vì cho rằng không công bằng. "Các trường nhóm trên hạ điểm trúng tuyển thì các trường bên dưới còn lấy đâu ra nguồn? Các trường có thể xét bao nhiêu đợt cũng được, nhưng phải lấy từ mức điểm chuẩn đầu tiên, không thể thấp hơn".

Nên chấm dứt

Góp ý về cách tổ chức thi năm 2017, nhiều chuyên gia giáo dục thẳng thắn, kỳ thi THPT quốc gia nên chấm dứt.

Ông Lê Viết Khuyến, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT chia sẻ, 2 năm thực hiện kỳ thi THPT quốc gia, cho thấy quy trình tuyển sinh chỉ mang tính chất “chắp vá”. Năm 2015, Bộ GD&ĐT quy định thí sinh được phép rút hồ sơ từ trường này sang trường khác nên dẫn đến “vỡ trận” ở khâu đăng ký xét tuyển. Năm 2016, Bộ lại bỏ quy định thí sinh được rút hồ sơ từ trường này sang trường khác thay vào đó là thí sinh được đăng ký xét tuyển ở 2 trường mỗi trường 2 nguyện vọng. Do đó, ngay từ đợt 1 lượng hồ sơ ảo của các trường đã tăng cao hơn so với các năm và nằm ngoài dự đoán của nhiều trường.

Để khắc phục bất cập trên, ông Khuyến đề xuất, từ năm 2017, Bộ nên giao hẳn tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia cho các tỉnh. Còn tuyển sinh ĐH, CĐ, Bộ cần mạnh dạn giao cho một trung tâm khảo thí đảm nhận tổ chức việc xét tuyển sinh chung cho phần lớn các trường, khi các trường có đề nghị.

Chung quan điểm, GS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội chia sẻ: "Tôi nghĩ Bộ GD&ĐT nên chấm dứt việc thi chung. Vì tôi thấy Bộ đã quá vất vả để tổ chức một kỳ thi THPT quốc gia. Mặt khác, cơ quan của Bộ thực hiện quản lý về mặt Nhà nước không thể quanh năm đứng ra tổ chức kỳ thi như vậy. Đây là việc của các cơ sở. Ví dụ như Bộ Y tế không thể là cơ quan trực tiếp đứng ra khám chữa bệnh cho nhân dân, hay Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng không thể trực tiếp đứng ra sản xuất máy cày, máy kéo...".

"Bộ GD&ĐT phải giao lại kỳ thi THPT cho các sở GD&ĐT tự tổ chức và tăng cường thanh tra, kiểm tra để đảm bảo công bằng. Việc tuyển sinh ĐH, CĐ thì giao cho các trường tự lo, Bộ chỉ làm nhiệm vụ chỉ đạo các trường", GS Thuyết đề xuất.

PGS Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng Phòng Đào tạo ĐH Thủy lợi góp ý: Sang năm, Bộ nên giao tốt nghiệp THPT cho các sở phụ trách, còn tuyển sinh ĐH thì giao cho các trường.

Để các trường ĐH dễ dàng thực hiện, có 2 phương án: Thứ nhất, có thể thi 3 chung (chung đợt thi, chung đề thi, cùng sử dụng chung kết quả thi); thứ 2, tổ chức thi riêng hoặc sử dụng kết quả từ một trung tâm nào đó có uy tín để kiểm tra.

“Cá nhân tôi thấy hiện chưa có trung tâm khảo thí độc lập uy tín thì nên thi theo kiểu 3 chung. Kỳ thi 3 chung có lợi cho các thí sinh, là chỉ một kỳ thi các em có thể sử dụng kết quả để vào được nhiều trường. Còn kỳ thi tốt nghiệp THPT thì các địa phương chỉ cần tổ chức nhẹ nhàng”, ông Tuấn Anh cho biết.

Công bố phương án thi trước năm học mới

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Bùi Văn Ga cho biết, để chuẩn bị cho công tác thi, tuyển sinh năm 2017, từ giữa tháng 7, Bộ GD&ĐT đã đề nghị các sở GD&ĐT, các ĐH, Học viện đề xuất phương án thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ.

Đến thời điểm này, Bộ đã nhận được văn bản của các sở GD&ĐT, các trường ĐH, CĐ. Thống kê sơ bộ nhiều Sở GD&ĐT muốn được chủ động tổ chức thi và xét công nhận tốt nghiệp THPT, còn các trường ĐH muốn được tự chủ trong tuyển sinh.

Bộ đã thành lập tổ công tác để nghiên cứu, đánh giá, xây dựng phương án tối ưu nhất và sẽ sớm công bố vào đầu năm học tới.

Hải Hà