Các kết quả KHCN trong các trường ĐH đạt được vẫn còn khá khiêm tốn. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Đó là con số được nêu ra tại Hội nghị Phát triển KHCN trong các cơ sở giáo dục đại học (ĐH) giai đoạn 2017 - 2025 do Bộ GD&ĐT và Bộ KHCN phối hợp tổ chức ngày 29/7.

Trường sống bằng số lượng chưa bằng sản phẩm

Theo Báo cáo KHCN Việt Nam 2016, hiện nay khu vực các trường ĐH đóng góp hơn 50% tổng số nhân lực KHCN trong cả nước. Trong khi đó, thực trạng tài chính cho hoạt động KHCN của các trường ĐH hiện nay là rất khiêm tốn.

PGS.TS Vũ Văn Tích - ĐH Quốc gia Hà Nội cho biết: Trên cơ sở khảo sát từ 142/271 trường ĐH, hiện nay trong hệ thống các trường ĐH đã hình thành 945 nhóm nghiên cứu, một trường ĐH có trung bình 7 nhóm nghiên cứu.

Số lượng nhóm nghiên cứu KHCN trong các trường không đồng đều. Một số nhóm trường có rất nhiều nhóm nghiên cứu mạnh, luôn đi đầu như Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội, Trường ĐH Nông Lâm - ĐH Thái Nguyên, ĐH Sư phạm Hà Nội, ĐH Bách Khoa - ĐH Đà Nẵng… có trường với 82 nhóm nghiên cứu đang hoạt động. 

Còn một số các trường rất ít nhóm nghiên cứu. Một số trường chưa đưa ra con số thống kê về số lượng nhóm nghiên cứu cho hoạt động KHCN.

Ông Tích đánh giá, số lượng nhóm nghiên cứu không tương thích với số lượng các tổ chức KHCN tại các trường.

Chia sẻ việc đầu tư kinh phí cho các dự án, ông Tích cho biết: Giai đoạn 2011-2016, Bộ GD&ĐT đầu tư gần 300 tỷ đồng cho 46 dự án tăng cường năng lực nghiên cứu, trung bình mỗi dự án được đầu tư xấp xỉ 6,4 tỷ đồng.

“Kinh phí chi cho hoạt động KHCN của một trường ĐH gồm rất nhiều các hoạt động, bao gồm chi nghiên cứu khoa học sinh viên, nghiên cứu cho cán bộ, lương bộ máy nghiên cứu theo nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng của các phòng thí nghiệm, chi đầu tư phát triển cơ sở vật chất và chi quản lý hoạt động thường xuyên, xúc tiến KHCN, hợp tác KHCN... Tuy nhiên thực trạng tài chính cho hoạt động KHCN của các trường hiện nay thực sự là rất khiêm tốn” - ông Tích nói. 

Ông Tích cho biết thực tế đáng buồn, nhiều lãnh đạo các trường ĐH ở Việt Nam chưa thực sự quan tâm đầu tư cho hoạt động KHCN và hoạt động dịch vụ KHCN đi kèm. Nguồn thu từ nghiên cứu khoa học và chuyển giao KHCN còn rất thấp so với tổng nguồn thu của nhà trường. Các trường sống bằng số lượng đề tài chứ chưa sống bằng sản phẩm của đề tài.

Kinh phí đầu tư thấp

Hội nghị “Phát triển KHCN trong các cơ sở giáo dục đại học giai đoạn 2017-2025” thu hút hơn 300 là lãnh đạo, nhà khoa học, giảng viên các trường ĐH. Ảnh: HH

Ông Tích cho biết: Đầu tư tài chính cho hoạt động KHCN trong cả nước bình quân cả giai đoạn 2011-2015 vào khoảng 1,7% ngân sách Nhà nước, tương đương 0,4% GDP.

Ông Tích thông tin, con số này nhìn chung là thấp so với các nước trong khu vực: Thái Lan là 0,48%; Malaysia 1,26% và Singapore là 2,2% GDP (theo tính toán của World Bank năm 2016).

Đầu tư tài chính cho hoạt động KHCN trong ngành Giáo dục còn thấp, chưa đồng đều, những năm qua có xu thế giảm. Xét về tổng mức đầu tư, ngành Giáo dục được đầu tư thấp hơn một số bộ, ngành như Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Công thương.

Theo thống kê của Ủy ban KHCN & Môi trường, Quốc hội, ngày 6/10/2015 tổng chi ngân sách sự nghiệp KHCN của các cơ quan Trung ương giai đoạn 2011-2015 cụ thể như sau: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh hơn 160 triệu đồng; ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh gần 400 triệu đồng, ĐH Quốc gia Hà Nội hơn 300 triệu đồng; Bộ GD&ĐT gần 1,3 tỷ đồng; trong khi các bộ, ngành khác như Bộ KH&CN là gần7 tỷ đồng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hơn 3,7 tỷ đồng; Bộ Công thương gần 1,5 tỷ đồng…

Ông Tích đánh giá: Việc phân bổ kinh phí này là chưa hợp lý, phần lớn dựa vào số cấp ban đầu và chưa theo nguyên tắc gắn theo sản phẩm đầu ra, chưa phân bổ theo số lượng cán bộ nghiên cứu, do vậy khó có thể dẫn tới đạt được mục tiêu cho chiến lược phát triển tiềm lực KHCN quốc gia, cũng như thúc đẩy phát triển nền kinh tế đất nước.

Từ thực tế đó, ông Tích đề xuất đầu tư cho KHCN cần được thay đổi, KHCN trong các cơ sở giáo dục cần được chú trọng hơn và đầu tư nhiều hơn. Có như vậy, chúng ta mới có thể bắt kịp được các nước trong khu vực về giáo dục ĐH.

Hải Hà