ĐBQH Cao Đình Thường. Ảnh: Quang Khánh

Nặng dạy kiến thức hàn lâm, nhẹ kỹ năng sống

Theo ĐB Cao Đình Thưởng (Phú Thọ), hiện nay giáo dục nặng về dạy chữ, kiến thức hàn lâm, nhẹ về dạy kỹ năng sống và làm người, hướng nghiệp. Một trong những nguyên nhân là từ người lớn nghĩ ra quá nhiều điều để nhồi nhét vào bộ óc còn non nớt của trẻ, làm cho việc học tập trở thành áp lực, gánh nặng quá lớn.

“Tâm lý phụ huynh muốn con mình trở thành “con người ta” nên bắt các cháu phải giỏi toàn diện một cách quá sức dẫn đến tâm lý trẻ hoang mang, hoảng sợ”, ông Thưởng nêu và cho rằng, đây là quan niệm hết sức sai lầm trong giáo dục, trái với năng lực của trẻ em.

ĐB đoàn Phú Thọ nhấn mạnh, không thể bắt trẻ học để trở thành “ông nọ, bà kia” khi mà các cháu không thích và không đủ năng lực. “Thử hỏi có mấy học sinh giỏi văn quốc gia trở thành nhà văn, nhà thơ lớn? Phải cho các em phát huy năng lực một cách hợp lý nhất”, ông Thưởng nói.

Đề cập tới vấn đề thực học, theo Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Lê Quân (ĐBQH đoàn TP Hà Nội), hiện nay, các địa phương rất ưu tiên trường chuyên, lớp chọn, nhưng chưa quan tâm đến những em không đỗ vào THPT. Điều này làm lãng phí nguồn lực xã hội.

"Phân luồng tốt thì cũng như đang giải quyết vấn đề kéo dài tuổi nghỉ hưu. Chúng ta có nguồn lao động chất lượng, tăng cường tuổi lao động sớm đặc biệt là con em nhà nghèo, người dân tộc thiểu số", ông Quân nói.

ĐB đoàn TP Hà Nội đề nghị, luật cần ghi rõ ưu tiên phân luồng học sinh, hướng các em học nghề, đồng thời bổ sung trách nhiệm phân luồng là của ai và các giải pháp thực hiện.

"Dự thảo luật có thể mở ra, quy định học sinh THCS không chỉ học lên trung cấp mà có thể học lên cao đẳng. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã thí điểm cho học sinh học hết 9 năm lên học cao đẳng, thiết kế tổng thể cả văn hoá và nghề nghiệp. Khi đó, khoảng 18-19 tuổi các em gia nhập thị trường lao động và rất hiệu quả", Thứ trưởng Quân nói.

Lấy học sinh làm “chuột bạch”, sai một ly đi một dặm

Dành cả phần thảo luận của mình chỉ cho một từ “thực nghiệm”, ĐB Dương Minh Tuấn (đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu) đặt vấn đề, thời gian qua, vấn đề thí điểm, thực nghiệm của ngành giáo dục có một số chỗ không đạt yêu cầu.

“Lấy học sinh ra làm "chuột bạch", được thì tốt, không được thì không biết học sinh sẽ đi về đâu. Sai một ly đi một dặm”, ông Tuấn nhấn mạnh và cho biết từ kỳ họp trước ông đã đề nghị các chương trình thí điểm, thực nghiệm phải được QH hoặc Ủy ban Thường vụ (UBTV) QH thông qua trước khi triển khai.

ĐBQH Dương Minh Tuấn. Ảnh: Quang Khánh

Tiếp thu ý kiến này, Ban soạn thảo đã đưa vào dự thảo. Tuy nhiên, theo ĐB Tuấn “mới nghe qua ta nghĩ Ban soạn thảo rất cầu thị nhưng đọc kỹ câu chữ thì thấy cách viết lòng vòng, không thể hiện sự cầu thị”.

ĐB Tuấn dẫn chứng, dự thảo chỉ quy định: Chính phủ trình UBTVQH trước khi áp dụng đại trà đối với chính sách mới trong giáo dục đã được thí điểm thành công.

“Điều này có nghĩa, chỉ khi nào áp dụng đại trà mới trình xin ý kiến còn thí điểm thì không. Như vậy, thực chất quan điểm của Ban soạn thảo vẫn giữ nguyên quan điểm việc thực nghiệm, thí nghiệm không cần thông qua UBTVQH. Tôi cho rằng, việc này là không được”, ĐB Tuấn bức xúc.

Ông nói tiếp, thực tế, chương trình VNEN (mô hình trường học mới tại Việt Nam - PV) tốn bao nhiêu tỉ nhưng cuối cùng thì Bộ Giáo dục - Đào tạo chỉ nói “nghiêm túc rút kinh nghiệm, thế thì học sinh đi về đâu”.

Từ đó, theo ĐB đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu, Ban soạn thảo tiếp thu ý kiến về vấn đề này nếu không cũng phải nói rõ lý do chứ không nói lòng vòng. “Chuyện đầu tiên tiếp cận luật này là chúng tôi đi tìm chữ thực nghiệm, tìm rất khó mới thấy được, lần trước "thực nghiệm" bỏ, đến nay thay bằng chữ "thí nghiệm"”, ông Tuấn gay  gắt.

Về chương trình SGK, ĐB Cao Đình Thưởng nhấn mạnh, cần một chương trình SGK thống nhất và SGK phải được thẩm định, kiểm soát hết sức chặt chẽ. SGK phải tinh gọn, mang đặc sắc Việt Nam và hiện đại theo chuẩn quốc tế. Chương trình học phải nhẹ nhàng, dễ hiểu, dễ dạy, dễ học.

“Người viết SGK phải thực sự giỏi, và am hiểu sâu sắc về nội dung chương trình và tâm lý sư phạm, nên chăng phát động cuộc thi viết SGK trong giáo viên phổ thông để chương trình SGK không bị hàn lâm hoá, giáo sư hoá, tiến sỹ hoá”, ông Thưởng nói và cảnh báo, nếu quá nhiều SGK thì khó quản lý, khó lựa chọn, khó dạy thống nhất, rất dễ dẫn đến loạn SGK.

Giáo viên THCS phải tốt nghiệp ngành sư phạm

Quan tâm đến vấn đề chuẩn với giáo viên THCS, ĐB Hứa Thị Hà (Tuyên Quang) băn khoăn việc sinh viên không tốt nghiệp ngành sư phạm nhưng có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm lại có cơ hội được tuyển dụng vào ngành Giáo dục như những sinh viên tốt nghiệp ngành sư phạm.

ĐBQH Hứa Thị Hà: Ảnh: Quang Khánh

Theo ĐB Hà, một người theo ngành sư phạm phần lớn đều có tình cảm và khả năng trong ngành nghề này, họ được đào tạo kiến thức chuyên môn nghiệp vụ một cách bài bản trong nhiều năm học. Trong khi đó 1 người tốt nghiệp ĐH ngành khác và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm trong vòng 3 tháng liệu họ có nắm bắt và hình thành kỹ năng nghiệp vụ sư phạm hay không.

“Chúng ta lý giải là thu hút người giỏi ngoài sư phạm, tuy nhiên đặt lại vấn đề, nếu những người thực sự giỏi thì họ làm đúng ngành họ học chứ sao lại bỏ ngành nghề mà họ đã theo. Cấp THCS là đối tượng căn bản, học sinh thời này có sự phát triển mạnh mẽ và tâm lý rất phức tạp, giáo viên ngoài kiến thức chuyên môn cần có tác phong và nghiệp vụ sư phạm được đào tạo bài bản", bà Hà nói.

ĐB đoàn Tuyên Quang nhấn mạnh, “nếu chính sách này được triển khai thì không những không tuyển được người giỏi vào ngành sư phạm mà có thể nảy sinh tiêu cực trong tuyển dụng”, bà Hà nói.

Cùng quan điểm, ĐB Phan Thái Bình (Quảng Nam) đề nghị, quy định chỉ sử dụng giáo viên tốt nghiệp sư phạm chính quy vào giảng dạy, không tuyển dụng người có bằng tốt nghiệp đại học ngành khác sau đó bồi dưỡng chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm để giảng dạy, nhằm đảm bảo giáo viên có kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm, được đào tạo chuyên sâu.

Tiếp thu các ý kiến, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ cam kết, nghiêm túc nghiên cứu, rà soát để thể hiện rõ hơn quan điểm, mục tiêu, nội dung các nghị quyết về đổi mới căn bản giáo dục, chương trình SGK. Đồng thời, nghiên cứu thấu đáo đánh giá tác động đến các đối tượng để tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.

“Chúng tôi đã chỉ đạo một nhóm nghiên cứu ở đề tài cấp quốc gia và nghiên cứu một cách thật sự, cẩn thận để tạo ra một sự thống nhất cao về triết lý giáo dục trong mục tiêu và nguyên lý giáo dục để có định hướng trong chỉ đạo các hoạt động của giáo dục tới đây”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Hương Giang