Nhiều sinh viên ra trường không có việc làm do "đầu ra" của các trường chưa tốt. Ảnh: HH

Trao đổi về vấn đề nâng cao chất lượng đào tạo ĐH, GS Đặng Kim Vui, Giám đốc ĐH Thái Nguyên đã chỉ ra 3 nguyên nhân dẫn tới tình trạng trên.

Giảng viên... chưa chuẩn

1 trong 3 nguyên nhân được GS Vui chỉ ra đó là chất lượng giảng viên chưa được chuẩn hóa. GS Vui thẳng thắn: Cần phải xem lại chất lượng đội ngũ giảng viên ĐH, bởi hiện nay có rất nhiều trường ĐH "chạy đua" mở thêm nhiều ngành đào tạo, nên tuyển ồ ạt giảng viên chưa đạt tiêu chuẩn giảng dạy.

Theo GS Vui, hiện nay ở nhiều trường ĐH có nhiều giảng viên hợp đồng mới tốt nghiệp ĐH, gọi dân dã là "giảng viên cơm chấm cơm". Các em có thể tốt nghiệp ĐH loại khá, giỏi nhưng với thời gian chuẩn bị bài giảng chỉ 6 tháng đến 1 năm rồi lên lớp dạy sinh viên, thậm chí nhiều em còn dạy nhiều như giảng viên chính thì thật là điều không thể. "Các em có thể có kiến thức cơ bản nhưng còn kinh nghiệm giảng dạy thì cần phải được rèn rũa qua thực tiễn giảng dạy, chứ không thể "1 phát ăn ngay được"".

Những lo lắng trên của GS Vui không phải không có cơ sở. Theo con số thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tính đến năm học 2013 - 2014, cả nước có 471 trường ĐH, cao đẳng (CĐ) với 91.633 giảng viên. Trong đó số giảng viên có học hàm GS là 517 người; số giảng viên có học hàm PGS là 2.966 người và Tiến sĩ là 9.562 người.

Với đội ngũ giảng viên trên, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Bùi Văn Ga thừa nhận, so với yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT thì đội ngũ giảng viên thiếu về số lượng và yếu về chất lượng. Tỉ lệ giảng viên có học hàm GS, PGS, TS trong toàn hệ thống ở mức thấp (chiếm tỷ lệ 14,2%).

Đó là chưa kể, hiện nay, nhiều trường ĐH không có đủ số giảng viên giảng chính theo quy định, nhiều giảng viên "chạy sô" khiến chất lượng khó đảm bảo.

"Muốn có giảng viên bảo đảm chất lượng phải tuyển giảng viên ít nhất có trình độ ThS, tốt nghiệp đúng chuyên ngành, từ loại khá trở lên và phải là sinh viên chính quy. Đặc biệt, giảng viên môn nào cũng phải đạt trình độ ngoại ngữ B1 châu Âu (thi quốc tế) và tin học phải IC3 quốc tế", GS Vui đề xuất.

Cơ sở vật chất thiếu, yếu, lạc hậu

GS Vui khẳng định, muốn nâng cao chất lượng ĐH, các trường phải thực hiện "3 công khai" là: Giáo viên, cơ sở vật chất và tỷ lệ sinh viên có việc làm. Ảnh: HH

Theo GS Vui, một nguyên nhân nữa khiến giáo dục ĐH kém chất lượng còn là do cơ sở vật chất của các trường hiện nay đang thiếu, yếu và lạc hậu. Đây là 1 thực tế khó có thể khắc phục được trong "1 sớm 1 chiều" bởi nó liên quan tới kinh phí của các trường. Ví như ĐH Thái Nguyên, nếu muốn đầu tư đầy đủ cũng phải mất hàng nghìn tỷ đồng. Đó là chưa kể tới nhiều trường không có "chỗ ở" riêng phải đi thuê mướn.

Không chỉ khó khăn về đất ở, thiết bị đào tạo, phòng thí nghiệm tại nhiều trường ĐH, CĐ còn yếu kém. Bộ GD&ĐT thống kê, chỉ có 22,5% phòng thí nghiệm được đánh giá là có chất lượng thiết bị tốt. Công nghệ của thiết bị cũng chỉ ở mức độ trung bình, chỉ có 19,7% là hiện đại, 15,5% được đánh giá đạt mức độ đáp ứng nhu cầu nghiên cứu khoa học, nhưng chủ yếu tập trung tại các trường ĐH hàng đầu.

Số máy tính trang bị cho giảng viên rất thấp, tính trung bình 3,6 giảng viên có 1 máy tính; 27,3 sinh viên mới có 1 máy tính.

Chưa hết, thư viện cũng là vấn đề nan giải, hiện chỉ có 87,8% số trường có thư viện truyền thống, nhưng cũng chỉ có 38,9% thư viện có áp dụng tiêu chuẩn thư viện hiện có ở Việt Nam hoặc trên thế giới. Diện tích phòng đọc của thư viện hẹp, số lượng chỗ ngồi ít, trung bình 21,2 sinh viên mới có 1 chỗ ngồi...

"2 nhà" chưa bắt tay nhau

Theo GS Vui nguyên nhân thứ 3 khiến chất lượng đầu ra ĐH yếu kém còn do chúng ta chưa có sự bắt tay của "2 nhà", đó là nhà trường và doanh nghiệp.

"Ở các nước trên thế giới mà điển hình là Hà Lan doanh nghiệp và nhà trường là 1, viện nghiên cứu với nhà trường cũng là 1. Cho sinh viên thực hành, thực tập là nghĩa vụ của doanh nghiệp, thậm chí doanh nghiệp phải trả tiền đào tạo cho nhà trường. Nhưng ở Việt Nam câu chuyện này hoàn toàn khác, nhiều doanh nghiệp không muốn cho sinh viên thực tập, không có sự kết nối với doanh nghiệp nên khi ra trường sinh viên xin việc rất khó khăn. Vì vậy, theo tôi các trường ĐH cần bắt tay ngay với doanh nghiệp", GS Vui nhấn mạnh.

GS Vui lưu ý thêm, để nâng cao chất lượng ĐH cần quy rõ trách nhiệm của nhà trường với xã hội. Cụ thể, người đứng đầu nhà trường, cả những người chịu trách nhiệm trực tiếp phải chịu trách nhiệm nếu đào tạo ra "sản phẩm" kém chất lượng, tỷ lệ ra trường không có việc làm cao.

Từ những phân tích trên, GS Vui khẳng định, muốn nâng cao chất lượng ĐH, các trường phải thực hiện "3 công khai" là: Giáo viên, cơ sở vật chất và tỷ lệ sinh viên có việc làm.

Hải Hà