(Thanh tra)- Thời gian thực tập sư phạm hiện nay rất ngắn, chỉ đủ cho giáo sinh “ngửi mùi” phổ thông. Học 4 năm ra trường nhưng phần đa sinh viên (SV) đều cảm thấy “run” khi đứng lớp. Để nâng cao chất lượng giáo viên (GV), nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, phải đào tạo theo kiểu… “lâm sàng”, học mô hình “gắn bệnh viện” như trường y.
20% GV có năng lực vững chắc
TS Phạm Thị Kim Anh (Viện Nghiên cứu Sư phạm) đưa ra con số “giật mình” khi tiến hành khảo sát 74 GV bậc THCS ở các tỉnh Hải Dương, Ninh Bình, Sơn La, Lai Châu. Kết quả cho thấy, số GV có năng lực vững chắc chỉ đạt khoảng 20%, những GV năng lực đã có nhưng chưa vững chắc vẫn chiếm tỷ lệ khá cao (trên dưới 60%).
Tỷ lệ GV chưa có các năng lực dạy học theo yêu cầu đổi mới khá nhiều. 41,8% chưa có năng lực dạy học theo phương thức trải nghiệm sáng tạo; 40,5% chưa có năng lực cải tiến chất lượng dạy học và năng lực thích ứng với các điều kiện dạy học khác nhau.
Đặc biệt, gần 60% cho rằng, chưa vững chắc về năng lực dạy học tích hợp, lồng ghép, liên môn. “Qua các đợt tập huấn, bồi dưỡng GV do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, hầu hết các GV đều mơ màng về tích hợp, liên môn, thậm chí có những GV đến nay vẫn chưa hiểu rõ tích hợp, liên môn là gì!”, TS Kim Anh cho biết.
“Những hiện tượng như GV không giải được hết các bài toán trong sách giáo khoa, rời sách giáo khoa thì không biết lấy gì dạy và dạy như thế nào không hiếm. Đối với những bài học về thực vật (thân, lá, hoa…) hay các loài động vật, gia cầm xung quanh chúng ta, lẽ ra phải dạy ở vườn trường, sân trường, trại chăn nuôi thì tuyệt đại đa số GV lại dạy trong lớp với quyển sách giáo khoa khô cứng”, TS Kim Anh nói.
Làm thế nào để cải thiện được tình hình trên? Theo các chuyên gia giáo dục, khâu đào tạo GV của chúng ta đang có vấn đề. Để khắc phục, một mặt phải đào tạo lại đội ngũ GV phổ thông, mặt khác phải thay đổi cách đào tạo trong các trường sư phạm.
Thực tập từ năm nhất
Theo GS Đinh Quang Báo, nguyên Hiệu trưởng Đại học Sư phạm Hà Nội, một trong những nguyên nhân khiến đào tạo GV chưa đạt chuẩn “đầu ra” chính là thời gian thực tập quá ngắn. “Cần tiến hành đào tạo nghiệp vụ sư phạm càng sớm càng tốt và cho SV “đắm mình” vào phổ thông sớm, tốt nhất nên bắt đầu ngay từ học kỳ II năm thứ nhất với những nội dung tìm hiểu nhà trường và nghề giáo. Tăng cường thời lượng thực hành cho các môn nghiệp vụ sư phạm theo tỉ lệ 50:50 (một nửa dành cho lý thuyết, một nửa dành cho thực hành)”, GS Báo chia sẻ.
Để các hoạt động thực hành có hiệu quả, theo GS Báo, các trường sư phạm phải thiết kế thời khóa biểu để SV đến trường phổ thông thực hiện các bài tập về nghiệp vụ sư phạm. Cải tạo mô hình đào tạo GV theo mô hình đào tạo lâm sàng của trường y.
“Mô hình đào tạo GV phải theo kiểu “lâm sàng”. Phương pháp này rất khả thi, từ những năm 1976 - 1987, nước ta đã áp dụng mô hình vừa học vừa làm này rất hay. Hiện nay, thời gian thực tập sư phạm ngắn 1 - 2 tháng, SV chỉ đủ “ngửi mùi” phổ thông là hết, phải thay đổi để SV thực tập được làm GV thực thụ.
PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ, nguyên Hiệu trưởng Đại học Sư phạm Hà Nội, nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, phải cho giáo sinh tiếp cận sớm hơn với môi trường phổ thông. Nên bắt đầu ngay từ năm thứ nhất, không để đến năm cuối như hiện nay.
“Đào tạo GV nên theo mô hình “3 tay” gồm trường sư phạm, trường phổ thông và cả các sở giáo dục và đào tạo. Thầy cô phổ thông phải tham gia đào tạo SV từ công tác chủ nhiệm, soạn giáo án, tìm hiểu tâm lý học sinh…”, PGS Vỳ phân tích.
PGS Trương Thị Bích, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cũng đề xuất: Cần cho SV bám sát giáo dục phổ thông thường xuyên, ngay từ khi vào năm học thứ nhất nên bố trí cho SV có từ 1 - 2 tuần tiếp xúc với giáo dục phổ thông. Sang năm thứ hai, bắt đầu cho dự giờ, tham gia làm công tác chủ nhiệm để nắm bắt được các nội dung cần phải thực hiện. Năm thứ ba, làm công tác chủ nhiệm và chuẩn bị soạn bài để dạy thử một số tiết. Đến năm thứ tư thực tập lần cuối.
Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cũng cho rằng, để có đội ngũ GV thực sự chất lượng vượt quá tầm tay của các trường sư phạm, mà phải có những thay đổi chính sách ở tầm vĩ mô như thu hút nhân tài, việc làm sau khi ra trường, mức lương…
| Không gian lớp học không chỉ là… phấn trắng, bảng đen Theo GS Owen Jeremy Hicks, Trường Đại học Western Australia, không gian lớp học không thuần túy ở trong lớp với 4 bức tường, phấn trắng, bảng đen. Lớp học chỉ là 1 trong những không gian học tập khác. Không gian học tập là bất cứ nơi nào học sinh có thể học, cả trên internet và các trang mạng xã hội Facebook, Twister… Cách học tốt nhất là giáo viên để học sinh ra môi trường bên ngoài thu lượm kiến thức , sau đó vào lớp học trao đổi, chia sẻ ý tưởng với nhau. |
Hải Hà
