Khu nhà ở dành cho công nhân làm việc tại khu công nghiệp Bắc Thăng Long thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội có tới 90% là người ngoại tỉnh. Ảnh: Thế Lữ

Phần lớn các cháu phải học trường tư thục. May mắn những cháu nào được vào học trường công lập thì quả thật áo cha mẹ của các cháu mướt mồ hôi bởi cả một chặng đường nhiêu khê chạy trường.

Các quận Thanh Xuân, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, huyện Đông Anh,Thanh Trì là những địa bàn có đông người ngoại tỉnh cư trú đăng ký hộ khẩu KT3. Hầu hết họ chưa có nhà riêng, phải ở nhà thuê, cho nên việc học hành của con cái họ cũng gặp nhiều phiền toái.

Các cô giáo và học sinh Trường Mầm non tư thục Hoa Anh Đào (khu công nghiệp Bắc Thăng Long) trong một giờ học múa. Ảnh: Thế Lữ

Gia đình anh chị Trang - Long quê ở huyện Yên Thành, Nghệ An đăng ký hộ khẩu KT3 tại phường Mỹ Đình, quận Nam Từ Liêm cho biết: Chúng em cùng quê, cả hai đều tốt nghiệp đại học và kiếm việc làm ở Hà Nội. Cưới nhau được 3 năm mới có con. Lúc đầu định sinh muộn, dành thời gian kiếm tiền mua một căn hộ nhỏ vùng xa để có điều kiện nhập hộ khẩu Hà Nội. Sau 3 năm, không thể đủ tiền mua nhà và bọn em quyết định phải có con vì tuổi của phụ nữ không thể để muộn về sinh nở. Bây giờ cháu trai đã 2 tuổi. Hè vừa rồi tìm trường mẫu giáo cho con vào lớp, áo ba mẹ mướt cả mồ hôi! Điều đơn giản là các trường công lập không đủ chỗ cho những người có hộ khẩu chính thức thì con của chúng em (hộ khẩu KT3)  phải chấp nhận trường tư thục với chi phí cao hơn nhiều lần so với trường công. Trong bối cảnh nhà đi thuê, học phí cho con cao, thu nhập lại giảm do cơ quan thiếu việc làm, gia đình em đang gặp khó, đang xếp hàng đăng ký mua nhà dành cho người thu nhập thấp.

Quận Ba Đình, năm học này Trường Mầm non Sao Mai chỉ tuyển sinh 100 cháu ở 3 lớp: Mẫu giáo lớn, mẫu giáo nhỡ, mẫu giáo bé. Riêng lứa tuổi nhà trẻ, trường không tuyển sinh. Đặc biệt, lứa tuổi mẫu giáo nhỡ chỉ tuyển sinh 10 cháu. Theo nhiều phụ huynh ở phường Vĩnh Phúc thì với chỉ tiêu tuyển sinh ít như vậy, rất nhiều cháu ở lứa tuổi đến trường của phường này không thể “chen chân”  vào trường công lập và không có sự lựa chọn nào khác là phải vào trường tư thục.

Chu Văn An hiện là trường mầm non có sĩ số cao nhất của quận Tây Hồ (khoảng 60 cháu/lớp). Tuy nhiên, lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé của phường Thụy Khuê năm nay tăng đột biến, dẫn tới hiện tượng quá tải càng thêm trầm trọng. Năm học này phường có 1.624 cháu ở độ tuổi đến trường mầm non nhưng nhà trường chỉ đáp ứng tuyển sinh được cho 242 cháu, riêng lứa tuổi nhà trẻ chỉ đáp ứng được trên 20%.

Đầu tháng 7 vừa rồi, nhà trường đã tổ chức bốc thăm tuyển sinh lứa tuổi nhà trẻ, đây được coi là ngày “nóng” nhất trong kỳ tuyển sinh này vì nhà trường chỉ tuyển 80 cháu, trong khi điều tra địa bàn thì có tới 600 cháu ở độ tuổi. Trường Mầm non Chu Văn An hiện có 16 lớp với gần 900 học sinh, đang là trường dẫn đầu về sự “siêu trường siêu trọng” của quận. Với tình hình hiện nay thì cần phải có thêm 20 lớp nữa mới đủ đáp ứng nhu cầu học tập cho các cháu - Hiệu trưởng của nhà trường chia sẻ.

Tại quận Thanh Xuân, trường mầm non Nhân Chính, Phương Liệt, Khương Đình, Thanh Xuân Bắc cũng phải áp dụng bốc thăm vì số lượng các cháu có hộ khẩu thường trú đông hơn chỉ tiêu tuyển sinh.

Ở các quận, huyện có đông người ngoại tỉnh có đăng kí hộ khẩu KT3, nhu cầu tăng trường tăng lớp từ cấp mẫu giáo đến THCS đang là vấn đề nóng đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và UBND TP Hà Nội. Các cháu nhỏ ở bậc mẫu giáo tìm được trường là may. Cũng có nhiều đôi vợ chồng trẻ phải nhờ sự hỗ trợ từ bên nội, ngoại từ quê ra trông cháu để giảm đi một phần chi phí.

Các trường tiểu học và THCS ở các quận Cầu Giấy, Thanh  Xuân... đều quá tải số lượng học sinh trong mỗi lớp do tiếp nhận nhiều học sinh có hộ khẩu KT3.

Đối với những gia đình có con nhỏ vào cấp tiểu học hoặc THCS nếu gia đình nào có thu nhập tương đối hoặc có quan hệ anh em, họ hàng thì thường tìm trường học cho con ở các trường công lập, tiện trên đường đi làm của bố hoặc mẹ để có điều kiện đưa đón. Những gia đình nào không có điều kiện xin vào trường công lập phải học trường phổ thông tư thục, thì phải chấp nhận chi phí học rất cao, thậm chí lương của bố hoặc mẹ cũng chi đủ cho một suất học. Nhìn chung cuộc chạy đua trường trái tuyến cho con là một đoạn trường đầy vất vả. Bố mẹ phải khai thác nhiều mối quan hệ, phải chấp nhận chi phí, nhiều khi hết cả chục triệu đồng cho một suất học trái tuyến.

Việc gia tăng dân số đột ngột đã tạo nên áp lực lớn đối với hệ thống giáo dục phổ thông của Hà Nội. Nhiều tổ chức và cá nhân ở các quận huyện nhân cơ hội này đã mở nhiều cơ sở giáo dục tư thục từ bậc mầm non đến THPT. Đành rằng chất lượng giáo dục ở các trường tư thục được đánh giá tương đối tốt, song chi phí cho việc học ở đó cũng khiến cho nhiều gia đình trẻ mất cơ hội tích lũy. Mặt tích cực của giáo dục tư thục là góp phần chia sẻ gánh nặng cho giáo dục công lập nhưng trong đó hàm chứa cả bản chất kinh doanh.

Nhằm giảm tải cho trẻ mầm non đúng tuyến và những đứa trẻ thuộc diện KT3, UBND quận Thanh Xuân đã xây thêm 3 trường mầm non công lập mới và tiếp tục mở rộng, xây mới một số trường tiểu học và THCS. Mong rằng các quận huyện khác cũng quyết tâm làm được như quận Thanh Xuân để góp phần giảm tải về áp lực trên địa bàn, đồng thời tạo điều kiện cho các gia đình trẻ ổn định và yên tâm làm việc trên địa bàn.  

                                                                                                                                                                                                       Thế Lữ