Chiều 29/9, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cho ý kiến về nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực văn hóa, xã hội, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH (BHXH). Một trong những vấn đề được quan tâm là đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, trong đó có tài xế công nghệ.

Chính phủ đề xuất bổ sung người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số vào nhóm tham gia BHXH bắt buộc.

Không cứng nhắc tiêu chí “thu nhập ổn định, thường xuyên” với tài xế công nghệ

Góp ý, đại biểu Trần Thị Diệu Thủy (TPHCM) thống nhất với định hướng bổ sung người làm việc trên nền tảng số, trong đó có tài xế công nghệ, vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thủy (TPHCM). Ảnh: quochoi.vn

Song, theo đại biểu Thúy, quy định của dự thảo luật mới mang tính nguyên tắc, chưa xác định rõ tiêu chí nhận diện đối tượng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng, căn cứ đóng, phương thức đóng và cơ chế tổ chức thực hiện.

“Nếu tiếp tục quy định theo hướng người làm việc trên nền tảng số phải có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên thì có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau, đồng thời bỏ sót nhiều người lao động có hoạt động thực tế nhưng thu nhập biến động theo ngày, tháng hoặc mùa vụ”, bà Thúy nêu quan điểm.

Từ đó, bà góp ý bổ sung định nghĩa khái niệm “người làm việc trên nền tảng số”, cũng như xác định chủ thể có trách nhiệm đóng bảo hiểm và mối quan hệ với quy định về quan hệ lao động.

Đồng thời, theo đại biểu Thúy, cần bổ sung tiêu chí định lượng của “thu nhập ổn định, thường xuyên” để thuận lợi cho việc thực hiện, tránh sự mơ hồ khi triển khai thực tế cho lực lượng lao động trên nền tảng số.

“Thu nhập của tài xế công nghệ biến động theo thời gian hoạt động, nhu cầu thị trường, tình trạng sức khỏe, phương tiện và số lượng nền tảng mà tài xế tham gia. Đề nghị thay tiêu chí định tính bằng các tiêu chí có thể xác định, kiểm chứng và tổng hợp, như số ngày hoặc số giờ hoạt động trên nền tảng; số chuyến xe hoặc giao dịch đã hoàn thành; mức độ quản lý, điều phối và kiểm soát của doanh nghiệp nền tảng”, bà Thúy nói.

Đại biểu Lý Thị Lan (Tuyên Quang). Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu Lý Thị Lan (Tuyên Quang) cho rằng khi chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc đóng BHXH với các nhóm đối tượng trên, luật phải đủ rõ về đối tượng, thời điểm và căn cứ đóng.

Theo bà Lan, nhóm đối tượng này rất đa dạng khi có người làm thường xuyên, làm thời vụ, làm nhiều nền tảng cùng lúc. Nếu chỉ quy định tiêu chí “có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên” thì khi triển khai vẫn phải giải thích “thế nào là thường xuyên, thu nhập nào làm căn cứ đóng”…

Từ đó, đại biểu đề nghị xác định ngay trong luật các tiêu chí có tính nguyên tắc để nhận diện đối tượng; còn mức đóng, phương thức thu và lộ trình thực hiện thì giao cơ quan có thẩm quyền quy định.

Doanh nghiệp nền tảng công nghệ phải có trách nhiệm chia sẻ chi phí

Đại biểu cũng đề nghị quy định doanh nghiệp nền tảng có trách nhiệm cùng đóng BHXH, không để tài xế công nghệ tự chịu toàn bộ mức đóng như người tham gia BHXH tự nguyện.

Bởi, theo bà Thúy, doanh nghiệp nền tảng có quyền quyết định hoặc tác động đáng kể đến giá cước, tỷ lệ chiết khấu, phân bổ chuyến, xếp hạng, cơ chế thưởng - phạt và quyền duy trì tài khoản nên phải có trách nhiệm chia sẻ chi phí an sinh.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long). Ảnh: quochoi.vn

Chung mối quan tâm, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị trước khi quy định nghĩa vụ bắt buộc cần đánh giá cụ thể mức đóng, căn cứ đóng, phần trách nhiệm của người lao động và nền tảng cũng như chế độ được hưởng.

“Nếu người lao động phải tự gánh toàn bộ chi phí đóng bảo hiểm xã hội như một cá nhân kinh doanh độc lập, trong khi thu nhập thấp và biến động, thì nghĩa vụ đóng bắt buộc có thể trở thành rào cản đối với khả năng tham gia của chính nhóm đối tượng mà chính sách hướng tới”, ông Bình nói.

Ông đề nghị nghiên cứu cơ chế đóng linh hoạt và hỗ trợ phù hợp cho nhóm thu nhập thấp, đồng thời tránh đóng trùng khi người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc theo quan hệ lao động khác.

Đại biểu Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng) băn khoăn khi những người đang làm việc trên nền tảng số là nhóm đối tượng mới, lần đầu tiên xuất hiện trong các đối tượng lao động được pháp luật điều chỉnh.

Đại biểu Quốc hội Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng). Ảnh: quochoi.vn

Thực tế, nhóm lao động này đang trở thành phổ biến trên thị trường lao động và ngày càng đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, các hệ thống pháp luật về lao động, việc làm, BHXH và nhiều quy định về tiêu chuẩn lao động, an sinh xã hội khác chưa kịp thời điều chỉnh nhóm này, dẫn đến khoảng trống pháp lý trên thực tế.

“Khi xuất hiện một hình thái lao động mới, tất cả quan hệ về thu, chi, đóng, hưởng, cơ chế tạo lập quỹ phải được nghiên cứu, đánh giá tác động kỹ và hình thành cơ chế pháp lý mới khác với cơ chế truyền thống”, ông Đoan nói và đề nghị đánh giá tác động kỹ lưỡng, nghiên cứu kỹ nhóm đối tượng này.