Đại biểu Nguyễn Công Long (đoàn Đồng Nai). Ảnh: P.Thắng

Hội nghị Đại biểu Quốc hội chuyên trách, cho ý kiến một số vấn đề lớn tiếp thu, giải trình, chỉnh lý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), sáng ngày 30/8.

Thỏa thuận chuyển nhượng đất làm dự án nhà ở thương mại “phải cân nhắc”

Trình bày báo cáo một số vấn đề lớn tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho hay, vấn đề thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở thương mại hiện có 2 loại ý kiến khác nhau.

Loại ý kiến nhất giữ như Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 5 vào tháng 5 vừa qua.

Theo đó, nhà đầu tư được thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc sử dụng quyền sử dụng đất đang có đối với: đất ở hoặc đất ở và đất khác để thực hiện dự án nhà ở thương mại.

Ông Thanh cho hay, quy định như vậy là mở rộng hơn so với luật Nhà ở hiện hành khi được nhận thỏa thuận về quyền sử dụng đất không chỉ đối với đất ở mà còn đối với đất hỗn hợp có đất ở và đất khác.

Loại ý kiến thứ hai, quy định sửa đổi theo hướng chặt chẽ hơn phạm vi đất hỗn hợp thực hiện dự án nhà ở thương mại là đất ở và đất phi nông nghiệp không phải đất ở đã nộp tiền sử dụng đất hoặc nộp tiền thuê đất một lần.

“Quy định như vậy thu hẹp hơn quy định hiện hành với trường hợp nhà đầu tư sử dụng quyền sử dụng đất đang có, nhưng mở rộng hơn về trường hợp được thỏa thuận về nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở thương mại”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế nêu.

Cho ý kiến, đại biểu Nguyễn Công Long (đoàn Đồng Nai) cho rằng, mục đích của quy định này thực chất là cho phép doanh nghiệp thỏa thuận xây dựng nhà ở thương mại trên đất không phải đất ở.

Nhận định đây là nội dung “không phải mới”, theo ông Long, tại kỳ họp bất thường lần thứ nhất (tháng 1/2022), Chính phủ đã đề nghị sửa Luật Nhà ở theo hướng cho phép doanh nghiệp thỏa thuận xây dựng nhà ở thương mại trên đất không phải đất ở.

Thời điểm đó, khi giải trình tiếp thu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu rõ quan điểm “không bổ sung hình thức sử dụng đất không phải là đất ở để xây dựng nhà ở thương mại, tránh xảy ra trình trạng trục lợi chính sách, gây thất thoát ngân sách Nhà nước”.

“Từ đó đến nay không biết có chuyển biến gì lớn dẫn đến phải xới xáo lại vấn đề này?”, ông Long băn khoăn và đề nghị làm rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho hay, vấn đề thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở thương mại hiện có 2 loại ý kiến khác nhau. Ảnh: P.Thắng

Với 2 loại ý kiến được Ủy ban Kinh tế báo cáo, ông Long thấy đều “phải cân nhắc”. Bởi quy định thế này có thể xảy ra tình trạng các loại đất khác như đất danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử… vẫn có quyền thỏa thuận làm dự án thương mại thì rất nguy hiểm.

"Khai thác triệt để chênh lệch địa tô vẫn không làm được"

Theo ông Nguyễn Công Long, Nghị quyết 18 của Trung ương đã nêu rõ “tiếp tục thực hiện cơ chế tự thỏa thuận trong chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa người dân và doanh nghiệp trong dự án đô thị nhà ở thương mại”. Tuy nhiên, nếu vận dụng Nghị quyết 18 theo hướng cho doanh nghiệp thỏa thuận quyền sử dụng đất khác để kinh doanh dự án nhà ở thương mại thì rất nên cân nhắc.

“Không thể vận dụng theo kiểu thế này. Nghị quyết thì thuộc làu làu nhưng chỉ trích những câu mình cần. Quy định thế này thì doanh nghiệp, nhà đầu tư bất động sản có quyền mua hết đất nông nghiệp, đất rừng chuyển sang mục đích xây dự án nhà ở thương mại”, ông Long nhấn mạnh.

Đại biểu đoàn Đồng Nai nêu rõ, Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, để phát triển kinh tế - xã hội sẽ phải chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhưng đó là một sự đánh đổi vì mục đích lớn hơn.

Còn quy định về thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất thực hiện dự án nhà ở thương mại, theo ông Long, “chỉ thỏa mãn cho doanh nghiệp kinh doanh bất động sản”.

“Vấn đề khai thác triệt để chênh lệch địa tô vẫn không làm được. Rất khó đảm bảo”, ông Long lo ngại.

Thêm nữa, ông Long cho rằng, nếu quy định cho phép doanh nghiệp thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để xây dựng dự nhà ở thương mại sẽ tự mâu thuẫn trong chính Luật Đất đai. Vì nguyên tắc sử dụng đất quy định tại dự thảo luật là “việc sử dụng đất phải phù hợp với mục đích sử dụng, theo quy hoạch”.

“Bây giờ lại được quyền thỏa thuận để chuyển sang nhà ở thương mại thì có đúng nguyên tắc sử dụng đất không”, ông Long nêu.

Từ đó, ông Long đề nghị quy định chặt chẽ doanh nghiệp chỉ được thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để xây dựng nhà ở thương mại theo đúng mục đích sử dụng và quy hoạch đất.