Chiều 15/7, đã diễn ra Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển" do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu chỉ đạo.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thùy Linh

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nhiều chủ trương lớn của Đảng đã được thể chế hóa; nhiều luật, nghị định và cơ chế, chính sách mới được ban hành, tạo nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện để thúc đẩy phát triển.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, mục tiêu của hội nghị là hướng tới cùng các bộ, ngành, địa phương chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực thi với tinh thần quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả, đưa chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo ra những kết quả thực chất.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung trao đổi 4 nội dung trọng tâm liên quan đến hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thể chế phải trở thành động lực phát triển

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh đất nước đang đứng trước thời khắc có ý nghĩa lịch sử, đặt ra yêu cầu hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia giàu mạnh, hùng cường, có thu nhập cao.

Để đạt mục tiêu đó, Việt Nam phải duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số trong giai đoạn tới, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng đã đóng góp quan trọng trong thời gian qua, nhưng để tạo nên bước phát triển đột phá, Đảng và Nhà nước đã xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Nhấn mạnh quyết tâm ưu tiên nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó Thủ tướng cho biết, mặc dù đất nước còn nhiều khó khăn, Chính phủ vẫn bố trí khoảng 103.000 tỷ đồng, tương đương 3% tổng chi ngân sách Nhà nước, cho lĩnh vực này.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 18.000 tỷ đồng chưa thể phân bổ do thiếu các nhiệm vụ, đề án cụ thể. Theo Phó Thủ tướng, điều đó cho thấy cần chủ động xây dựng nhiệm vụ, tổ chức thực hiện hiệu quả để đưa nguồn lực vào cuộc sống.

Ông đề nghị hội nghị thống nhất cao về nhận thức và hành động, quyết tâm triển khai các nhiệm vụ với những kết quả cụ thể, thực chất. KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là một lĩnh vực phát triển mà phải trở thành thước đo hiệu quả của quá trình phát triển.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã dự và phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thùy Linh

Thước đo đó không nằm trên giấy tờ mà được thể hiện bằng năng lực làm chủ công nghệ, số lượng sản phẩm được thương mại hóa, số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo được hình thành và phát triển.

Quan trọng hơn, cần lượng hóa được mức độ đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với tăng trưởng kinh tế, qua đó khẳng định vai trò là động lực then chốt trong tiến trình phát triển đất nước, ông nhấn mạnh.

Liên kết "4 nhà", đẩy nhanh giải ngân nguồn lực cho khoa học, công nghệ

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị 4 chủ thể quan trọng nhất của hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng hành động với quyết tâm cao hơn, trách nhiệm lớn hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn.

Thứ nhất, đối với Nhà nước, cần tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Thứ hai, đội ngũ các nhà khoa học tiếp tục phát huy tinh thần sáng tạo, khát vọng cống hiến, chủ động tham gia giải quyết những bài toán lớn của quốc gia.

Thứ ba, đối với các viện nghiên cứu, các trường học, cần chủ động xây dựng mô hình đổi mới sáng tạo gắn liền với nhu cầu thực tiễn của xã hội, tăng cường chất lượng nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và thương mại hóa các sản phẩm trí tuệ.

Thứ tư, đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần mạnh dạn đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, chủ động đổi mới công nghệ, tích cực đặt hàng các viện nghiên cứu, trường đại học và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Theo Phó Thủ tướng, đầu tư cho khoa học công nghệ là đầu tư cho tương lai, nhưng nếu nguồn lực đã được bố trí mà không được đưa vào cuộc sống kịp thời thì sẽ làm mất đi cơ hội phát triển ngay trong hiện tại.

"Mỗi đồng vốn chậm giải ngân không chỉ là một khoản kinh phí chưa được sử dụng, mà còn là một công nghệ chậm được nghiên cứu, một sản phẩm chậm được hình thành, một doanh nghiệp chậm có cơ hội đổi mới và một động lực tăng trưởng bị bỏ lỡ", ông nói.

Phó Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận việc sử dụng nguồn vốn trong lĩnh vực này chưa hiệu quả như mong muốn.

Vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là khắc phục triệt để những khó khăn, bất cập này, coi tiến độ, kết quả giải ngân là một trong những thước đo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ông nhấn mạnh.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Thùy Linh

Phó Thủ tướng đề nghị các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xem đây là trách nhiệm trọng tâm đến cuối năm, quyết tâm phấn đấu giải ngân hết nguồn vốn trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Phó Thủ tướng giao Bộ KH&CN chủ trì, phối hợp với các cơ quan nghiên cứu xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để kịp thời biểu dương những nơi làm tốt, đồng thời nhắc nhở, chấn chỉnh những nơi thực hiện chưa nghiêm.

Ông nhấn mạnh, sau hội nghị này, mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có thêm một kế hoạch hành động cụ thể; mỗi nhà khoa học có thêm một công trình nghiên cứu đột phá; mỗi doanh nghiệp có thêm một quyết tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ. Thành công của hội nghị không nằm ở số lượng bài tham luận mà phải được đo lường bằng thực tiễn.

"Chúng ta quyết tâm cùng nhau xây dựng một môi trường mà ở đó thể chế không còn là rào cản mà thực sự là lợi thế cạnh tranh. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ đưa đất nước ta bước vào một kỷ nguyên mới phát triển phồn vinh", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng bày tỏ kỳ vọng.