Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành. Ảnh: Đức Tuân

Ngày 4/6, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố thiên tai, tìm kiếm cứu nạn chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2021.

Hội nghị đã diễn ra trong bối cảnh cả nước bắt đầu vào mùa mưa bão khi Biển Đông xuất hiện cơn bão số đầu tiên (bão số 1) trong năm 2021 với tên quốc tế Choi-wan.

Thiên tai diễn ra dồn dập, đặc biệt khốc liệt...

Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai Trần Quang Hoài, Tổng Cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cho biết, năm 2020, ở nước ta, thiên tai diễn ra dồn dập, đặc biệt khốc liệt, vượt mức lịch sử trên nhiều vùng miền cả nước.

Thiên tai đã làm 357 người chết và mất tích, tổng thiệt hại về kinh tế gần 40.000 tỷ đồng.

Do hậu quả của thiên tai để lại rất nặng nề, nhất là khu vực miền Trung, bên cạnh những nỗ lực của toàn xã hội nhanh chóng ổn định đời sống, khôi phục sản xuất và phục hồi tái thiết sau thiên tai song bộc lộ nhiều tồn tại. Đơn cử, hoạt động quyên góp cứu trợ tự phát gây dư luận trái chiều, sự quan tâm giải quyết các vấn đề sau thiên tai còn hạn chế…

Với năm 2021, theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, dự báo số lượng bão, áp thấp trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng đến nước ta có xu hướng tương đương so với trung bình nhiều năm (khoảng từ 12-14 cơn, ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền khoảng từ 5-7 cơn).

Khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng không gay gắt và kéo dài như năm 2020, song vẫn có khả năng sẽ xảy ra nắng nóng cục bộ với nhiệt độ cao nhất trong ngày có thể đạt mức xấp xỉ 41-42 độ C.

Tổng Cục trưởng Tổng cục Khí tượng Thủy văn Trần Hồng Thái cho biết, trong mùa mưa bão năm 2020, ngành khí tượng thủy văn đã cảnh báo sớm trước bão 5 ngày; dự báo, cảnh báo áp thấp nhiệt đới trước 3 ngày; dự báo trước 2-3 ngày đối với mưa lớn diện rộng với độ tin cậy trên 75%.

Dự báo, cảnh báo lũ quét, sạt lở đất trong những năm qua có nhiều cải tiến. “Do hạn chế về khoa học công nghệ, chúng ta chưa dự báo được lũ quét, sạt lở đất mà mới chỉ ở mức độ cảnh báo nguy cơ có khả năng xảy ra lũ quét ở một vùng hoặc một khu vực rộng”, ông Thái nói.

Theo ông Thái, cần ưu tiên bố trí đủ nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ cấp bách, lâu dài về lập bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét lớn.

Là tỉnh “nếm trải” 21 loại hình thiên tai, trừ mỗi sóng thần, lãnh đạo tỉnh Thanh Hoá đề nghị, tăng cường tính chuyên nghiệp cho lực lượng phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, đầu tư mua sắm các trang thiết bị chuyên dụng; nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo thiên tai.

Cùng quan điểm, theo lãnh đạo tỉnh Quảng Nam, cần rút ngắn thời gian cảnh báo lũ, sạt lở và có app (ứng dụng) trên điện thoại để cảnh báo thiên tai “mưa như vậy thì ngập lụt bao nhiêu, lũ như thế nào”.

Bảo vệ tài sản, tính mạng của người dân đặt lên hàng đầu 

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành nhận định, thiên tai, biến đổi khí hậu, nước biển dâng đã tác động rất lớn, ảnh hưởng tới tình hình kinh tế xã hội, đời sống của nhân dân.

Toàn cảnh hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2021. Ảnh: Đ.X

Nhắc lại con số thiệt hại do thiên tai trong năm 2020, lãnh đạo Chính phủ lưu ý, xu thế về biến đổi khí hậu diễn ra nhanh và phức tạp, nguy cơ xảy ra thiên tai ngày càng gia tăng, bất thường. Vì vậy, phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai trong thời gian tới cần phải được quan tâm toàn diện hơn.

“Trong điều kiện chúng ta vừa phòng, chống dịch COVID-19 mà trường hợp bão xảy ra thì phòng, chống bão đặt ra như thế nào?”, Phó Thủ tướng nêu vấn đề và yêu cầu, các địa phương phải chủ động chuẩn bị kịch bản ứng phó cho tình huống này khi năm nay, nước ta sẽ phải hứng chịu 5-7 cơn bão vào đất liền.

“Tuyệt đối không được chủ quan”, Phó Thủ tướng nêu rõ. Theo đó, các cơ quan Trung ương, cần tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, theo dõi, giám sát thiên tai, bảo đảm kịp thời, chính xác.

Các lực lượng làm công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai từ Trung ương tới địa phương ưu tiên bố trí ngân sách, tập trung xử lý dứt điểm các công trình trọng điểm về đê điều, nhất là các tuyến đê xung yếu, các công trình chống sạt lở bờ sông, bờ biển; xây dựng bản đồ phân bổ dân cư ở các khu vực có nguy cơ.

Cùng với đó, ưu tiên cho nghiên cứu, đầu tư trang thiết bị, công nghệ quan trắc, theo dõi, giám sát…

“Nếu một khu vực bị chia cắt do mưa bão mà chúng ta cứ tiến thẳng vào, như đợt vừa rồi bị sạt lở thì rất nguy hiểm. Nhưng có những thiết bị có thể giúp quan sát từ xa, để có thể tránh những trường hợp thiệt hại đáng tiếc”, Phó Thủ tướng lấy ví dụ và cho rằng, đầu tư trang thiết bị không chỉ cho dự báo mà trong quá trình cứu hộ, cứu nạn rất quan trọng.

Lãnh đạo Chính phủ đặc biệt lưu ý, với tình huống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn cụ thể phải theo dõi thật chặt chẽ diễn biến, dự báo đúng tình hình, chỉ đạo ứng phó kịp thời để bảo vệ tài sản, tính mạng của người dân. “Phải lấy sự an toàn của người dân làm thước đo cho kết quả hoạt động của phòng, chống thiên tai”, Phó Thủ tướng nói.

Tại hội nghị, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn giữ vai trò cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, chịu trách nhiệm điều phối chung.

Cục Cứu hộ, cứu nạn, Bộ Quốc phòng là cơ quan thường trực của Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn giữ vai trò tham mưu để điều động lực lượng, phương tiện, trong đó xác định lực lượng quân đội là lực lượng chủ công tuyến đầu khi có tình huống xảy ra.

Bộ Công an sẵn sàng huy động lực lượng tham gia ứng phó. Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện tốt công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, bảo đảm kịp thời, chính xác….