Sáng 20/8, Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Một trong những định hướng lớn là không tiếp tục quy định tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao, bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện.

Bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện

Trình bày báo cáo tóm tắt tờ trình, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự dựa trên các chủ trương, quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức, bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. Ảnh: P.Thắng

Theo đó, dự thảo luật không tiếp tục quy định tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao.

Với Công an nhân dân, dự thảo bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện, nhằm phù hợp mô hình tổ chức bộ máy mới của cơ quan điều tra của Công an nhân dân.

Đồng thời, bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an.

Với Quân đội nhân dân, dự thảo bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Quốc phòng.

Tương ứng với sự điều chỉnh nêu trên, dự thảo luật bổ sung quy định để chuyển thẩm quyền của cơ quan điều tra của Viện KSND Tối cao cho cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân.

Một nội dung khác, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, đã sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh theo hướng được tiến hành điều tra các vụ án hình sự quy định tại các chương từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật Hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của TAND.

Ngoài ra, để bảo đảm sự linh hoạt, tính thống nhất, toàn diện trong việc thực hiện thẩm quyền điều tra vụ án, dự thảo giao Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong hệ thống quản lý.

Có giải pháp khắc phục khó khăn khi không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành đề xuất bỏ cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện và không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra VKSND Tối cao.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu đề xuất các giải pháp để khắc phục những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh khi thực hiện các thay đổi này trên thực tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: QH

Về nội dung đề xuất “bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Quân đội nhân dân”, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định cụ thể về tổ chức bộ máy cơ quan điều tra của Công an nhân dân và tổ chức bộ máy cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân trong luật.

Điều này nhằm bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, phù hợp quy định của Luật tổ chức Quốc hội và đồng bộ với Luật tổ chức VKSND, Luật tổ chức TAND.

Về thẩm quyền của từng cơ quan điều tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với đề xuất chuyển thẩm quyền của cơ quan điều tra VKSND Tối cao cho cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân; cùng đó là đề xuất về thẩm quyền của cơ quan cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh.

Cơ quan thẩm tra cũng cơ bản nhất trí với việc sửa đổi các quy định có liên quan về tên gọi, tổ chức bộ máy của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (hải quan, kiểm lâm và kiểm ngư) bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức và tên gọi mới sau khi tiến hành sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Tuy nhiên, về việc bỏ thẩm quyền điều tra toàn bộ vụ án hình sự trong thời hạn 1 tháng của các cơ quan nêu trên, theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cần được lấy ý kiến các bộ, ngành có liên quan, bảo đảm phù hợp thực tiễn và đồng bộ, thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi).

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ 2 và dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027.