Chiều 22/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Góp ý, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) đề cập việc thể chế hóa chính sách tiền lương và an sinh xã hội trong quy định thu, chi ngân sách.

Không để chi tiền lương ở thứ tự ưu tiên sau cùng

Theo đại biểu Quốc hội, Nghị quyết số 27 của Trung ương đã xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cho cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

“Mặc dù vậy, việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo Luật còn một số điểm chưa đồng bộ”, ông Vũ nêu.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị). Ảnh: QH

Minh chứng, ông Vũ đề cập đến Điều 9 dự thảo luật quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách, nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Điểm c khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính.

Điều 62 dự thảo luật cũng chỉ coi chi tiền lương là khoản “không thể trì hoãn” trong cơ chế tạm cấp đầu năm. “Đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách chủ động”, ông Vũ nói.

Ông cũng đưa ra việc áp dụng pháp luật trên thực tiễn. Cụ thể, theo quy định tại Nghị định số 161/2026, mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng. Theo đó, công chức loại A1 (bậc 1, hệ số 2,34) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng.

Ở khu vực tư nhân, theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định số 293/2025, mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng.

“Các số liệu trên cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và tư đều đang chịu áp lực lớn, nhất là tại các địa bàn đô thị lớn”, ông Vũ nhận định.

Từ những căn cứ pháp lý và thực tiễn, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công; đồng thời nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương tại Bộ luật Lao động đối với khu vực tư.

Việc sửa đổi này, theo ông Nguyễn Khánh Vũ, nhằm bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững.

Đại biểu Quốc hội Quảng Trị cũng đề nghị sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 70 theo hướng điều chỉnh nâng thứ tự ưu tiên của việc bổ sung nguồn thực hiện chính sách tiền lương trong phương án sử dụng nguồn tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước, chứ không để “chi tiền lương ở thứ tự sau cùng như dự luật”.

Cần có “mức sàn” chi thường xuyên cho cấp xã

Nội dung khác, ông Nguyễn Khánh Vũ đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung quy định “khung tối thiểu” về chi thường xuyên để áp dụng thống nhất trong toàn quốc.

Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: QH

Theo quy định của dự thảo luật, chi thường xuyên là khoản chi bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và tổ chức chính trị.

Ông Vũ cho rằng khoản chi thường xuyên là điều kiện vận hành tối thiểu của hệ thống chính trị cơ sở, mang tính thống nhất toàn quốc, không phải khoản chi đặc thù của từng địa phương như chi đầu tư phát triển.

Nếu để cấp tỉnh hoàn toàn tự quyết định định mức phân bổ chi thường xuyên sẽ dẫn đến thực trạng các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách phải xây dựng định mức phân bổ cho cấp xã thấp hơn so với các tỉnh, thành phố có nguồn thu dồi dào. Điều này, theo đại biểu Vũ, sẽ tạo ra sự mất bình đẳng về điều kiện bảo đảm vận hành bộ máy hành chính công ở cấp cơ sở.

Vì vậy, ông đề nghị luật giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành khung nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ chi thường xuyên tối thiểu (mức sàn) áp dụng thống nhất cho cấp xã trên toàn quốc, có quy định hệ số điều chỉnh đối với các xã thuộc khu vực đặc thù.

Cùng với đó, theo đại biểu, cần quy định rõ HĐND cấp tỉnh căn cứ khung quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để cụ thể hóa định mức phân bổ cho từng đơn vị hành chính cấp xã thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm không phân bổ thấp hơn mức sàn do Trung ương quy định, kể cả đối với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách.

Phân quyền chỉ thực chất khi quyền, nguồn lực và trách nhiệm được thiết kế đồng thời

Dự thảo luật đã quy định nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và yêu cầu xác định nguồn tài chính khi phát sinh chính sách làm tăng chi.

Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (TPHCM). Ảnh: QH

Đồng tình với những quy định này, đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (TPHCM) nhấn mạnh, khi một luật hoặc nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hoặc cơ chế, chính sách đặc thù cho địa phương thì nguồn lực để thực hiện phải được xác định ngay trong quá trình thiết kế chính sách.

Theo đại biểu, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nhiều luật đang tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, nếu thẩm quyền được giao trước nhưng nguồn lực xử lý sau thì rất dễ xuất hiện tình trạng “có thẩm quyền nhưng không đủ điều kiện để thực hiện”.

Vì vậy, ông Nhân đề nghị bổ sung tại Điều 10 dự thảo luật nguyên tắc khi luật, nghị quyết của Quốc hội giao thêm nhiệm vụ, quyền hạn hoặc cơ chế, chính sách đặc thù cho chính quyền địa phương thì phải đồng thời xác định rõ nguồn tài chính, nhiệm vụ chi và cơ chế ngân sách bảo đảm thực hiện.

Ông Nhân cho rằng, đây không chỉ là nguyên tắc phân cấp ngân sách mà còn là yêu cầu đối với chính quá trình xây dựng luật: không nên trao thêm thẩm quyền trước rồi sau đó mới xử lý bài toán tài chính.

“Phân quyền chỉ thực chất khi quyền, nguồn lực và trách nhiệm được thiết kế đồng thời”, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh.