Cục Hải quan hỏa tốc kiến nghị gỡ "nút thắt" kiểm tra an toàn thực phẩm hàng nhập khẩu. Ảnh: HL

Ngày 4/2/2026, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã đồng loạt phát đi các Công văn số 8881/CHQ-GSQL và 8882/CHQ-GSQL gửi tới Cục Chăn nuôi và Thú y cùng các bộ quản lý chuyên ngành (Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Động thái này diễn ra trong bối cảnh việc thông quan hàng hóa tại các cửa khẩu đang gặp khó khăn lớn do những thay đổi trong cơ chế quản lý an toàn thực phẩm (ATTP).

Theo Cục Hải quan, ngày 26/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên, văn bản mới không có quy định chuyển tiếp về thủ tục kiểm tra ATTP đối với các lô hàng sản phẩm động vật, thủy sản nhập khẩu làm thực phẩm.

Thực tế này dẫn đến tình trạng nhiều lô hàng dù đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch nhưng chưa thể hoàn thành thủ tục kiểm tra Nhà nước về ATTP để thông quan, gây ách tắc tại cửa khẩu.

Để giải quyết tình huống cấp bách, Cục Hải quan đề nghị Cục Chăn nuôi và Thú y xem xét hướng dẫn thực hiện theo cơ chế cũ (tại Công văn số 358/TY-KD năm 2019). Cụ thể, cơ quan Hải quan đề xuất cho phép thông quan các lô hàng dựa trên Giấy chứng nhận kiểm dịch nhập khẩu do cơ quan kiểm dịch cấp nhằm giảm chi phí và giải tỏa ùn tắc.

Bên cạnh thực phẩm, Cục Hải quan cũng ghi nhận vướng mắc đối với nhóm hàng dụng cụ, bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (như nồi, chảo, bao gói...).

Theo phản ánh từ các Chi cục Hải quan khu vực và doanh nghiệp, Nghị định 46/2026/NĐ-CP phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP đối với nhóm hàng này cho các Bộ Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường. Tuy nhiên, các bộ hiện chưa ban hành Thông tư hướng dẫn thi hành Nghị định mới. Nếu thực hiện cứng nhắc theo Nghị định, tất cả các loại bao bì, dụng cụ (kể cả nồi, vỏ lon nhôm, đồ kim loại...) đều phải kiểm tra ATTP, khác với quy định trước đây chỉ tập trung vào một số nhóm nhựa và cao su.

Cục Hải quan nhận định rằng các mặt hàng như bát đĩa, xoong chảo bằng thép hay bình giữ nhiệt không phải là thực phẩm, không được tiêu dùng trực tiếp và có mức độ rủi ro thấp hơn nhiều so với thực phẩm. Việc yêu cầu kiểm tra tràn lan các mặt hàng này sẽ gây lãng phí nguồn lực xã hội và khó khăn cho doanh nghiệp.

Do đó, Cục Hải quan đề nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm có ý kiến về việc các mặt hàng không thuộc danh mục phải kiểm tra trước đây thì hiện nay có bắt buộc phải kiểm tra hay không trong thời gian chờ văn bản hướng dẫn.

Các kiến nghị trên nhằm mục đích hỗ trợ doanh nghiệp và thống nhất hướng dẫn cho các Chi cục Hải quan khu vực thực hiện.