Trong bộ máy hành chính nhà nước, cán bộ tiếp công dân là lực lượng trực tiếp “đứng mũi chịu sào”, thay mặt cơ quan nhà nước lắng nghe, tiếp nhận những bức xúc, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của người dân. Chất lượng công tác tiếp công dân không chỉ phản ánh năng lực quản lý nhà nước, mà còn là thước đo niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy hành chính nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ làm công tác này vẫn còn nhiều bất cập, chưa tương xứng với tính chất đặc thù, áp lực và trách nhiệm được giao, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ thường xuyên trực tiếp phối hợp với các địa phương tiếp công dân. Ảnh: Bảo Anh

Áp lực gia tăng đối với công tác tiếp công dân

Số liệu của ngành Thanh tra cho thấy, năm 2025, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tiếp tục đối mặt với áp lực rất lớn. Trong năm, có hơn 348 nghìn lượt người đến cơ quan hành chính nhà nước khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh (tăng 4% so với năm 2024), với hơn 394 nghìn người được tiếp (tăng 11,5%) liên quan đến hơn 294 nghìn vụ việc (tăng 3,2%). Đáng chú ý, số đoàn đông người tăng 77,4% so với năm trước.

Trụ sở tiếp công dân Trung ương ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã tiếp 3.042 lượt, với 7.096 người được tiếp về 3.011 vụ việc, trong đó có 375 đoàn đông người. Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ thường xuyên cùng lãnh đạo địa phương tiếp dân để giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện vượt cấp. Các bộ, ngành đã tiếp hơn 41 nghìn lượt, trong khi các địa phương tiếp tới hơn 303 nghìn lượt, với 3.898 đoàn đông người.

Những con số này cho thấy, trọng tâm áp lực của công tác tiếp công dân đang dồn về địa phương, đặc biệt là cấp cơ sở - nơi trực tiếp tiếp xúc, đối thoại, giải thích, tháo gỡ mâu thuẫn từ sớm, từ xa.

Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng chủ trì buổi tiếp công dân. Ảnh: Hoàng Nam

Vai trò đặc thù nhưng chính sách còn chưa "theo kịp"

Về mặt pháp lý, công tác tiếp công dân và chế độ, chính sách đối với cán bộ tiếp công dân đã được Nhà nước quan tâm, quy định tương đối đầy đủ trong Luật Tiếp công dân năm 2013, Nghị định số 64/2014/NĐ-CP, Thông tư số 320/2016/TT-BTC. Theo đó, cán bộ tiếp công dân được hưởng chế độ bồi dưỡng theo ngày làm việc (theo mức từ 50.000 -150.000đ), được trang bị trang phục, được bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào nội dung và mức độ đãi ngộ hiện nay, có thể thấy chính sách đối với cán bộ tiếp công dân vẫn mang tính hỗ trợ hành chính, chưa thực sự phản ánh đầy đủ tính chất đặc thù, phức tạp và áp lực cao của công việc này. Mức bồi dưỡng theo quy định hiện hành, dù có sự phân biệt giữa Trung ương và địa phương, về cơ bản vẫn được tính theo ngày công, với mức chi không lớn, chưa tương xứng với trách nhiệm và rủi ro nghề nghiệp mà cán bộ tiếp công dân thường xuyên phải đối mặt.

Trong khi đó, thực tiễn cho thấy, cán bộ tiếp công dân là lực lượng trực tiếp tiếp xúc với vấn đề “nóng”, tâm lý bức xúc, thậm chí căng thẳng của người khiếu nại, tố cáo. Không ít trường hợp phải xử lý các vụ việc kéo dài, phức tạp, đông người; phải hướng dẫn, giải thích pháp luật trong điều kiện áp lực cao, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng lớn đến tâm lý và sức khỏe. Đây là những yếu tố đặc thù mà chính sách hiện hành chưa có cơ chế bù đắp tương xứng.

Một buổi tiếp công dân tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Thu Huyền

Cần đánh giá toàn diện chính sách đối với cán bộ tiếp công dân

Hiện nay, chính sách đối với cán bộ tiếp dân chưa gắn với vị trí việc làm và yêu cầu năng lực. Luật Tiếp công dân quy định khá rõ tiêu chuẩn đối với người làm công tác tiếp công dân, từ phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ đến trình độ pháp luật, kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống. Tuy nhiên, các chế độ đãi ngộ hiện hành chưa tạo ra sự khác biệt đủ lớn để thu hút và giữ chân những cán bộ có trình độ, kinh nghiệm, bản lĩnh đảm nhiệm công việc này lâu dài.

Đáng chú ý, chính sách hiện nay cũng chưa hình thành được lộ trình nghề nghiệp rõ ràng cho cán bộ tiếp công dân. Các quy định chủ yếu mới dừng lại ở bồi dưỡng theo ngày làm việc, trong khi các yếu tố mang tính động viên dài hạn như cơ chế đào tạo chuyên sâu, phát triển nghề nghiệp, ghi nhận thâm niên công tác hoặc phụ cấp đặc thù chưa được thiết kế đồng bộ. Điều này phần nào khiến công tác tiếp công dân chưa thực sự trở thành một lĩnh vực chuyên sâu, có sức hấp dẫn đối với đội ngũ cán bộ có năng lực.

Thực tiễn cũng cho thấy, chất lượng cán bộ tiếp công dân quyết định trực tiếp đến hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, từ đó tác động đến ổn định xã hội và niềm tin của Nhân dân. Việc quan tâm, hoàn thiện chính sách đối với đội ngũ này không chỉ là vấn đề chế độ, mà là đầu tư cho hiệu quả quản trị nhà nước.

Trong bối cảnh mới, đã đến lúc cần đánh giá toàn diện chính sách đối với cán bộ tiếp công dân, nhất là ở cấp xã, để có điều chỉnh phù hợp với yêu cầu của mô hình chính quyền 2 cấp. Sự đãi ngộ thỏa đáng, công bằng và hợp lý sẽ là cơ sở quan trọng để thu hút, giữ chân và phát huy những cán bộ có năng lực, bản lĩnh, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong tình hình mới.