Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Thực tiễn đặt ra yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong thanh tra khoáng sản

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các dự án đầu tư xây dựng, nhu cầu về đất, đá, cát làm vật liệu xây dựng tăng cao. Hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn diễn ra sôi động, kéo theo nhiều vấn đề phức tạp trong công tác quản lý như: Chấp hành quy hoạch, cấp phép khai thác; quản lý ranh giới mỏ; thực hiện các quy định về đất đai, môi trường; kê khai sản lượng và nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc kiểm tra hồ sơ hành chính mà thiếu đối chiếu thực địa, thiếu phân tích số liệu tài chính – kế toán thì khó có thể phát hiện đầy đủ bản chất vi phạm. Điều này đòi hỏi hoạt động thanh tra khoáng sản phải được thực hiện theo hướng toàn diện, chuyên sâu, gắn giữa pháp lý – kỹ thuật – tài chính.

Xuất phát từ yêu cầu đó, sáng kiến “Một số kinh nghiệm qua thanh tra chuyên đề công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng” đã hệ thống hóa những nội dung trọng tâm cần chú ý khi tổ chức thanh tra lĩnh vực khoáng sản.

Theo đó, việc thanh tra cần được triển khai đồng bộ qua các khâu: Thu thập, rà soát hồ sơ pháp lý; kiểm tra thực địa khu vực khai thác; đối chiếu số liệu trạm cân, sổ sách kế toán với sản lượng kê khai; áp dụng tỷ lệ quy đổi khoáng sản theo quy định để xác định chính xác nghĩa vụ thuế, phí phát sinh. Cách làm này giúp Đoàn thanh tra không chỉ phát hiện vi phạm đơn lẻ mà còn đánh giá được mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp và trách nhiệm quản lý của cơ quan Nhà nước có liên quan.

Góp phần chống thất thu ngân sách, nâng cao kỷ cương pháp luật

Việc áp dụng các kinh nghiệm rút ra từ thanh tra chuyên đề đã mang lại hiệu quả rõ nét. Qua thanh tra, nhiều tồn tại trong quản lý, khai thác khoáng sản được phát hiện và kiến nghị chấn chỉnh kịp thời; đồng thời xác định, thu hồi cho ngân sách Nhà nước các khoản thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường kê khai chưa đầy đủ hoặc áp dụng chưa đúng quy định.

Quan trọng hơn, hoạt động thanh tra đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản; từng bước hình thành thói quen tự giác kê khai, tự giác nộp thuế, hạn chế tình trạng lợi dụng kẽ hở trong cơ chế quản lý để trốn tránh nghĩa vụ tài chính.

Không chỉ mang lại kết quả trực tiếp cho từng cuộc thanh tra, sáng kiến còn có ý nghĩa lâu dài trong việc nâng cao chất lượng công tác thanh tra khoáng sản nói chung. Các kinh nghiệm được tổng kết có thể vận dụng linh hoạt trong nhiều địa phương, nhiều loại hình khai thác khoáng sản khác nhau, góp phần hoàn thiện phương pháp thanh tra theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả.

Trong bối cảnh yêu cầu quản lý chặt chẽ tài nguyên khoáng sản ngày càng được đặt ra cao hơn, việc phát huy vai trò thanh tra, kịp thời tổng kết và nhân rộng những cách làm hay từ thực tiễn là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ tài nguyên, môi trường và bảo đảm nguồn thu cho ngân sách.