Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam tại Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Việt Nam 2017 (TechFest 2017). Ảnh: Trần Quý

Khởi nghiệp đang là xu hướng được nhiều bạn trẻ hướng đến, nhưng do chưa hiểu đúng về dự án khởi nghiệp nên nhiều doanh nghiệp (DN) trẻ đã thất bại. Theo ông Đặng Đức Thành, Chủ nhiệm Câu lạc bộ các nhà kinh tế và là thành viên Ban Lãnh đạo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhiều người nghĩ rằng, khởi nghiệp có thể bắt đầu ngay bằng việc sở hữu một ý tưởng, nhưng thực tế chỉ như vậy thì chưa đủ.

Để khởi nghiệp, cá nhân ấy cần phải hội tụ đủ một loạt yếu tố, bao gồm: Công nghệ, đội ngũ, kế hoạch, nguồn vốn, cũng như những kiến thức về quản trị DN và quy định pháp luật về DN.

Bởi lẽ, nếu ý tưởng được phát triển một cách bài bản, ngẫu hứng mà không có kế hoạch cụ thể, theo lộ trình thì chắc chắn, dự án ấy sẽ thất bại hoặc không đạt được sự thành công như kỳ vọng.

Bên cạnh đó, khởi nghiệp không phải lúc nào cũng đi theo đúng lộ trình như kỳ vọng, nên đòi hỏi người làm khởi nghiệp phải luôn chuẩn bị sẵn sàng, đầy đủ nguồn lực để đối phó với các tình huống có thể xảy ra; tránh tình trạng “chết yểu” trước ngưỡng cửa thành công.

Trao giải cho các Startups đoạt giải. Ảnh: Trần Quý

Thực tế đã chứng minh điều đó, không ít Startup vào cuộc với khí thế “tưng bừng”, song “tuổi thọ” của DN chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Nguyên nhân thất bại được các chuyên gia chỉ ra như: Không lập kế hoạch kinh doanh cụ thể; chọn sai địa điểm kinh doanh; không chuẩn bị đủ vốn; quản lý không hiệu quả; mở rộng phát triển quá nhanh; nhân sự không "chất lượng", chưa đủ mạnh;không xác định đúng và không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng; chọn sai đối tác để khởi nghiệp; chưa biết cách tiếp thị, quảng bá thương hiệu đến khách hàng; chi tiêu quá tay…

Theo số liệu của Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong năm 2017, tổng số DN thành lập mới và DN quay trở lại hoạt động của cả nước là 153.307 DN, trong đó có 126.859 DN thành lập mới và 26.448 DN quay trở lại hoạt động.

Số DN đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn của cả nước là 21.684 DN, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2016. Số DN tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể của cả nước là 38.869 DN; Số DN hoàn tất thủ tục giải thể trong năm 2017 của cả nước là 12.113 DN.

Để DN phát triển, trước hết phải có kế hoạch cụ thể, khoa học trong khâu chọn lựa nhân sự và sắp xếp công việc sao cho phù hợp nhất và đạt hiệu quả cao nhất; sản phẩm phải hướng đến đúng đối tượng tiêu dùng; bên cạnh đó phải có kinh nghiệm thương trường.

Theo ông Thành, vốn cũng là yếu tố rất quan trọng, nếu có ít vốn thì làm nhỏ, nhiều vốn thì làm lớn hơn. Tuy nhiên, lớn hay nhỏ đều phải có phương pháp quản lí một cách khoa học. Cái bẫy thường gặp trong kinh doanh đó là công nợ, bởi khách hàng không phải 100% đều thanh toán đúng hạn cho công ty, hoặc nếu có thanh toán thì chỉ một phần và kèm yêu cầu lấy thêm hàng với số tiền gấp 2 hay 3 lần số tiền họ trả. Do đó, bạn cần phải hết sức khéo léo để hạn chế tình trạng này, nhưng không làm mất lòng khách để giúp công ty không bị thiếu vốn và đi vào ngõ cụt.

“Lợi nhuận là vấn đề sống còn của DN nhưng cũng là cái “bẫy” nguy hiểm vì nó có thể “giết” bạn nhanh hơn. Hiện nay, một số DN vì lợi nhuận mà phải giảm chất lượng sản phẩm của mình để đảm bảo mục tiêu tài chính đề ra. Họ không lường rằng, chính việc này khiến họ mất khách hàng và mất luôn thị trường” - ông Thành chia sẻ.

Theo ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Tập đoàn Phú Thái, có 5 điều không nên làm khi khởi nghiệp đó là: Gia đình trị; đừng ôm trách nhiệm; chớ nghĩ mình giỏi; chọn người phù hợp, đừng chọn người giỏi nhất và chưa nên làm từ thiện. Theo ông Đoàn, nếu startup mà “dính” vào 5 điều trên thì công cuộc khởi nghiệp không thất bại thì cũng “sa lầy”.

Theo các chuyên gia kinh tế, dù cho các startups trong các ngành nghề kinh doanh khác nhau, nhưng có 4 nguyên tắc của sự tăng trưởng đều giống nhau. Đó là: Tập trung vào những sản phẩm bán chạy nhất; đổi mới và mở rộng chiến lược; để các quy trình đi vào giai đoạn trung tâm và xây dựng thương hiệu của DN.

Theo số liệu thống kê, hiện cả nước có khoảng 600.000 DN, trong đó khoảng 3.000 DN khởi nghiệp sáng tạo. Để đạt được mục tiêu theo Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP của Chính phủ đến năm 2020, Việt Nam sẽ có 1 triệu DN, trong đó 0,5% là DN khởi nghiệp sáng tạo chúng ta cần những giải pháp đồng bộ hiệu quả.

Trình diễn máy cấy của các Startups. Ảnh: Trần Quý

Theo ông Chu Ngọc Anh - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng - Bộ trưởng Bộ Khoa học-Công nghệ, trong năm 2017, hành lang pháp lý hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cũng đã được hoàn thiện với việc Quốc hội đã thông qua Luật Chuyển giao công nghệ 2017, Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa. Trong đó, có nhiều quy định mới hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Cùng với các hoạt động hợp tác, hỗ trợ, kết nối hiệu quả, năm 2017, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã có những sự phát triển mới.

Theo Bộ trưởng Chu Ngọc Anh, hiện có hơn 900 dự án khởi nghiệp được ươm tạo với 300 sản phẩm khởi nghiệp đã được kết nối đến với cộng đồng và các quỹ đầu tư. Hơn 40 quỹ đầu tư mạo hiểm đã có hoạt động tại Việt Nam, điển hình là IDG Ventures, CyberAgent Ventures, Captii Ventures… với khoảng 500 Startups tham gia, tăng khoảng 30% so với năm 2016. Hiện tại đã có 24 cơ sở ươm tạo (BI), 10 tổ chức thúc đẩy kinh doanh (BA). Nhiều mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp được hình thành như “Mạng lưới hỗ trợ DN nhỏ và vừa”, chương trình "Sáng kiến cố vấn khởi nghiệp Việt Nam".

Bộ trưởng Chu Ngọc Anh cho biết, những con số ấn tượng này đã khẳng định sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia.

Với những hành lang pháp lý vừa được ban hành cùng với sự nhanh nhạy, sự lựa chọn chính xác, hiệu quả của các Startups, hy vọng rằng, tỷ lệ DN Startup thành công sẽ không dừng ở con số 10% mà con số này sẽ cao hơn trong tương lai.

"Với khởi nghiệp, vấn đề không phải là tiền", Trương Gia Bình, Chủ tịch tập đoàn FPT

Tiền để khởi nghiệp, chắc chắn phải có, nhưng nó vẫn chưa phải là vấn đề quan trọng nhất. Ông Bình cho rằng, tính chia sẻ và môi trường làm việc mới thực sự cần thiết khi khởi nghiệp. Nếu có ý tưởng nhưng chẳng có ai để ‘cãi’ thì khó có thể hiện thực hóa được. Bên cạnh đó, người làm startup cần có ý tưởng toàn cầu chứ không phải là chuyện mấy ông ăn rau muống cãi nhau về Sillicon Valley. Yếu tố cuối cùng ông Bình nhắc đến là nền tảng công nghệ bởi theo ông, ý tưởng tốt mà không có nền tảng công nghệ tốt thì cũng khó thành công.

Trần Quý