Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo Liên ngành Hội nhập kinh tế quốc tế phát biểu tại phiên họp. Ảnh: HG

Ngày 28/2, Ban Chỉ đạo Liên ngành Hội nhập kinh tế quốc tế họp phiên thứ nhất năm 2017 đánh giá kết quả hoạt động năm 2016 và triển khai nhiệm vụ năm nay.

Các nước ASEAN có xu hướng dựng lên các hàng rào thương mại

Theo Văn phòng Ban Chỉ đạo, Việt Nam đã chuyển sang giai đoạn hội nhập toàn diện với hội nhập kinh tế là trọng tâm.

Ban Chỉ đạo đã chủ động tuyên truyền hội nhập kinh tế quốc tế; tham mưu, đề xuất về đàm phán, ký kết, phê chuẩn và thực thi các hiệp định thương mại tự do.

Lãnh đạo Vụ Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết, trong quá trình hội nhập kinh tế, Việt Nam đã có các bước chuẩn bị kỹ lưỡng trong việc chọn đối tác hợp tác và đàm phán.

Từ đó, tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng ưu đãi đang tăng dần lên như tại Hiệp định thương mại tự do Việt Nam- Hàn Quốc VKFTA trên 80%, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam- Chi lê trên 60%...

Liên quan đến hiện tượng kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) chững lại dù Việt Nam là thành viên, theo Bộ Công Thương là do chưa tận dụng tốt lợi thế.

Tâm lý chung trong các nước ASEAN là tăng cường khả năng sản xuất chung, thu hút đầu tư từ ngoài khối để phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khác

“Như bó lúa, chỉ chụm lại gốc nhưng ngọn hướng ra bên ngoài”, Bộ Công thương ví von và dẫn chứng, tỷ lệ thương mại nội khối trước đây là 25% nhưng nay đã giảm đi một nửa. Trong khi Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ NAFTA rất coi trọng sản xuất, thương mại trong nội khối, khi chưa hình thành thì tỷ lệ này ở NAFTA đã là 50%.

Thêm vào đó, xuất khẩu của Việt Nam tương đối giống với các nước ASEAN. Doanh nghiệp Việt Nam tận dụng ưu đãi lại chỉ ở mức 30%, còn rất thấp.

Vụ Thương mại đa biên cho biết thêm, các nước ASEAN cũng dựng lên các hàng rào thương mại và xu hướng này sẽ tăng lên trong thời gian tới. Chính phủ, các bộ, ngành cần hỗ trợ DN vượt qua rào cản này.

Chủ động tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đánh giá, các hoạt động của Ban Chỉ đạo đã góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm, bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp trong quá trình thực thi cam kết.

“Trong năm qua, Việt Nam đã có bước tiến lớn trong vận động các nước như Canada… công nhận nền kinh tế thị trường”, Phó Thủ tướng nói.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, công tác phối hợp để xây dựng các chương trình, kế hoạch hội nhập vẫn còn lỏng lẻo, vẫn nặng tư tưởng cơ quan chủ trì phải chịu trách nhiệm chính. Trong khi, cơ quan phối hợp đôi khi chỉ tham gia một cách hình thức, thậm chí không tham gia.

Điều này, dẫn đến các chương trình, kế hoạch còn thiếu tính toàn diện từ khâu xây dựng, triển khai đến đôn đốc, giám sát, đánh giá.

Phó Thủ tướng đề nghị Ban Chỉ đạo chủ trì, phối hợp và sử dụng hiệu quả Nhóm Hỗ trợ kỹ thuật, Nhóm Chuyên gia tư vấn để tăng cường hơn nữa công tác nghiên cứu, dự báo về những vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và đàm phán các FTA nói riêng, từ đó đề xuất chính sách cho giai đoạn hội nhập từ nay và trong 10 năm tới.

Đó là, tác động của xu thế bảo hộ thương mại trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, việc Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP; vấn đề mới và trọng tâm trong lộ trình xây dựng AEC từ nay đến năm 2025; rào cản phi thuế quan và thuận lợi hóa thương mại trong thúc đẩy thương mại nội khối ASEAN; thúc đẩy thương mại với một số nước Trung Đông, châu Phi vốn là thị trường mà Việt Nam còn để ngỏ…

Các bộ, ngành và địa phương cũng phải chủ động, tích cực triển khai hiệu quả các chương trình hành động, bảo đảm tạo lập môi trường kinh doanh, đầu tư thuận lợi cho doanh nghiệp trong và ngoài nước; tổ chức tốt năm APEC 2017 tại Việt Nam...

Liên quan đến việc còn hơn 70 thủ tục quản lý, kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu vẫn có tồn tại, vướng mắc, gây khó khăn với hoạt động xuất nhập khẩu, Phó Thủ tướng bày tỏ sự không hài lòng và yêu cầu phải sớm sửa đổi, bổ sung.

Thảo Nguyên