Nghệ An kiên quyết xử lý các nhà thầu yếu kém để chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh minh họa: Văn Thanh

Nghệ An vốn đã “về đủ”, công trường vẫn chậm nhịp

Ngày 5/5, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy đầu tư công năm 2026, kết nối tới 130 xã, phường. Hội nghị đặt ra một thực tế đáng chú ý: Nguồn lực đã sẵn sàng, nhưng tiến độ giải ngân vẫn ì ạch.

Theo báo cáo, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao cho Nghệ An hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, số vốn thực tế còn hơn 13.763 tỷ đồng và đã được phân bổ chi tiết đạt 100%. Cùng với đó, hơn 2.266 tỷ đồng vốn kéo dài từ các năm trước cũng được phép giải ngân trong năm nay.

Tuy nhiên, kết quả 4 tháng đầu năm chưa đạt kỳ vọng. Đến hết ngày 30/4, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, tương đương 13,54% kế hoạch. Riêng nguồn vốn năm 2026 đạt 11,26%, thấp hơn cùng kỳ năm trước và dưới mức bình quân chung cả nước.

Đáng lưu ý, bức tranh giải ngân còn phân hóa rõ rệt. Trong khi 45 đơn vị đạt trên mức bình quân, vẫn có tới 53 đơn vị chưa giải ngân, trong đó có 11 sở, ngành và 42 địa phương cấp xã.

Nguyên nhân được chỉ ra chủ yếu nằm ở ba điểm nghẽn lớn: Nhiều dự án chuyển tiếp còn vướng thủ tục; các dự án khởi công mới có quy mô lớn, chiếm tỷ trọng vốn cao; cùng với đó là áp lực từ thị trường vật liệu xây dựng tăng giá, nguồn cung khan hiếm khiến nhà thầu thi công cầm chừng.

Trong bối cảnh khối lượng vốn cần giải ngân rất lớn, kết quả này tạo áp lực nặng nề cho những tháng cuối năm nếu tỉnh muốn hoàn thành mục tiêu 100%.

Siết trách nhiệm, loại bỏ nhà thầu yếu

Kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải thẳng thắn chỉ ra: Điểm nghẽn không còn nằm ở cơ chế hay nguồn vốn, mà là năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần trách nhiệm ở từng địa phương, đơn vị.

Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu các Phó Chủ tịch UBND tỉnh tăng cường kiểm tra thực địa, trực tiếp tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm tiến độ. Đặc biệt, đối với nhà thầu yếu kém, thi công cầm chừng hoặc không bảo đảm năng lực, sẽ bị xử lý nghiêm: cắt hợp đồng, công khai vi phạm và xem xét cấm tham gia đấu thầu từ 3 - 5 năm.

Song song với đó, tỉnh Nghệ An yêu cầu rà soát toàn bộ nguồn vật liệu xây dựng, bảo đảm cung ứng cho cả dự án trọng điểm và các công trình khác, hạn chế tình trạng thiếu vật liệu kéo dài.

Một nội dung được nhấn mạnh là nâng cao chất lượng lựa chọn nhà thầu. Các chủ đầu tư phải đặt tiêu chí năng lực lên hàng đầu, thẩm định chặt chẽ hồ sơ, quy định rõ trách nhiệm và chế tài trong hợp đồng để tránh kéo dài tiến độ, đội vốn.

Về lâu dài, tỉnh Nghệ An đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch cấp xã theo địa giới hành chính mới trong quý III/2026, tạo cơ sở đấu giá đất, tăng nguồn thu và chủ động nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An xác định giải phóng mặt bằng là “khâu then chốt” quyết định tiến độ. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, không được khoán trắng cho bộ máy chuyên môn.

Kết quả giải ngân đầu tư công sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND cấp xã. Những địa phương có tỷ lệ giải ngân 0% phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm.

Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt là siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tạo chuyển biến rõ rệt trong từng dự án, từng địa bàn. Trong đó, việc kiểm tra trách nhiệm của các lãnh đạo cấp xã vắng mặt tại hội nghị cũng được đặt ra như một thông điệp về kỷ luật hành chính.

Với quyết tâm này, Nghệ An đang đặt mục tiêu không chỉ tháo gỡ “điểm nghẽn” giải ngân, mà còn lập lại trật tự, kỷ cương trong triển khai đầu tư công - yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng và phát triển bền vững.